Hoe benut je het thuisvoordeel?
Laatst zag ik er weer een zitten: een structurele thuisspeler. Het was tien minuten voor de eerste ronde van een groot weekendtoernooi. Overal om me heen stonden mensen ontspannen te praten. Enkele deelnemers waren aan het snelschaken, anderen namen nog een paar haastige happen van hun avondeten.
Maar één speler zat al in de grote zaal. Hij staarde naar zijn stukken, onbeweeglijk, met een doordringende blik. Het was duidelijk: deze man moest je niet storen.
Ik keek ernaar met een vaag gevoel van afgunst. Want dit was duidelijk een gestructureerde geest. Terwijl ik… meestal storm ik net voor de eerste zet de speelzaal binnen, veel te laat om nog koffie te halen. Mijn telefoon geeft bij het uitzetten een symfonie van piepjes, en de in de haast meegegriste pen blijkt bij nader inzien toch een kruiskopschroevendraaier.
Dat zou deze man niet overkomen. Kijk hem daar eens zitten, aan bord 38, vijf minuten voor aanvang. De blik strak op het bord, het lichaam bevroren als een standbeeld.
De vraag was alleen: waarom? 
Er zijn heel veel stellingen waar ik heel lang over moet denken. Maar de beginstelling… die heb ik nu wel gezien. En natuurlijk kun je al je 287 files nog eens doorlopen en een inventarisatie maken van de 10¹²⁰ mogelijkheden tot en met zet 40 — maar dan is het de vraag of je zondag lekker fris de zesde ronde ingaat.
Thuis spelen
En toch, deze jongen had volkomen gelijk. Want hij maakte gebruik van het beroemde thuisvoordeel. En nee, dat is geen hoefijzer- of klavertjevierbijgeloof: het effect hiervan is meerdere malen aangetoond.
Het maakt niet uit of je voetbalt, honkbalt, schaakt of pim-pam-pet, overal en altijd zijn thuisploegen in het voordeel. Kijk naar de NBA-wedstrijden: de thuisploeg wint in 63%. En datzelfde geldt voor ijshockey, rugby, Australisch voetbal en hardrijden op de schaats. Het werkt zelfs in het alledaagse leven: wil je je baas om opslag vragen? Dan kun je dat het beste doen in je eigen kamer.
Nu vraag je je misschien af wat dit te maken heeft met die eenzame man in die grote speelzaal. Die zit toch achter bord 38, en niet thuis? Maar het interessante is… ook in zo’n neutrale omgeving kun je je thuisvoordeel uitbuiten. Werk je samen met een team van een andere organisatie? Dan loont het om te zorgen voor koffie en gebak. Daarmee verander je die betongrijze vergaderzaal in jouw huiskamer. En dus vergroot je de kans dat jij dadelijk de leiding kunt nemen.
Ooit las ik over een experiment met videospelletjes: de deelnemers die achter het scherm zaten vóórdat de tegenstanders binnenkwamen, hadden een grotere kans om te winnen. Volgens de onderzoekers werd de speelzaal hun territorium: de anderen waren slechts op bezoek.
Grenzen
Kijk nog een keer naar die deelnemer achter het bord, naar die grimmige blik achter die zware hoornen bril, die opperste concentratie. Wat je hier ziet is geen voorbereiding, maar een annexatie. Deze man heeft zijn grenzen getrokken, zijn territorium afgebakend, en dat zonder tanks en clusterbommen. Sterker nog, hij hoefde geen enkel ander mannetje te verjagen, of zelfs maar tegen bomen te plassen. Alles wat hij deed, was daar zitten.
Hij verloor wel. Heel vreselijk, in 22 zetten. Maar bord 38, dat was anderhalf uur van hem.
Leuk verhaal, Peter !