Jan Timman overleden… een groot schaker is overleden
Jan Timman is afgelopen woensdag overleden. Hij is 74 jaar oud geworden. Zie website NOS.
Ongetwijfeld wordt de komende dagen veel over Jan geschreven.
In de Canon van het Nederlandse Schaak heeft Johan Hut diverse keren over Jan Timman geschreven. Hierbij de artikelen:
Ook Herman Grooten heeft op Schaaksite een hommage geschreven over Jan Timman.
Interview met Groenteman Van bepaalde zetten heb ik nog steeds spijt
Uit deze bijdragen van Johan en Herman blijkt hoe belangrijk Jan voor het Nederlandse schaken is geweest. Jan Timman was een fijne man en een groot liefhebber van de schaaksport. In de schaakwereld zal niemand hem vergeten.
Droevig nieuws. Mijn grote schaakheld is niet meer. Ik was hem al een tijdje niet meer tegengekomen in Arnhem en maakte me er al zorgen over. Naast dat Timman een vriendelijk persoon was, ben ik blij dat ik zijn smalle pad naar het wereldkampioenschap heb mogen volgen. Naast een sterke schaker natuurlijk ook auteur van vele mooie boeken: we mogen hem dankbaar zijn.
Ik ben door Jan gaan schaken, heb met Jan zijn successen gevierd en zijn nederlagen verwerkt, heb zijn boeken verslonden. De laatste paar jaar een beetje zorgen over hem gemaakt als ik hem zag bij Schakers van Formaat in Amstelveen, maar altijd gedacht aan zijn adagium “Hoe ongezond ik misschien ook leef, ik denk dat ik heel oud word…”
Heel oud is 74 misschien niet, maar als je zo groot bent, blijf je voor altijd (voort)leven.
Heel triest nieuws! Hij was niet alleen een groot schaker, maar ook zoals Caesar64 opmerkt, een zeer vriendelijk mens. We hadden de afgelopen weken nog contact met elkaar omdat ik hem zou interviewen voor schaaksite. Dat ging toen niet door omdat hij grieperig was. We zullen hem missen!
Hier nog enkele berichten over zijn heengaan:
Volkskrant => https://www.volkskrant.nl/sport/nederlandse-schaaklegende-jan-timman-74-die-in-de-jaren-tachtig-tweede-van-de-wereld-was-overleden~b290b6ba/
NOS => https://nos.nl/artikel/2603096-nederlandse-schaakgrootmeester-jan-timman-74-overleden
Een recent interview via de NOS => https://nos.nl/artikel/2596311-timman-74-zag-schaken-veranderen-stopte-in-stilte-maar-heeft-nog-altijd-het-eindspel
Daar kan misschien ook dit artikel (een hommage aan icoon Jan Timman) aan toegevoegd worden, geschreven in 2015.
Triest. Schaakidool uit mijn jeugd. Misschien wat onbekender dat hij elke week een eindspelstudie op twitter / X plaatste. Pareltjes van schoonheid.
We vonden het een grote eer dat Jan Timman meedeed aan het NK in Utrecht (2024). Dit stuk geeft een mooi doorkijkje: Schaakveteraan Jan Timman duikt opeens weer op bij NK: ‘Het is mooi dat ik hier überhaupt kan spelen’ | de Volkskrant.
Hi Jan Jaap, ik vond het op mijn beurt een grote eer om scheidsrechter te zijn bij dat NK en Jan van dichtbij te mogen gadeslaan. Wat een bijzonder mens was hij.
Wie zijn schaakheld was hij niet? Sinds zijn winst partij tegen Velimirovic in het IBM toernooi van 1974 heb ik hem gevolgd. Ik kon wel janken als hij verloren had. Ik heb hem een aantal keren gesproken als verslaggever en een keer tegen hem gespeeld (simultaan) gevolgd door een aantal biertjes. En erg aardige man, bijna wijsgerig, met een onuitputtelijke kennis van literatuur, kunst en schaken. Mijn boekenkast staat vol met boeken van zijn hand. Rust in vrede Jan.
Ooit bezocht ik een Studium Generale in Utrecht, met Jan Timman als spreker over Dostojevski. Dus niets schaakgerelateerds, hoewel er in de goed gevulde zaal ook mensen zaten die -tot ergernis van velen- toch iets over schaken vroegen. De meeste toehoorders, waaronder ik, hoorden vooral een gepassioneerde en deskundige spreker over een prachtig onderwerp.
12… Kf8 in chessgames.com/perl/chessgame?gid=1141757 was een tevoren door Jantje Timman aan mij verklapt openingsgeheim, hij had het ook al aan Bouwmeester laten zien. Wij hebben het ongeveer tezelfdertijd kunnen toepassen. Met het mindere 13… Dd7 won ik ook, vraag niet hoe!
Ik lees veel ‘best of the west’ vandaag, maar dat doet hem toch tekort. ‘Best of the Rest’ (Na K en K) dekt de lading beter!
Ik was vroeger een groot fan van Timman als schaakspeler en in latere jaren gaven zijn eindspelstudies me veel genoegen.
Een simpele positie met verrassend slot die me onmiddellijk te binnen schoot is de volgende:
(1994 [1989?], in The art of the endgame, p. 16)
Zwart aan zet, wit wint.
