Krantenrubrieken weekenden 13, 20, 27 juni 2026

Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.

Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm

Dimitri Reinderman

13 juni: Indiase fan lacht, Indiase fan huilt

Voor Indiase schaaksupporters zal Norway Chess een toernooi van gemengde gevoelens zijn geweest. Verheugend was het resultaat van 20-jarige Rameshbabu Praggnanandhaa. Door de laatste vier ronden te winnen (onder andere van papa Magnus) wist Pragg de Amerikaan Wesley So nipt voor te blijven. Zo liet het voormalige wonderkind zien dat er nog altijd een toekomstig wereldkampioen in hem schuilt. Voor triviafans is dat sowieso goed nieuws, want zijn zus Vaishali Rameshbabu (bij wie Wikipedia het patroniem achteraan zet) speelt dit jaar om de wereldtitel bij de vrouwen. Het zou zomaar kunnen dat ze op een gegeven moment allebei tegelijk wereldkampioen zijn. Quizvraag: in welk land hebben een broer en zus op dit moment de nationale titels?

Zorgwekkend is de vorm van de andere Indiër die meedeed, wereldkampioen Gukesh D (ook 20 jaar). Net als de door hem verslagen Chinees Ding Liren lijkt de wereldtitel een last voor Gukesh. In Wijk aan Zee ging het nog wel met 50% maar daarna eindigde hij gedeeld laatste in Praag en nu ongedeeld laatste in Oslo. Toen Gukesh wereldkampioen werd, was er kritiek dat hij niet de beste speler is: ik vond dat maar stom gezeur. Inmiddels is hij gezakt naar de virtuele 25^e plek van de wereld en wordt het toch wel beschamend.  Aan zijn inzet ligt het echter niet. Ook gebrek aan strijdlust valt hem niet te verwijten. Eerder het tegendeel. Als je zo uit vorm bent, zou je dan niet beter wat voorzichtiger spelen? Onderstaande partij is een voorbeeld hoe all in gaan mis gaat.

Gukesh D – Rameshbabu  Praggnanandhaa

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.a3 Lxc3+ 5.bxc3 b6 6.f3 Pc6 7.e4 Pa5 8.Ld3 La6 9.De2 c5 10.Ph3 cxd4 11.cxd4 Tc8

Richt zich op c4, maar er is ook een andere dreiging.

12.e5 Pg8 13.Pf2 f5!

Zwart voorkomt dat het paard naar d6 gaat via e4. Wit moet nu actief spelen en doet dat door al zijn schepen te verbranden met een torenoffer.

14.g4? Pb3! 15.Lb2 Pxa1 16.gxf5 Pb3 17.Tg1 Ph6 18.f6 gxf6 19.Pe4 fxe5 20.Pd6+ Kf8 21.Dxe5

Objectief klopt het niet wat wit doet, maar dat bewijzen is niet simpel.

21…Dh4+! 22.Kd1 Tg8 23.Txg8+ Pxg8 24.Pxc8 Lxc8 25.Kc2 Pa5 26.d5 Dh6

Nu werkt 27.Db8 Pe7 28.d6 Dxh2+ 29.Kb1 Kf7 niet, maar na 27.Lc1! Dh3! 28.Lg5!? blijft het nog spannend. In de partij consolideert zwart met zijn stuk meer.

27.Kb1? exd5 28.cxd5 d6 29.Dg3 Pb7 30.Lc1 Dg7 31.Dh4 Df7 32.La6 Df5+ 33.Ka2 Dxd5+ 34.Lc4 Df5

Wit gaf op. Antwoord op de quizvraag: Nederland, namelijk Jorden en Machteld van Foreest.

Partij in viewer:

20 juni: Russische bond “geschorst”

Toen de Rus Arkady Dvorkovich in 2018 president werd van de wereldschaakbond FIDE was er enig optimisme in de schaakwereld. Het was lang geleden dat er een beschaafd iemand op die positie kwam. Na de onkreukbare IJslander Ólafsson (president van 1978 tot 1982) kregen we de dubieuze Filipijn Campomanes (1982-1995), een goede  vriend van dictator Marcos. Het werd daarna mogelijk nog erger met de Rus Ilyumzhinov (1995-2018). Die was zelf een dictator: hij schafte in de deelrepubliek Kalmukkië de grondwet af en trok daar alle macht naar zich toe. Dvorkovich is ook een Rus en voormalig vice-premier, maar dat werd niet als een groot probleem gezien. Na de Russische inval in Oekraïne werd dat anders. Internationaal veroordeelde Dvorkovich in eerste instantie de oorlog, om in eigen land dat terug te nemen en zijn steun ervoor uit te spreken. Dat viel wel te begrijpen: hij wilde geen gevangenisstraf riskeren. Russische schakers stond hij toe om (onder neutrale vlag) in internationale toernooien te blijven spelen. Ook dat kreeg begrip, zij konden er tenslotte ook niets aan doen.

