The Twin Towers in Gouda
Op verzoek van Henk Prins plaatsen we onderstaand verslag (oorspronkelijk van 21 februari 2010) opnieuw. De aanslag op de Twin Towers is vandaag 25 jaar geleden.
Een uitwedstrijd op maandag 8 februari in Gouda bij de vrienden van Messemaker met mijn Sliedrechtse team geeft aanleiding tot het schrijven van geschiedenis maar meer tot het herschrijven van geschiedenis. Geschiedenis of wat meer een woord van deze tijd is: historie, was dan wel niet mijn keuzevak vroeger op school, toch lijk ik ergens een zwak voor dit vak te hebben. Ik heb het dan niet over die beroemde schaakpromotor Hans Berrevoets die bijna bij iedere datum en jaar een schaakfeit in zijn historische Dordtse agenda heeft staan, ….overigens een mooie activiteit…. , maar over hoe de historie beleeft wordt in Gouda. De naam van de Goudse schaakclub Messemaker 1847 roept eigenlijk gelijk al historie op. In die tijd speelden wereldkampioenen partijen waar flink op los geofferd werd. Vaak was er veel vuurwerk te zien in die partijen van weleer.

Het komt bij veel spelers voor als de tegenstander aan zet is om wat zo langs borden te ijsberen. Daar doe ik graag aan mee en liep zo langs de partijen van de onderlinge competitie van de messemakers. Een partij tussen Arjan van der Leij, (een Leeuwaanhanger en daardoor bekende van Sliedrecht), en de clubkampioen Jan Evengroen (bekend voor mij i.v.m. de wegwijs-simultaans) trof mijn aandacht. Het leek wel in 1847 te worden gespeeld. In een niet foutloze partij presteerde Jan het om zijn beide torens in een vroeg stadium van de partij te offeren, zo ik ondervond, in de stijl van de oudheid. Ik heb me op die avond afgevraagd in welke tijd dat ik leefde. Toen drong het tot mij door. Die twee torens – doet dat niet denken aan een motief dat historisch beladen is? We zijn weer met beide benen in het hedendaagse geland: the twin towers van 11 september 2001 en ook dat is al weer historie.
Die mooie partij van Arjan en Jan verdient een plaatsje in de geschiedenis. Speelt hem na en geniet van het vuurwerk wat werd getoond. Ik werd tijdens die teamwedstrijd goed afgeleid door dit gebeuren. Ik moest aan het bord zijn maar de NewYorkse skyline trok me hard. Aan het tweede bord tegen Leslie Tjoo ging het redelijk, ik had wat initiatief, maar werd verrast door een subtiel, door mij gemist, omschakelzetje in de achterhoede (La2-b1) waardoor de kansen keerden. Lesley maakte het in vuurwerkstijl af. Dat het Messemakers team met 7,5 – 0,5 ons afdroogde viel natuurlijk wel even tegen. Toch had ik die geschiedenisavond in Gouda daarvoor niet willen missen. Natuurlijk vergeet ik niet dat Messemakers team te feliciteren, want die zullen wel kampioen gaan worden.
Arjan van der Leij – Jan Evengroen, Gouda, 8-2-2010.
1.e4 e6 2.d4 d5 3.Ld3 Een zijvariant van de Franse opening. 3…dxe4 4.Lxe4 Pf6 5.Lf3 c5 6.Pe2 Pc6 7.c3 cxd4 8.cxd4 e5 9.Pbc3 Pxd4 10.Pxd4 exd4 11.Da4+ Dd7 12.Pb5 De7+ 13.Kd1 Kd8! (Beide partijen kunnen niet meer rokeren.) 14.Ld2 Lg4? 15.Pxa7? (Wit had op de volgende manier de winst binnen kunnen halen. 15.Lxg4! Pxg4 16.La5+! b6 17.Lxb6+ Kc8 18.Da6+) 15…Lxf3+ 16.gxf3 Dc5! (zie diagram 1)















17.Pc6+ Dxc6 18.Dxa8+ (de eerste toren wordt gegeven) 18. …Kd7 19.Te1 Lb4!! (Zie diagram 2.)














De dame op a8 staat door de toren op h8 aangevallen. Er zit weinig anders op dan het aannemen van het tweede torenoffer. 20.Dxh8 De dame staat nu wel volledig buitenspel.) 20…d3? (Dreigt mat op c2 maar de volgende variant was beter: 20…Dxf3+ 21.Kc2 d3+) 21.Te3? (veel beter is: 21.Lc3.. Nu is het uit.) 21…Dc2+ 22.Ke1 Lxd2+ 23.Kf1 Lxe3 24.fxe3 De2+ 25.Kg1 Dxe3+ 26.Kg2 De2+ 27.Kg1 d2 28.Dxg7 d1D+ 29.Txd1+ Dxd1+ 30.Kg2 Ke7 0-1. Wat kan schaken schitterend zijn!

Een nogal ongepaste vergelijking, vooral dat ‘vuurwerk’. We maken allemaal wel eens een foutje, maar om hem dan te herhalen?
De vergelijking (motief, thema) gaat over twee kort na elkaar gesneuvelde torens van 11.9.2001 en 8.2.2010. Dat deze vergelijking onbedoeld als ongepast en foutje wordt ervaren, snap ik niet. ‘Vuurwerk’ heeft in de partij de figuurlijke betekenis dat de stelling in brand staat. Ook ik heb gisteren bewogen en emotioneel nine-eleven herdacht tijdens de ruim drie uur durende uitzending van de NOS. De herhaalde beelden van die dag verdwijnen zomaar niet van je netvlies. Uiteraard is deze gebeurtenis, die met geen pen te beschrijven is, niet te vergelijken met een spannende schaakpartij. Schaken is “Oorlog zonder bloedvergieten”, zoals een recent artikel op deze site als titel had.
Ik vind dat je heel erg moet uitkijken met vergelijkingen tussen een hobby en een gebeurtenis waarbij bijna drieduizend mensen omkwamen. En wat ik letterlijk lees is: ‘Die twee torens, is dat niet eerder een motief voor vuurwerk geweest?’ Misschien is dat niet zo bedoeld, maar gezien de eerdere vergelijking lijkt me dat opnieuw een verwijzing naar de Twin Towers, en niet alleen naar een in brand staande stelling.
De mening van ChatGPT, waar ik me bij aansluit: “Nee, “vuurwerk” is in deze context niet gepast. Het woord roept normaal gesproken iets feestelijks of onschuldigs op en doet geen recht aan de ernst van de gebeurtenissen.”
Met hulp van AI laat ik de regel over “vuurwerk” aanpassen in: Die twee torens -dat doet denken aan een motief dat historisch beladen is. Frits en Jan Willem bedankt voor jullie inbreng.
Interessant om te zien hoe de digitale inmenging van een opgeroepen (hogere?) intelligentie in een vraagstuk van vrijheid van meningsuiting en gepast of ongepast hier kennelijk zo goed werkt.