Tata Steel ronde 6: een dag vol tactiek
Gisteren, donderdag 22 januari, was de eerste rustdag voor de Masters en de Challengers. Sowieso zal het rustig zijn geweest, want ook bij de Amateurs werd er geen potje gespeeld. Maar, er werd wél geschaakt! Ditmaal door scholieren, want in Wijk aan Zee werden de finales van het NK schoolschaak (SchoolChess4All) gehouden! Op deze pagina kunt u daarover meer informatie vinden (want er zijn tegenwoordig zogenaamde ‘categorieën’), en op deze pagina ziet u de uitslagen op Netstand.
Niet alleen vind ik schoolschaak leuk, ik had dit jaar ook twee leerlingen in de finale. De oudste van de twee, Nirupa Ganeshram, mocht zich op het derde bord met haar team van het Huygens Lyceum uit Eindhoven Nederlands Kampioen kronen in de eerste categorie (bovenbouw). Het Huygens pakte overigens ook in de tweede categorie (onderbouw) de Nederlandse titel! Vandaag mag Nirupa weer aan de bak, want ik heb haar gevraagd om dit verslag samen met mij te schrijven. In dit verslag dus twee verslaggevers!
Terug naar het schaaktoernooi. Vandaag gaan ook alle 9-rondige amateurgroepen van start, maar daar zal dit verslag geen aandacht aan besteden. Genoeg om te bespreken bij de Masters en Challengers! Te beginnen bij de laatste, waar twee Nederlanders (Roebers en Warmerdam) tegen twee legendes (‘Chucky’ en ‘The Messi of Chess’) mochten spelen. Oké, de eerste heeft misschien de titel al echt verdiend, maar de tweede is hard op weg. Erwin l’Ami mocht aantreden tegen Velimir Ivic. Waar L’Ami begon met drie nullen, heeft Ivic er net drie op rij gescoord. Bij de Masters probeerden Giri en Van Foreest hun (lichte) ratingvoordeel uit te buiten tegen Thai Dai Van Nguyen en het jonge talent Yagiz Kaan Erdogmus. Het werd een dag vol tactiek, met meerdere grote missers en complexe trucs!
Masters
Bij de Masters was er deze ronde meer dan genoeg spanning, maar juist de twee Nederlanders besloten dat het spelen op een klein positioneel plusje de beste aanpak was. Voordat we daar naar kijken, alles was beter dan hoe wereldkampioen Gukesh het deed. Ik het idee had dat die wel eens kon gaan winnen tegen Abdusattorov. Maar ja, een HELE toren blunderen… De kampioen heeft het nog steeds zwaar…
(stelling na 36…Tg5??, wit slaan eenvoudig met de dame op f6 en wint de toren)
Terug naar de rustig schuivende Nederlanders: Giri kreeg vanuit een Damegambiet een thematische minderheidsaanval, waaraan hij uiteindelijk een zwakke c6-pion als doelwit overhield. Van Foreest isoleerde juist de e4-pion van zijn tegenstander en zette, geheel zoals het hoort, de pionnen op de kleur van de tegenstander. Van Nguyen speelde het zware stukken eindspel echter erg goed, en voor de c6-pion kreeg hij de a-pion van Giri terug. De vrijgespeelde a-pion werd vervolgens de handenbinder voor Giri, die moest berusten in een remise.
Dan Van Foreest, die was vast druk bezig zijn plusje uit te denken naar een winstpunt, toen zijn dame uitgleed naar h5. En ja, daar wist Erdogmus wel wat mee, ziet u hoe hij hier de rollen omdraait?
Na deze tik leek het vooral alsof Van Foreest de grip verloor op de partij. De witte stukken, het waren er maar drie, bleken toch veel gevaarlijker dan je aanvankelijk zou denken. We komen er op zet 39 weer in:
Wit heeft net schaak gegeven met 39.Tf5 en nu moet de koning de juiste richting op. Jorden heeft ongeveer 1 minuut om een keuze te maken, en met het paard dat enigszins vast staat op c7 en de pion op c4 al aangevallen, moet hij gedacht hebben dat 39…Ke7 best een logische is. Het bleek verkeerd, maar ziet u waarom?
Na 40…Kd8 41.Pe6+ (41.Tf7!) 41…Kd7 42.Pd4 Tb1+ 43.Kh2 Pxc4 lijkt het alsof zwart er helemaal niet zo slecht voor staat, maar schijn bedreigt!
Erdogmus ging verder met 44.Tf7+ en dit zou al een pion winnen, waarna we een spannend eindspel met 1 pion meer voor wit zouden krijgen. Van Foreest greep echter nog 1x mis en speelde 44…Kd8, waarna het einde versneld kwam. Hoe maakt wit het nu af?
