De heren verliezen de controle, dames richten zich op (update)

Analyses/Partijen , Olympiade en EK landenteams 25 september 2026 22:58 Herman Grooten 3

Nadat ik mij begin van dit jaar noodgedwongen moest terugtrekken als coördinator van de verslaggeving en de boekenrubriek, was ik maar al te blij dat ik in Wijnand Engelkes een zeer waardig opvolger heb gevonden. Dankzij zijn onbezoldigde coördinatiewerk mogen de bezoekers van Schaaksite zich bij alle grote evenementen verheugen op actuele verslaggeving en ook regelmatig zien we recensies verschijnen van actuele boeken. Als er dan soms een handje extra nodig is om omdat er een gaatje is gevallen in het rooster van de verslaggeving van de Olympiade, ben ik wellicht de laatste om dan de handschoen niet op te nemen. Vandaag was het zo’n dag en daarom ben ik bezig geweest om alle partijen van de Nederlanders eens aan een nader onderzoek te onderwerpen.

Oezbekistan 2 – Nederland (© Fide | foto Michal Walusza)

Waar we tegenwoordig gebruik kunnen maken van Stockfish 19 is het verschil tussen al die verschillende Stockfish-versies voor het blote menselijke oog niet waar te nemen. Bij het naspelen van de partijen via Lichess.org valt me telkens op hoeveel dubbelvraagtekens (??) er worden uitgedeeld bij de analyse van de partijen. Hoewel ik Lichess een sympathiek platform vind, mogen ze wat mij betreft wat minder scheutig zijn met al die vraagtekens. Als de engine naar bijvoorbeeld +6 springt, is dat een huizenhoog gewonnen stelling. O ja? Op het niveau van Stockfish 19 dus, maar die heeft zo’n duizelingwekkend hoge rating dat ook de sterkste schaker ter wereld (Magnus Carlsen) daar in de verste verten niet aan kan tippen. Dus bij +6 na een paar dubbelvraagtekenzetten (mooi woord voor scrabble) wil nog niet zeggen dat de mens een dergelijk voordeel eventjes omzet in winst. Zelfs niet als je grootmeester bent en Jorden van Foreest heet bijvoorbeeld.

Want laat ik maar eens beginnen met de avontuurlijke en fantastische partij die hij vandaag afleverde. Ik heb geprobeerd deze analyse met het ‘menselijke oog’ samen te stellen en sommige varianten en mogelijkheden domweg weg te laten, omdat die de speler van vlees en bloed soms (letterlijk) boven het hoofd groeien. In dat licht bezien is het doodzonde dat Jorden zichzelf niet wist te belonen voor zijn inventieve schaak. Een tweetal pionoffers leidde tot een felle aanval op de zwarte koning en toen Van Foreest er ook nog een stuk tegenaan gooide, leek hij snel succes te hebben. De tegenstander hing met de moed der wanhoop in de touwen en nadat die een kwaliteit had moeten inleveren, had Jorden twee pionnen voor de kleine kwaliteit en nog altijd een stormachtig initiatief. Eén van die pionnen was de verre a-pion en helaas raakte hij die kwijt, kreeg daar wel de zwarte h-pion voor terug. Maar toen speelde de strijd zich op één vleugel af en daarin was het vinden van een geforceerde winst eigenlijk nauwelijks te doen. Stockfish weet er wel raad mee, maar ja….

DE  HEREN

Nederland speelde tegen Oezbekistan 2, op papier een tegenstander die Oranje eventjes moet kunnen oprollen.

Jorden van Foreest – Abdisalimovi

Dat was een tegenvaller dit halfje. En daar kwamen nog meer tegenvallers bij. Giri had domweg zijn dag niet. Kwam wellicht ook omdat hij de Hollandse verdediging koos om tegen een ratingzwakkere op winst te kunnen spelen. Op zichzelf is er met het Hollands niet zoveel mis (hoewel de Engelsen de term “The Dutch Defense” hebben geïntroduceerd om Dutch in Groot-Brittannië een zweem van dubieusheid met zich meebrengt…)

Al heel snel, zat Giri tegen een stelling aan te kijken waarin hij twee paarden tegen twee lopers had, weinig ruimte en vooral zonder tegenspel waarbij zijn stukken niet coördineerden. Toen de witte torens via de a-lijn binnenkwamen en ook op de zevende rij, was er hier ook geen redden meer aan.

Vakhidov – Anish Giri

Er volgden nog meer teleurstellingen. Loek van Wely had zijn geliefde Najdorf op het bord en kende ook geen enkel probleem in de opening. Maar als je dan op winst moet spelen tegen een speler die minder Elo heeft, blijft dat altijd een hachelijke zaak. Dat deed Van Wely aanvankelijk prima, maar de tegenstander verdedigde zich bekwaam en toen onze man zich één fout permitteerde, sloeg de witspeler genadeloos toe. Het gekke was dat er ook geen redden meer aan was. Wit nam de h-lijn in beslag met een dame op h2 en een toren op h4 en de dame van h2 bleek ook via de diagonaal h2-b8 een forse bijdrage te leveren aan de mataanval. Dat kostte een stuk en er viel helaas ook niet meer in de schwindelmodus iets van te maken.

