Succesvol stukken gooien

Liefhebbers van goedkoop vermaak met vliegende projectielen komen in deze tijd van het jaar weer geheel aan hun trekken, of het nu om pijltjes gaat in Ally Pally of schaakstukken in Qatar of Calcutta.

Qatar

Bij het WK snelschaken verloor Carlsen twee partijen omdat hij de stukken omgooide en daardoor door zijn vlag ging.

De eerste keer koos een dame het luchtruim, met wit tegen Erigaisi. Volgens de “Gustafsson-doctrine”* had Magnus eerst maar eens op de klok moeten rammen en daarna pas op zoek moeten gaan naar zijn dame, maar hij probeerde het “netjes” en faalde daarbij uiteraard jammerlijk. Hij ging door zijn vlag en verloor dus. Er hoefde geen arbiter aan te pas te komen.

De tweede keer, met zwart tegen Martirosyan, probeerde hij het nog wel “op z’n Gustafssons”. Het hele bord lag nog overhoop, maar hij drukte eerst maar eens op de klok, om niet door zijn vlag te gaan. Nu greep de arbiter wel in. Respect voor deze arbiter (Chris Bird, ere wie ere toekomt!), die wat mij betreft de juiste beslissing maakt bij het toepassen van de huidige, idiote regels**.

Voor commentatoren Maurice Ashley en Peter Leko was het nog helemaal geen uitgemaakte zaak. Ashley: “He just hit the clock before setting all the pieces. There’s gonna be something done by the arbiter. And it’s likely Magnus will either lose, because that was an […]” Leko: “… or time penalty!” Ashley: “[…] or there’s gonna be a time penalty.”

Maar je ziet onmiddellijk aan het gezicht van de arbiter dat hij iets denkt als: “Ik ga deze pot verloren verklaren voor Carlsen. Geen klassenjustitie deze keer. Als je het halve bord omgooit hoor je gewoon te verliezen, ook als je Magnus Carlsen heet.”

Je ziet ook aan de lichaamstaal van Carlsen zelf dat hij ergens ook wel vindt dat hij het in dit geval niet verdient om verder te spelen met alleen extra tijd voor zijn tegenstander, al volgt er nog best een lange discussie met de arbiter.

In dit tweede geval dus een terechte beslissing, ondanks dat de regels geen uitsluitsel geven en er toch een arbiter aan te pas moest komen.

 

Calcutta

Maar dan Tata Steel India Rapid & Blitz, ook een toptoernooi, ook met 3+2 als speeltempo voor het snelschaken.

Gisteren speelde Vidit tegen Erigaisi. Erigaisi gooit stukken om, heeft geen tijd om ze recht te zetten en drukt dus eerst maar eens op de klok om niet door zijn vlag te gaan, geheel volgens de Gusti-doctrine. En hij wordt beloond! In dit geval heeft de arbiter dus blijkbaar geoordeeld dat het omgooien van een witte pion en koning en het daarna indrukken van de klok niet voldoende spelbederf is om te leiden tot verlies. Het is een onreglementaire zet en die mag worden teruggenomen, met alleen tijd erbij voor Vidit. Mogelijk heeft in het hoofd van de arbiter stiekem ook meegespeeld dat Erigaisi totaal gewonnen stond, wie zal het zeggen? Hoe dan ook, Vidit heeft zich er blijkbaar bij neergelegd, want er is doorgespeeld en hij gaf een paar zetten later op.

Kortom, toch weer totale willekeur, wederom terug te voeren naar de idiote regels die helaas nog altijd van kracht zijn.**

 

3+2 en idiote regels, kan dat niet anders?!

Is het nou leuk om naar te kijken, dat gegooi met stukken, met alle chaos, drama en willekeurige resultaten als gevolg? Voor mij hoeft het niet. Ik zie een mooie partij liever tot het eind uitgespeeld worden. Toegegeven: verliezen door tijdsoverschrijding hoort bij snelschaak, maar dan wat mij betreft liever door de stelling op het bord, kortsluiting in het hoofd, etc., dan alleen omdat het fysiek niet lukt om zetten fatsoenlijk uit te voeren en mogelijk een tegenstander die puur daarop speelt. Daarom vind ik 3+2 geen geschikt tempo voor een over-the-board snelschaaktoernooi op topniveau. 2 seconden increment is gewoon te weinig, dan wordt het meer een test van motoriek dan van schaken. Ga dan darten kijken!

Waarom niet 2+5, desnoods 1+5, of een andere betere verhouding van starttijd en increment? 3+2 is ook maar gewoon een keer verzonnen als verbetering van van 5+0***, lijkt me geen reden om dat tempo nu heilig te verklaren, vooral als je het keer op keer mis ziet gaan, en niet bij de minsten.

Maar goed, wil je dan koste wat kost vasthouden aan 3+2 en het bijbehorende spektakel, zorg dan dat degenen worden beloond die er écht goed in zijn en dus geen stukken omgooien. Zoals Leko en Ivantsjoek in hun jonge jaren, prachtig schouwspel! Leko zei tijdens het commentaar bij het WK blitz overigens dat hij er destijds speciale motoriek-oefeningen voor deed. Zo snel mogelijk zetten en de klok indrukken. Als je wil dat dat een rol speelt (en het speelt onvermijdelijk een rol bij 3+2 op hoog niveau), dan moet je het ook belonen als mensen netjes kunnen blijven spelen met weinig tijd. En dan moet de keerzijde zijn voor spelers bij wie dat fout gaat (die er te weinig op getraind hebben?): afstraffen.

 

Kortom: klok indrukken terwijl de stukken niet goed staan is een onreglementaire zet en elke onreglementaire zet verliest automatisch, zou de regel moeten zijn**.

 

* “Gustafsson-doctrine”: het feit dat je als profschaker alles moet doen wat in je macht ligt om te winnen, ook als dat het oprekken van de regels inhoudt, zoals hier uitgelegd: “Come on! He resigns?! […] But you always got to do something, push the clock! Then you get punished for an illegal move, but you can make your move.”

** Ceterum censeo… (artikel van 8 jaar geleden)

*** En nee, alsjeblieft niet terug maar 5+0, voor serieuze OTB-toernooien. Misschien is het nog te verdedigen voor online Titled Tuesday dat muis- en premove-skills best een rol mogen spelen. Dirty flagging is nu aan de orde van de dag en zorgt absoluut voor spektakel. Maar ook hierbij kun je vraagtekens stellen. Nu wint soms degene met de beste internetverbinding. Daarbij zijn de belangen zijn tegenwoordig groot vanwege mogelijke kwalificatie voor een e-sports evenement waar veel geld te verdienen is.