Geen jeugd (<16 jaar) meer bij de weekendvierkamp van Tata Steel
Vanaf vandaag kunnen amateur-schakers zich inschrijven voor het Tata Steel Chess Tournament in Wijk aan Zee. Normaal zitten we daar in de ochtend al klaar voor. Maar helaas, dit jaar is het anders. Want in het persbericht dat de toernooiorganisatie eerder deze week verspreidde, lezen we: “Weekendvierkampen, 15, 16 & 17 januari 2027: for players born in or before 2010”. De vierkamp staat dus alleen nog maar open voor amateur-schakers ouder dan 16 jaar. Sindsdien regent het teleurgestelde berichtjes in app-groepen van de jeugdschakers (en hun ouders).
Net als bij veel andere jeugdschakers, begon de interesse voor het Tata Steel chesstournament bij onze zoon Jonas al op jonge leeftijd. We maakten kennis met het toernooi als bezoekers in het tweede jaar dat hij schaakte; hij zal 9 jaar zijn geweest. We waren positief verrast door de bijzondere sfeer in het schaakdorp. Echt alles ademde er schaken. Voor kinderen werd een heus schaakfestival georganiseerd in de basisschool. Maar het meest indrukwekkend was natuurlijk dat je er live kon kijken naar de profs van de Masters-groep. Urenlang keek Jonas vanaf het podium naar hun partijen. Sindsdien volgde hij het toernooi, via YouTube, op de voet.
Die dag ontdekte Jonas dat er ook kinderen waren die zelfs mee mochten spelen, met de volwassenen. Dat wilde hij ook! Een jaar later was het zo ver. Na vele jeugd- en grand prix-toernooitjes, vaak op basisscholen, mocht hij van ons meedoen aan de weekendvierkamp. In het strandhotel speelde hij zijn eerste partijen tegen volwassenen. Die bleken een heel eigen speelstijl en openingsrepertoire te hebben, heel anders dan wat hij normaal tegen kreeg van jeugdspelers in rapid-toernooitjes. Hij verloor zijn eerste partij, was uitgeput (als laatste van de zaal klaar) en zwaar teleurgesteld. Maar een dag later was hij apetrots na een overwinning in de tweede partij. Zo kreeg hij voor het eerst ook een klassieke rating.
Deelname aan de vierkamp hielp enorm om zijn zelfvertrouwen en plezier in het schaken te stimuleren. Zijn doel werd nu om bij een volgende editie niet meer in het hotel, maar in de grote zaal te spelen. Daarvoor moest zijn klassieke rating wel omhoog. En dat lukte: vorig jaar speelde Jonas voor het eerst in de grote zaal. Op de hoek van het balkon, met een prima uitzicht op de zaal waar niet alleen de profs, maar ook drie schaakvriendjes uit zijn jeugdteam van HMC Den Bosch hun partijen speelden.
Opnieuw waren er onvergetelijke momenten, niet alleen tijdens het toernooi, maar ook in ons hotel. Daar bleken namelijk ook de topschakers te overnachten. In de ochtend werden foto’s en handtekeningen verzameld. Maar het meest indrukwekkende was wel dat, toen Jonas en een schaakvriendje in de ontbijtzaal hun partij van die dag aan het 'preppen' waren, GM Vasyl Ivanchuk spontaan (ongevraagd!) aanschoof bij hun tafeltje. Bijna 20 minuten nam hij de tijd om naar hun opening te kijken, gaf hij tips en bezorgde hij hen een ervaring voor het leven.
Dit jaar slaat Jonas Tata Steel over. Net als zijn drie schaakvriendjes, die –zelfs met hun ratings ruim boven de 2000 – niet welkom zijn bij de weekendvierkamp, alleen omdat ze nog (lang) geen 16 jaar zijn.
Als alternatief organiseert Tata Steel nu een tweedaags rapid-toernooi voor kinderen en jeugd tot 16 jaar op de basisschool. Het inschrijfgeld (€ 40,-) is even hoog als voor de driedaagse vierkamp. Maar los daarvan, is dat dus precies wat ze niet zoeken op Tata: “De tijd dat ik het leuk vond om op basisscholen snelle partijtjes tegen kinderen te spelen, heb ik wel gehad, pap.” Omdat er ook nog zoiets is als school (proefwerkweek) is, is ook de door-de-weekse vierkamp voor hen geen alternatief.