De andere borden leverden ook voldoende strijd. Zoveel, dat het teveel is om allemaal te analyseren in dit verslag (voor mij dan). Om ze toch niet te kort te doen: Fedoseev verraste Praggnanandaa in de opening en leek een klein plusje uit te gaan knijpen. Dit lukte echter niet, waarna de partij in remise eindigde. Ook remise werd de partij tussen Bluebaum en Erigaisi, maar dat had ook zeker een beslissend potje kunnen zijn. Erigaisi stelt nooit teleur qua spel, maar in dit geval had het ook zeker afgestraft kunnen worden. In de complexiteit lukte dit Bluebaum net niet, en dus werd het remise. Rustiger aan de partij begonnen Niemann en Keymer, waarbij eerstgenoemde vroeg in de partij een zettenherhaling uit de weg ging. Dat was een voorteken, want rond de tijdnoodfase forceerde Niemann onnodig en tekende zo zijn eerste nul.
Dan toch nog wat analyse, want de partij tussen de Oezbeekse Sindarov, medekoploper, en de Indiër Chithambaram was een ‘thriller’. Zwart heeft zojuist 21…Dc6 gespeeld en pent het e4-paard. Die diagonaal is in handen van zwart, die naast de diagonaal ook een vrije a-pion heeft. Wit, daarentegen, heeft het centrum en is toch best dreigend. Als het paard een keer naar f6 of g5 kan springen, zijn er verdacht weinig verdedigers voor de zwarte koning. Dus, stap 1 voor wit: het paard ontpennen. Hoe? Wit koos voor het riskante 22.Kh3?!. Die koning bleek daar echter niet zo veilig, zoals we later zullen zien. Eerst volgen er nog wat zetten op de damevleugel, waar we even snel doorheen gaan: 22…Pd5 23.Pd6 Ta7 24.Tb5 f5 25.Dh5?! a4! 26.Tc5 Da8 27.Txc4 En zo komen we in deze stelling terecht, waar de mooiste (durf ik dat te zeggen?) zet van deze ronde werd gespeeld. Ziet u hem?
De partij ging verder met 28.De2 g5 29.f3 f4?! (29…h5!) 30.Tc5 Pe3?! 31.c4! Tg7 32.d5!
Op slimme wijze heeft wit toch nog de koning in leven gehouden en nu ook die gevaarlijke diagonaal dicht geschoven. Dat niet alleen, als zwart er nu niet doorheen komt, heeft wit gewoon extra pionnen die doorstomen naar de overkant. De scherpe partij ging verder: 32…Da7 33.Pe4 h5! (die koning op h3 betreurt zijn keuze nu echt heel erg!) 34.gxf4 gxf4 35.Txe3 (weg met dat paard) 35…fxe3 36.Dxe3
Een super interessante stelling. De witte koning leeft nog, maar aan een zijden draadje. Aan de andere kant, de zwarte koning begint ook wat op de tocht te raken, en door wits laatste zetten dreigt wit nu Dh6 te spelen. 36…Df7 zou een mooie oplossing zijn om zowel f3 (en veld f5) aan te vallen, maar ook om Tf8 te dekken, zodat je na 37.Dh6+ nog 37…Th7 kan spelen (de witte dame kijkt dan naar de f8-toren, die vervolgens gedekt staat. Sindarov speelde echter 36…Tg6, maar omdat dit geen nieuwe dreigingen creëert, kan wit verder aciveren met 37.Pf6!. Met een paard op f6 en een koning in de hoek moet je enorm oppassen voor matnetjes (een toren op h7 erbij is bijvoorbeeld mat). De dame-toren-dame combinatie op a7-c5-e3 kan nu ook worden gebruikt door wit, bijvoorbeeld door de dame te offeren na een goede torenzet. 37…exd5 38.cxd5 a3!
Met beide spelers op 1 minuut en nog 2 zetten te gaan, vindt Sindarov de beste voortzetting. Wonderbaarlijk genoeg houden alle stukken elkaar in balans, en dus ziet hij kans om te gaan rennen met zijn vrijpion. Wat er vervolgens gebeurt, is vrij bizar, maar het gebrek aan rekentijd speelt hier mee. Chithambaram denkt zijn toren te kunnen offeren (of ziet niks beters) met 39.De4. Aangezien dit de toren op g6 aanvalt, slaat die toren natuurlijk eerst het paard eraf: 39…Tgxf6 40.exf6
Vraag: wel of niet die toren slaan op c5? Je hebt 22 seconden om er over na te denken, daarna ga je door je tijd. Wit heeft allemaal matnetjes in gedachten, met name op g7.
Challengers (door Nirupa)
Analyse Ivic Velimir – Erwin l’Ami
In het kader van tactiek past de partij tussen Erwin l’Ami en Velimir Ivic er ook heel goed bij. L’Ami speelde de Slavische verdediging en begon rond zet 10 al wat meer tijd te gebruiken dan zijn tegenstander. Nadat de stukken van wit wat heen en weer waren geschoven, koos Ivic om uit te breiden op de damesvleugel met 18.a3 en 19.b4. Na een kwartier lang te hebben nagedacht, was het verassend dat L’Ami ervoor koos om lang te rokeren.