Wel waren veschillende critici bang dat  Dvorkovich een verlengstuk van het Kremlin zou worden. Ze lijken helaas gelijk te krijgen. Zo werd in december gestemd op het FIDE-congress om Russen en Russische teams weer onder eigen vlag te laten spelen. Het bestuur deed de onjuiste bewering dat dit volgens de richtlijnen van het IOC zou zijn en daarom werd het voorstel aangenomen. Vorige week kwam er  een opmerkelijke wending: de FIDE schorste de Russische schaakbond, dit vanwege het organiseren van schaakactiviteiten in bezette Oekraïense gebieden. Het bleek afgedwongen door het Hof van Arbitrage voor Sport (CAS). De FIDE doet er echter wel alles aan het met zo min mogelijk gevolgen te laten zijn. Toernooien in Rusland worden gewoon verwerkt voor de rating en zelfs de deelname van Russische teams aan de Olympiade gaat gewoon door als het aan de FIDE ligt, hoewel dat dan wel onder neutrale FIDE-vlag is. Wat een straf.

Met het Russische schaken gaat het trouwens niet zo heel goed, zo staan er slechts twee Russen in de top 60 van de wereld. Maar er is hoop. De 11-jarige Roman Shogdzhiev (geboren in Kalmukkië!) haalde deze maand als jongste ooit zijn eerste grootmeesternorm. In onderstaande partij (zonder commentaar) verslaat hij een grootmeester uit India.

A R Ilamparthi  – Roman Shogdzhiev

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.g3 Pf6 4.d3 d5 5.exd5 Pxd5 6.Lg2 Ld6 7.0–0 0–0 8.Te1 Te8 9.a3 a5 10.Pc3 Pxc3 11.bxc3 h6 12.Tb1 Tb8 13.Pd2 Ld7 14.Pe4 b6 15.Dh5 Te6

16.g4 Tg6 17.h3 Le7 18.Tb5 Df8 19.f4 exf4 20.Lxf4 Pd8 21.Td5 Lc6 22.Lxc7 Tc8 23.Lxd8 Lxd8 24.Df5 Lh4 25.Tf1 Lxd5 26.Dxd5 De7

27.Kh1 Te6 28.a4 g6 29.c4 Td8 30.Db5 Lf6 31.Db1 Le5 32.De1 Lb8 33.Kg1 Dc7 34.Tf3 Dh2+ 35.Kf1 Le5 Wit gaf (wat vroeg) op.

Partij in viewer:

27 juni: Vertrouwen opdoen in Hilversum

Vorige maand schreef ik over de ernstige vormcrisis van Max Warmerdam, die was gezakt van de 47^e naar de 643^e plaats van de wereld. Hij hield wel netjes Ivanchuk op 2-2 in een match in Limburg. Zou dat het begin van de weg naar boven zijn? De eerste tekenen zijn positief. Afgelopen weekend speelde hij in Hilversum het HSG Open en hij won dat met 5 uit 6. Warmerdam was tevreden over het niveau van zijn partijen en vooral over zijn tijdsindeling, want dat was tijdens zijn vormcrisis een groot probleem.

Ook verheugend is de prestatie van Herman Grooten, die net als Warmerdam last had/heeft van een vormcrisis. De internationaal meester uit Waalre, auteur van vele educatieve schaakboeken, was aan het begin van de eeuw nog sterk genoeg om aan het NK mee te doen. De laatste jaren is hij ver teruggezakt en momenteel staat hij op plaats 534 van Nederland. Meer nog dan door zijn leeftijd (hij is van 1958) heeft dat te makenb met een nare ziekte: long covid. Vele partijen verloor hij van zwakkere spelers doordat hij door vermoeidheid blunders maakte. Het zou een reden kunnen zijn om te stoppen met spelen, maar Grooten is juist heel actief. Zijn zoon Tommy is een groot talent, hem ruim in rating gepasseerd, en zij spelen vaak samen toernooien. In Hilversum mochten ze zelfs tegen elkaar, waarbij de zoon verrassend verloor van de vader. Die werd met 4,5 uit 6 gedeeld derde, mede omdat hij in onderstaande partij ook een andere sterke jeugdspeler versloeg.

Kobe Smeets – Herman Grooten

1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.h4 h5 5.Ld3 Lxd3 6.Dxd3 e6 7.Pf3 Da5+ 8.Pbd2 Da6 9.c4 Lb4 10.0–0 Ph6 11.b3 Pf5 12.a4 Pd7 13.La3 Lxd2 14.Pxd2 Pxh4

Zie diagram 1. Zwart wint een pion, maar de actieve loper op a3 voorkomt de zwarte rokade waardoor wit goede compensatie heeft.