Ik weet niet wat de reden is dat de organisatie deze keuze heeft gemaakt. Het is duidelijk dat de belangstelling voor de weekendvierkamp erg groot is. Wil de organisatie zo meer plek voor volwassenen creëren? Kwamen er klachten van volwassenen die vorig jaar in de basisschool moesten spelen, en is de inschatting dat de jeugd die locatie geen probleem vindt? Vinden volwassenen het irritant om tegen een kind te spelen? Spelen jonge kinderen te snel? Werd het percentage jeugdschakers te groot?
Maar ik weet één ding wel: op deze manier ontneem je schaaktalentjes een kans om onvergetelijke ervaringen op te doen op het ‘Wimbledon van het schaken’. Het allermooiste aan schaken is toch dat je leeftijd er niet toe doet? Omdat je indeelt op rating, kan een negentigjarige spelen tegen een kind van elf. En achteraf samen de partij analyseren. Juist dat is de charme van de schaaksport.
Hoe vaak zal Erwin l’Ami als kind eigenlijk hebben deelgenomen aan de weekendvierkamp, vraag ik me af. Hopelijk zorgt hij er als nieuwe toernooidirecteur voor dat deze vorm van leeftijdsdiscriminatie snel wordt teruggedraaid.


Dit klinkt als iets uit de jaren dertig van de vorige eeuw, toen somige schaakclubs jeugdigen weerden. Hoewel, mijn vader werd in 1935 als vijftienjarige lid van RSR/Ivoren Toren. Ben benieuwd naar een verklaring van de toernooiorganisatie.
Ik ben ook benieuwd naar de verklaring. En ik snap je sentiment, dit is gewoon balen.
Prima geregeld. Zouden veel meer toernooien moeten doen. In verhouding zijn er veel minder seniorentoernooien (slechts enkele in Nederland) dan jeugdtoernooien. Er zijn steeds meer senioren die liever aan een seniorentoernooi meedoen dan aan een open toernooi waar tegenwoordig vaak de helft uit jeugd bestaat.
Voor corona was het waarschijnlijk veel beter gesteld in de Nederlandse schaakwereld; bijna geen jeugd die de rust van de volwassenen kwam verstoren bij de open toernooien.
Ik hoop dat de organisatie nog een toelichting geeft op de keuze voor deze maatregel. Het zou mij niet verbazen als de beperkte capaciteit van de weekend-vierkamp de hoofdaanleiding is – doordeweeks is er immers geen enkele beperking – en daarnaast dat er in het weekend een categorie jeugd rondloopt die er nog niet aan toe is om lange partijen te spelen. Soms begeleid door erg enthousiaste ouders. Het bizarre is dat je nu een groot deel van de EK Jeugd-selectie uitsluit van de weekend-vierkamp. Het zou geen kwaad kunnen als deze maatregel wat verder wordt gefinetuned om voor de jeugd bijvoorbeeld een rating requirement mee te geven.
Vanuit de blik van toernooiorganisator snap ik het wel: bij sommige toernooien is de verhouding kinderen-volwassenen soms uit het lood, wat niet elke deelnemer waardeert. Daardoor ontstaat er inderdaad een vlucht naar 55+-groepen.
Tegelijk willen jeugdspelers ook juist tegen volwassenen spelen. Er zijn andere oplossingen denkbaar dan een verbod voor kinderen (maximaal 1 per vierkamp bijvoorbeeld), en het zou niet direct mijn keuze zijn, maar heel raar is de bepaling nu ook weer niet.
Zoals gebruikelijk hier weer veel emotie uit beide kampen, maar geen concrete cijfers.
Praat toch wat makkelijker met elkaar als we weten waar we precies over praten.
Daarnaast denk ik dat de organisatie dit niet zelf heeft bedacht. Zal toch o.b.v. feedback deelnemers zijn geweest. Het zijn niet (alleen) die kinderen maar vooral de ouders die je er gratis bijkrijgt, en daar zit nu juist het eigenlijke probleem.
Zo ook in 1 van mijn geliefde natuurgebieden; de meeste kinderen gedragen zich meestal voorbeeldig, maar die ouders met al dat gebel en gekrijs en geschreeuw. Geen vogel (-liefhebber) die daar op zit te wachten.
Ik ben ook benieuwd naar de uitleg van de organisatie. Als er teveel deelnemers zijn, is een leeftijdsgrens boven een bepaalde leeftijd wellicht ook een idee? Of een 55+ groep a la Gent. Voor de toekomst van het schaken zijn enthousiast schakende jongeren erg belangrijk lijkt me zo.