Aangezien de a en b-pionnen van wit niet meer op de tweede rij staan, zou het in de toekomst problemen kunnen opleveren voor de zwarte koning. Daar ging Ivic meteen gebruik van maken en richtte zijn stukken al naar de zwarte koning. Een standaardregel is dat als er op een vleugel aangevallen wordt, het goed is om voor de andere kleur het centrum over te nemen en dat probeerde L’Ami ook met 26…Pe4. Dat was echter een fout omdat wit hier een hele mooie zet heeft waardoor de stelling al snel op zijn kop zal staan. Kunt u de goede zet vinden?
Beter was geweest om 27…Lxb4 28. axb4 Kxc7 29. Dxa7 Kd6. Ook al zegt de computer dat het hier +2.88 (Stockfish depth=20) is voor wit, er is geen directe winst. Als er op b6 geslagen wordt, dan loopt de koning via e7 naar de achterlijn om veiligheid te zoeken.
Helaas koos zwart niet voor de juiste voortzetting want na 27…Kxc7 is de evaluatie +4,87 waardoor de stelling helemaal uiteenvalt. Wit speelde 28.Dxa7+ en de koning werd omringd door alle witte stukken en nadat Ivic op zet 32 rokeerde en de open c-lijn had én alle stukken in de aanval had, zag zwart geen alternatief dan opgeven.
Analyse Faustino Oro – Max Warmerdam
De partij tussen Faustino Oro en Max Warmerdam was een van de langste partijen van de dag, maar het was het wachten waard want het leverde een volle punt op voor de Nederlander. Warmerdam speelde Konings Indisch en volgde een standaard plan: pionnen op de koningsvleugel vooruit spelen. Op zet 21 maakte zwart een kleine fout waardoor wit een klein voordeel had kunnen krijgen. Na 21…Db6 kon wit 22.Tfe1 spelen om druk te zetten op de e-pion en op ruimte en activiteit te spelen, zie de analyse in het fragment.
Oro had deze zet gemist en speelde 22.Tc6. Op zet 26 speelde wit 26.De7 en werd de dame daarna een paar keer aangevallen waardoor die uiteindelijk opgesloten op a7 kwam te staan en zwart een pion op a3 had gewonnen.
Op zet 37 leek het even alsof het remise ging worden omdat er bijna drie keer dezelfde zet werd gespeeld maar na twee keer zetten te herhalen, speelde zwart 37…Da4. Opmerkelijk was dat dit weer gebeurde rond zet 43 en gelukkig koos zwart om na twee keer herhaling een andere zet te spelen, namelijk 43…Db4.
Langzaamaan verbeterde zwart zijn stelling en kwam na zet 49 de cruciale stelling op het bord tevoorschijn. De enige goede zet was 50. Txa6 bxa6 51. Dxc5 Kg6 en als het paard wordt weggezet, krijgt wit problemen rond de koning met bijvoorbeeld 50. Txa6 bxa6 51. Pa2 Da3, om a6 en c5 te dekken, 52. Db7 en nu heeft zwart een potentieel koningsaanval en betere stukken.
Maar wit speelde Pe3 en zwart twijfelde niet om te offeren met Txe3!! Hierdoor wordt de koning zwakker en krijgt zwart meer aanval.
Op zet 61, na twee minuten nadenken, gaf wit een toren weg en kort daarna won zwart de partij.
Tot slot nog wat leuke trucs uit deze ronde:
Hoe wint wit materiaal in Maurizzi – Assaubayeva (1-0)
Eline Roebers speelde een prima opening tegen Chucky, maar in een ogenschijnlijk rustige stelling, vergaloppeerde ze zich met 24…Tac8?. Hoe won de legende materiaal?
Alle Masterpartijen:
Alle Challengerpartijen:
Het begin van je verslag deed me terugdenken aan het schoolschaak op het Gemeentelijk Lyceum in Eindhoven begin jaren ’60. Het werd door een jonge leraar wiskunde georganiseerd en we speelden ook tegen andere scholen, maar dat was regionaal. Het verst weg was Helmond. Over Wijk aan Zee lazen we wel elke dag in de krant. Al die middelbare scholen zijn inmiddels Colleges geworden en het schaken zal ongetwijfeld een hoger niveau hebben dan toen. Heel mooi dat de scholieren nu op het Tata Steel spelen.
Misschien in dit verband nog leuk om te vermelden dat het Huygens Lyceum uit Eindhoven (dat vorig jaar ook al kampioen was) in de vorige zomer plotseling via de KNSB een uitnodiging kreeg om deel te nemen aan een WK schoolschaak in Washington. De organisatie (Fide?) zou alle kosten betalen voor de eerste 45 scholen die zich zouden aanmelden. Bij het Huygens Lyceum besloten ze snel te reageren en inderdaad is in augustus een team van vier spelers daarheen gegaan met wiskundeleraar Petra Schuurman als teamcaptain. Het toernooi werd gedomineerd door teams uit Kazachstan.