Van losse tools naar een lesomgeving: ChessDeck

Iedere schaaktrainer bouwt een les op zijn eigen manier op. De één werkt met PowerPoint, de ander pakt er een demonstratiebord bij, weer een ander heeft aan een paar losse stellingen en zijn stem genoeg. Wat je kent voelt vertrouwd, en dat laat je niet zomaar los.

Toch verschijnt er soms iets nieuws in beeld dat je even nieuwsgierig doet opkijken.

Vervolg op de SchaakTools

Eerder schreef ik op deze plek over de SMRA SchaakTools, een verzameling gratis, browser-gebaseerde hulpmiddelen voor schakers en trainers. Sindsdien is er iets bijgekomen dat in een andere categorie valt: geen tool voor één specifieke taak, maar een omgeving waarin je een hele les bouwt. ChessDeck.

Kort gezegd: ChessDeck is een presentatie-editor voor schaaklessen, die draait in je browser, waarin naast tekst ook interactieve stellingen en puzzels kunnen staan. Geen installatie, geen account, geen abonnement. Je opent de editor, je typt, je slaat op.

Een les over de penning — in één bestand

Neem bijvoorbeeld een les over de penning. Je opent ChessDeck in je browser en typt je uitleg: wat is een penning, wanneer komt hij voor, waarom is hij gevaarlijk. Onder je tekst wil je een stelling laten zien. Je zet die op in je vertrouwde omgeving — chess.com of Lichess — kopieert daar de FEN-code, klikt in ChessDeck op de knop “schaakbord” en plakt. Het bord staat er, interactief, zodat jij of je cursisten er straks zetten op kunnen spelen.

Daarna volgen een paar voorbeeldstellingen met commentaar, en je sluit af met drie puzzels waarin cursisten zelf de winnende zet moeten vinden — met een hint achter een knop voor wie het even niet ziet.

Tijdens de les blader je door je slides. Eén bestand, één venster, geen wisselen tussen tabbladen en vensters. De cursisten zien op elk scherm dezelfde bordkleuren, dezelfde stukken, dezelfde stijl. Die herkenbaarheid helpt bij concentratie.

Geef je volgende week dezelfde les bij een andere club of school met een andere huisstijl? Eén klik op een ander thema en de presentatie ziet er anders uit. De inhoud blijft hetzelfde.

Delen zonder gedoe

Misschien wel het sterkste punt zit niet in het maken, maar in het delen. Een lesvoorbereiding in ChessDeck is één klein bestand. Wil je het aan een collega-trainer geven, dan stuur je dat bestand — meer niet. Die collega hoeft niets te installeren, geen account aan te maken, geen extensie te downloaden. Ze gaan naar ChessDeck in hun browser, laden het bestand in, en hebben jouw hele les — inclusief interactieve borden en puzzels.

Voor schaakverenigingen en trainerscollectieven opent dat een deur. Lesmateriaal kan echt gedeeld worden — niet als kopieerbare screenshot, niet achter een paywall, maar als bewerkbaar bestand dat de ander vrij kan aanpassen aan de eigen groep. En omdat cursisten dezelfde bestanden thuis kunnen openen, hebben ze altijd de uitleg als naslag en kunnen ze zelf met de interactieve opgaven oefenen.

Waarom zo opgezet

ChessDeck is opzettelijk zonder account en zonder cloud gebouwd. Het bestandsformaat is open en leesbaar — zelfs zonder ChessDeck kun je in een gewone tekstverwerker zien wat erin staat. Je lesmateriaal blijft van jou, op je eigen apparaat, en is niet afhankelijk van een platform dat morgen zijn voorwaarden kan wijzigen. Voor wie meer wil weten over die achterliggende keuzes: op schaakmaarraak.nl staat een uitgebreidere blog over de gedachte erachter, die de naam SWOP heeft gekregen.

Zelf proberen

ChessDeck is gratis (voor niet commercieel gebruik) en werkt direct in je browser op schaaktools.schaakmaarraak.nl. Bij de app zit een demonstratiebestand dat in één oogopslag laat zien wat mogelijk is — open dat, speel ermee, en kijk of het bij je manier van lesgeven past.

De tool is in ontwikkeling en feedback is van harte welkom, aarzel dus niet om van je te laten horen via het contactformulier op schaakmaarraak.nl.