De organisatie houdt zich überhaupt erg stil. “Er waren wat problemen met iDeal” is het enige wat er over de inschrijfissues staat. Maar zo zijn er ook twee deelnemerslijsten (https://tatasteelchess.com/en/amateurs/players en bijv. https://tatasteelchess.com/en/archive/tournament/2027/Weekend/16/players) die niet met elkaar overeenkomen, ik kreeg het eerste uur geen inschrijfbevestiging maar 48 uur later heb ik er nu al vier gehad op een ander mailadres als waar de betaallink heen ging en zo liep er nog wel meer fout bij anderen (pagina’s die op mobiel 403 Forbidden errors geven etc). Bij Tournament wordt gesuggereerd dat er ook een algemeen rapidtoernooi en een snelschaaktoernooi komt maar bij Events wordt daar weer met geen woord over gerept. Ik vond de transparante communicatie de afgelopen jaren juist hun sterke kant!
Ik heb hierover nog contact gehad met de organisatie; zij gaven aan dat ze het volgende bericht sturen naar iedereen die hierom vraagt.
¨We hebben deze keuze gemaakt omdat er heel veel kinderen meespelen met de weekendvierkampen die niet gewoon zijn lange partijen te spelen.
Daarom bieden we naast de weekendvierkampen een twee daags rapid toernooi aan voor de jeugd. Ze kunnen dus nog gewoon een toernooi spelen in hetzelfde weekend.¨
Keurige reactie van de organisatie.
Case closed.
En door maar weer.
Moedig voorwaarts allen!
Als de reden is dat veel kinderen meespelen met weekendvierkampen die niet gewoon zijn lange partijen spelen, dan vind ik een generieke maatregel dat kinderen tot 16 worden uitgesloten wel effectief. Maar het is natuurlijk wel zeer arbitrair. Er had ook gekozen kunnen worden worden om de kinderen tot 16 jaar tegen elkaar lange partijen te laten spelen. Immers de behoefte onderen de jeugd onder de 16 jaar om lange partijen te spelen is juist heel groot. Daarnaast heeft het Nederlandse Kampioenschap tot 14 jaar een klassiek tempo en de kinderen moeten toch ergens de vaardigheden opdoen om een klassieke partij te spelen.
Ik vind het erg jammer. Mijn zoon doet al drie jaar mee, gaat mee met andere leden van de club en keek er naar uit. Nu mag hij ineens als enige niet meer meedoen, omdat hij toevallig in 2014 geboren is. Hij speelt zowel intern op de club, als extern in competitieverband altijd bij de senioren en voornamelijk klassiek. Als de reden is dat er veel kinderen meespelen die niet gewend zijn lange partijen te spelen, vind ik het een bijzondere keuze om ook kinderen te weren met een klassieke rating die hoger is, dan veel van de meespelende volwassenen.
Iemands leeftijd hoort niet het criterium te zijn, wel of een deelnemer gewend is lange partijen te spelen. Nou zullen zestigplussers niet zo snel tikkertje gaan spelen als hun partij na een kwartiertje is afgelopen. Twaalfplussers evenmin: wat dat betreft is de leeftijdsgrens van zestien jaar al erg merkwaardig.
Het enige probleem van korte partijen lijkt me het gedrag van spelers na zo’n partij. Ik zou zeggen: iedereen, ongeacht leeftijd, de zaal uit na het einde van de partij. Tikkertje spelen of gezellig napraten doe je maar ergens anders. En als je per se een minimumniveau wilt handhaven: een ratinggrens voor iedereen.
En natuurlijk is het prima om een nevenevenement te organiseren voor wie niet gewend of van zins is lange partijen te spelen. Vijftien ronden rapid in één weekend! Is daar een leeftijdsgrens bij nodig?
Een uitermate treurig besluit van de organisatie. Juist de jeugdspelers die gemotiveerd zijn om in het heiligdom te midden van alle grootheden hun eigen partijen af te werken, zijn de schakers van de toekomst. Weerstand overwinnen tegen ervarener- maar zeker niet altijd sterkere tegenstanders is daarbij essentieel alsmede een kennismaking met de serieuzere kant van het spel: de lange partij. De drogredenatie die de organisatie geeft getuigt van een schromelijk gebrek aan visie. Op deze manier verwordt de schaaksport tot een sport voor oude mannetjes. Menig schaakclub is zo al tenonder gegaan. De reacties hierboven over de gewenste rust in de zaal e.d. lijken me vrij eenvoudig op te lossen door de aanwezige jeugd gezamenlijk op te voeden. En daarnaast: wie rust wil, hoeft slechts te lijdzaam te wachten, die rust komt vanzelf.