De magie van het blindschaken

Laatst kwam ik de video weer tegen, en hij was nog steeds heel amusant. We gaan terug naar begin 2023. Anish Giri had net het Tata Steel-toernooi gewonnen, en hij schoof aan bij een praatprogramma, samen met de winnaar van 2021, Jorden van Foreest.

Het was een leuk gesprek, maar het hoogtepunt kwam toch aan het eind, toen de talkshowhost Anish en Jorden vroeg of ze ook blind konden spelen. Dat konden ze, en ze gaven direct een demonstratie.

Hier komt de partij…

d4, d5 2. c4, c6 3. Pc3, Pf6 4. cd5:, cd5: 5. Lg5, enzovoort.

Oké, misschien gaat je hartslag daar niet van omhoog, maar de presentator zat vastgenageld op haar stoel, en kwam even niet uit haar woorden. Want… deze jongens hadden het bord niet kunnen zien! Hoe was dit dan mogelijk? Hoe kon iemand…? Ze was sprakeloos, van pure verbijstering.

Begrijp me goed, in de A-groep van Tata Steel zou ik geen half punt scoren. Maar een partijtje van vijf zetten blindschaken, in het slaapverwekkende afruil-Slavisch – dat ga ik nog wel redden. En met mij duizenden andere 1800+ spelers. Toch is het juist blindschaken dat door onervaren spelers wordt geassocieerd met een bijna goddelijke genialiteit.

Italië
Ik moest weer denken aan die vakantie in Italië. We gaan terug naar 2003, naar een jeugdherberg in het centrum van Rome. Een groepje backpackers zat rond een tafel, en alle ogen waren gericht op een schaakbord. De winnaar bleef zitten en iedereen waagde een poging. Als clubschaker val je dan al snel op, en na een paar partijen kwam er aarzelend de vraag: “Ik heb wel eens gehoord dat mensen blind kunnen spelen. Maar dat… dat kan toch helemaal niet? Of kan jij…” En toen ik met mijn rug naar het bord ging zitten, klonk er geroezemoes, een mengeling van verbazing en anticipatie.

De avond ervoor was er een Braziliaanse jongen die een goochelvoorstelling gaf en zomaar de portemonnee van de één uit de achterzak van de ander toverde. Maar dat bleek slechts een voorprogramma voor de show die ik ging geven. Ik wees iemand aan die de notatie kende, en de rest speelde in overleg met elkaar.

Het was een leuke partij, herinner ik me, en met wat hulp van de overkant wist ik snel te winnen. Maar toen ik me weer omdraaide, zag ik overal diezelfde blik als in de talkshow: die combinatie van ongeloof en verering. De rest van de vakantie werd ik behandeld als een afgedaalde alien. Het is nu meer dan twintig jaar geleden, maar waarschijnlijk staat mijn foto daar nog steeds naast het Mariabeeldje op de balie, en worden er kinderen naar me vernoemd.

Rubik’s Cube
Jammer dus dat de magie van het blindspelen bij echte schakers niet meer zal werken.

Hoewel…

Laatst zag ik deze video. En wat ik hier zag… ik vond het echt ongelooflijk. Deze jongen… die kan gewoon… Hoe is dit mogelijk?

En hier is het interview met Jorden en Anish.