Suyarov – Loek van Wely

Ook Erwin l’Ami deelde in de malaise. De opening leverde geen voordeel op en als je dan ijzer met handen moet breken, wil dat zich wel eens tegen je keren. Er deed zich één merkwaardig moment voor toen wit in de diagramstelling het foutieve 22.Tg1-g2? speelde.

Erwin l’Ami – Nigmatov

Ziet u hoe zwart met een aardige truc geforceerd een pion kan winnen?

Het antwoord treft u in de viewer aan.

De strijd ging verder maar het werd al snel duidelijk dat er voor wit geen winstperspectieven waren. Sterker nog: de witspeler raakte steeds verder van huis, vooral omdat zijn stukken niet goed samenwerkten. Dat kwam deels door het sterke zwarte paard op b4, maar zelfs toen Erwin dat had weten af te ruilen, werd hij voor nieuwe problemen gesteld. Zoals ik in mijn analyse schrijf, kwam hij van de regen in de drup en kon hij niet voorkomen dat hij in een verloren toreneindspel geraakte dat de zwartspeler – dat moet gezegd worden – zeer bekwaam naar winst schoof.

Een pijnlijke nederlaag met nog twee ronden te gaan. Nu hopen dat Nederland zich weer in de top kan nestelen aan het eind van de rit. Het topduel tussen Oezbekistan en de Verenigde Staten eindigde in een kleine overwinning voor het thuisland. Vooral de partij tussen Abdusattorov en Caruana trok de aandacht en werd gewonnen door het Oezbeekse toptalent. Ondanks de gevoelige Nederland kunnen “de onzen” nog flink opschuiven in de laatste twee ronden.

De tussenstand aan de kop van de ranglijst is nu:

Vandaag speelt Nederland tegen Roemenië.

DE DAMES

De dames kregen Argentinië tegenover zich en Zhaoqin Peng, die kennelijk toe was een rustdag, liet vandaag verstek gaan. Om met Robin Duson te beginnen, die vandaag met de witte stukken aan het laatste bord mocht spelen: zij speelde een voortreffelijke partij en liet de tegenstander totaal kansloos. Door in een vroeg stadium lang te rokeren en met de h-pion op te stomen, deed zij wat Alpha Zero, het verschrikkelijke rekenmonster dat de eerste was met AI, ons heeft geleerd dat zo’n pion naar h6 brengen een heel prettige factor is voor de lange termijn. Toen de tegenstander ook nog zo vriendelijk was om de zwarte velden verder te verzwakken en er in het eindspel een reusachtig paard op g5 verscheen, kunnen we wel raden hoe de partij eindigde. In een soort positionele zetdwang, zoals te zien in dit diagram:

Robin Duson – Adam

Zwart kan geen ‘poot’ verzetten en had er hier goed aan gedaan om op te geven. Ze speelde nog wat zetten, maar dat kon de uitslag van de partij niet veranderen

Ondertussen was Eline Roebers aan het eerste bord weer eens aan een zeer interessant avontuur begonnen. Hoewel het objectief gezien niet helemaal in orde was (als we SF19 moeten geloven), kwam ze vrij snel met winnend voordeel tevoorschijn uit de verwikkelingen. Wel had ze daarbij een toren voor twee stukken moeten inleveren en de compensatie bestond uit de onveilige positie van de witte koning. Toen ze even de druk kwijt was, nam de witspeelster het over en zag het er slecht uit voor de Amsterdamse. Maar gelukkig werken sommige tegenstanders goed mee. Er volgde een enorme blunder en met een dergelijk buitenkansje weet Eline wel raad! Ze maakte daarna korte metten met het tegenspel en won gemakkelijk.

Francisco – Eline Roebers

Dan was het nog even de vraag wie het beslissende halfje zou binnenbrengen. Dat werd Machteld van Foreest want hoewel ze geen voordeel uit de opening haalde, werd al snel duidelijk dat de ongelijke lopers een garantie waren voor minimaal een halfje. Dat werd het uiteindelijk ook omdat de tegenstander niet bereid was om mee te werken aan haar feestje.

Machteld van Foreest – Campos

Helaas ging Anna-Maja Kazarian ten onder, nadat ze al met grote problemen na de opening was komen te zitten. De tegenstander was gelukkig niet al te doortastend (zij kon een paar keer fraai winnen, zie de varianten!) maar het lukte Anna-Maja om zich uit de omklemming los te rukken en naar een eindspel af te wikkelen met weliswaar een pion minder, maar toch totaal gelijk. Dan moet je de tegenstander niet zomaar een vrijpion geven, hetgeen ze waarschijnlijk onder de druk van de klok, toeliet. Daarna maakte de witspeelster het goed af.

Borda – Anna-Maja Kazarian

Toch een kleine overwinning en daarmee kunnen ze weer omhoog kijken. Net als het herenteam hebben de dames 13 matchpunten verzameld.

De tussenstand aan de kop van de ranglijst is nu:

Vandaag speelt Nederland een “massakamp” tegen Roemenië, want ook de dames treffen de Roemeensen.

Links naar alle rondes staan op Olympiade Samarkand 2026 – Schaaksite