Als zwart de pion weet te veroveren, is het normaal gesproken remise. Als wit zijn materiaalvoorsprong weet vast te houden, is de winst geen groot probleem. Zwart begint met de pion aan te vallen:
1… Pe3
Timman geeft aan dat na 2.d6 Lb8 de d-pion te zwak wordt (bijv. 3.Tb6 La7 4.Lf6+ Ke8 5.Tb7 Pd5+ 6.Txa7 Pxf6 7.Kg2 Kd8! 8.Kf3 Pe8 met remise). Blijft over:
2.Tc5 Lb6
Als de toren weggaat, slaat zwart de pion met aftrekschaak en dekking van de loper.
3.La5 Pxd5
Penning op penning! Zwart lijkt zich te redden, maar wit heeft nog iets bijzonders:
4.Kh1!!
De enige, want anders heeft zwart een schaakje met het paard, en na 4.Kh2 heeft zwart 4… Lc7+. Nu blijft wit een toren voor.
Timman was al internationaal meester in schaakcomposities, maar verdient postuum de grootmeestertitel.
Jan Timman , bij zijn overlijden voel ik vooral een gevoel van dankbaarheid. Vanaf 1974 heb ik zijn verslagen en daarmee zijn carrière mogen volgen . Zijn partijen analyseren altijd strijd briljante concepties afgewisseld met simpele fouten. Ook zijn boeken met plezier gelezen. Kortom iemand waarmee je een persoonlijke band had zonder hem echt te kennen . Jan bedankt voor alles wat je voor de schaakwereld met name in NL betekend hebt .❤️
In m’n jonge jaren was Jan altijd Neerlands hoop. Steengoede resultaten werden afgewisseld met dramatische uitslagen. Het kon bij Jan alle kanten op. Dat had deels ook met z’n speelstijl te maken, en zijn manier van leven vermoed ik. De laatste decennia wat meer op de achtergrond. New in Chess magazine, en zijn eindspelstudies.
Het voelt net alsof een bekende van mij gestorven is, hoewel we nooit gespeeld noch elkaar gesproken hebben. Gelukkig is er zijn nalatenschap, een hele rij mooie boeken en partijen. En natuurlijk zijn studies. Ik heb z’n laatste boek er maar bij gepakt….
Zijn laatste partij speelde hij vorig jaar in Voorschoten tegen Jip Damen: https://www.grootvoorschoten.nl/reader/29824
Ik vond het mooi dat hij nog zo fanatiek was dat hij boos de speelzaal verliet omdat hij zijn mooie stelling in remise had laten verzanden. Hij toonde ook respect voor zijn tegenstander, want het toreneindspel met een pion meer had hij nog best een tijd door kunnen spelen. Maar hij wist dat het remise stond en ging ervanuit dat Jip geen fout meer zou maken. Op dat moment wisten wij niet dat dit zijn laatste partij zou zijn. Misschien wist hij toen zelf al dat hij ziek was.
Het was bijzonder om hem nog eens van dichtbij te zien spelen!
Mijn oudste herinnering aan Jan Timman is dat mijn vader aan mij, zijn tienjarige zoon, vertelde dat er nu een Nederlandse schaker was die wel eens wereldkampioen zou kunnen worden. Dat was in 1977. Sindsdien ben fan geworden en gebleven. Urenlang zat ik met mijn schaakbord de zetten te volgen die op Teletekst verschenen bij zijn latere kandidatenmatches. Timman kon soms ook heel droog humoristisch schrijven. Een verhaal dat ik me herinner is dat hij zijn naam had verkocht aan een wijnfabrikant die een reclame-actie had bedacht met een eindspelstudie als prijsvraag. Bij aanschaf van een wijnkoker kreeg je, als ik me goed herinner, ook een soort oprolbaar schaakbord van karton en plastic stukken van een nieuw modern formaat. Voor de winnaars van de prijsvraag zou Timman dan een simultaanvoorstelling geven. Met de nieuwe plastic stukken, stelde de wijnfabrikant enthousiast voor! Maar dat werd door Timman pertinent geweigerd. Hij speelde alleen met het Staunton formaat. Dat verhaal vond ik zo grappig dat ik op marktplaats heb gezocht naar die plastic stukken, die ik nu als relikwie bewaar. Ze zijn inderdaad spuuglelijk; een soort barbapappaatjes.
Grootmeester Timman was ‘schaakromanticus’, maar ook uitzonderlijk ’toegewijd’
Grootmeester Timman was ‘schaakromanticus’, maar ook uitzonderlijk ’toegewijd’
Schitterend tijdsdocument van Hans Bohm die door Langs de Lijn is geinterviewd.
Ik ben zelf eind jaren 70, begin jaren 80 aangestoken door het schaakvirus wat door Donner over de schaakprestaties van Timman via Dag- en Weekbladen werd gedeeld, resulterend in het volgen van een AVRO cursus. Ook 3 keer het genoegen mogen smaken tegen Timman te hebben mogen spelen;
– begin deze eeuw in een draaimolen-mandje op het Ledig Erf. Het schaakcafe bestond toen zoveel jaar en 8 of 9 schakers mochten vanuit dat mandje de degens kruisen.
– in 2008 of 2009 geloof ik heb ik tijdens het NK snelschaken in Dordrecht een minimatch mogen spelen. Ofschoon ik dat toernooi tal van hooggerate gm’s versloeg, kwam er tegen Timman geen fatsoenlijke zet bij mij uit. Vast iets met respect voor de kolossale man en zijn verdiensten voor de schaakwereld.
Heel mooi in memoriam van de Schaakclub Wageningen: https://svwageningen.nl/jan-timman-gewoon-bijzonder-bijzonder-gewoon/