15.Dg3 Pf5 16.Dg5 Da5 17.cxd5 cxd5 18.Pf3 Dd8 19.Df4 Pb8 20.Tfd1 Pc6 21.Td3 Th6 22.b4 Tg6 23.Dd2 f6 24.Te1 Kf7 25.Tc1 Tg4 26.Dd1 Kg8 27.b5 Pa5 28.exf6 gxf6 29.Ph2 Tg5 30.Tcc3 De8 31.De2 Pc4 32.Lc1 Tg6 33.Kf1 h4 34.Lf4 a6 35.Tc1 axb5 36.axb5 Kf7 37.Te1

Zie diagram 2. Wit heeft een paar keer verzuimd de pion terug te winnen (b.v. met 30.f4 Tg7 31.Dxh5) en na 37…Dd7! 38.Dh5 Tag8 heeft zwart een pion meer en sterke activiteit. In de partij krijgt wit nog een kans.

37…Ta3 38.Tdd1 Tb3 39.Dh5 Dxb5 40.Kg1 Dd7 41.Dh7+ Tg7 42.Dh5+ Kg8 43.Pf3?

Met 43.Ta1! Pb6 44.Teb1 Txb1+ 45.Txb1 Pc4 46.Ta1! Pb6 47.Tb1 had wit remise kunnen maken. In de partij dwingt zwart dameruil af, waarna de rest makkelijk is.

43…Df7 44.Dxf7+ Kxf7 45.Kf1 Tg4 46.Lc7 h3 47.Ph2 Txg2 48.Te2 en wit gaf op.

Partij in viewer:

Henk Prins

12 juni:

Bij sommige schaaktoernooien  wordt het spelen van mooie partijen aangemoedigd door een zogenaamde schoonheidsprijs in vooruitzicht te stellen. In Rusland kwam, zeker in de vorige eeuw, dat veel voor, zo ook in het Russisch kampioenschap van 1960 in Leningrad, nu Sint-Petersburg. In het 27^e kampioenschap van Rusland won Boris Spasski, toen nog geen wereldkampioen, de schoonheidsprijs tegen David Bronstein. Na 14 zetten was de volgende, bepaald niet alledaagse stelling ontstaan, zie diagram.

Spasski – Bronstein

Één van de zwarte pionnen is diep in de witte stelling  doorgedrongen en het lijkt  erop dat die onschadelijk gemaakt moet worden. Na 15. Dxe2 Pf8 zou zwart een redelijke stelling hebben. Spasski wil profiteren van de diagonaal c2-h7 en de half-open f-lijn.

15. Pd6!!

Wit geeft een volle toren, die bovendien met schaak van het bord gaat. Er dreigt mat in twee door 16.Dh7+ enz.

15. Pf8?

Zwart dekt h7 op de klassieke manier. 15. … Pf6 wordt gevolgd door 16. Pxf7 exf1D+ 17. Txf1 Kxf7 (damezetten verliezen eveneens) 18. Pe5+ Kg8 19. Dh7+!! Pxh7 20. Lb3+ Kh8 21. Pg6 mat. Zwart had nog een mogelijkheid: 15. … Lxd6 16. Dh7+ Kf8 17. cxd6 (dreigt mat) 17. … exf1D+ 18. Txf1 cxd6 19. Dh8+ Ke7 20. Te1+ Pe5 21. Dxg7 Tg8 22. Dxh6 Db6+ 23. Kh1 Le6 24. dxe5. De stand is nu niet geheel duidelijk. Spasski geeft aan dat hij voor de kwaliteit voldoende compensatie heeft, gezien de onveilige positie van de zwarte koning,

16. Pxf7 exf1D+ 17. Txf1 Lc5

Het paard van f7 mocht niet genomen worden: 17. … Kxf7 18. Pg5+ Kg8 19. Lb3+ Kh8 20. Txf8 en mat op de volgende zet. Ook damezetten helpen zwart niet: 17. … Dd7 18. P3e5 De6 19. Lb3 en dameverlies en wit blijft in de aanval.

18. Dxf5 Dd7 19. Df4 Lf6

19. … Pe6 beantwoordt Spasski met 20. De4, dreigt mat, 20. … Pf8i 21. P3e5 De6 (21. … Dc8 22. Pxh6+ gxh6 23. Txf8+ Kxf8 24. Df4+ en wint) 22. Lb3 en wint.

20. P3e5 De7

20. … Lxe5 helpt zwart niet: 21. Pxe5 De7 22. Lb3+ Pe6 23. Dg4! en de dreiging 23. Tf7 is beslissend.

21. Lb3 Lxe5

Er dreigde  22. Pg5+ Kh8 23. Pef7+ Kg8 24. Pxh6+ Kh8 25. Phf7+ Kg8 26. Pd8+ Kh8 27. Dh4 mat.

22. Pxe5+ Kh7

Na 22. … Kh8 speelt wit 23. De4 gevolgd door 24. Txf8 en wint.

23. De4+

Bronstein gaf de partij op. Na 23. … g6 wint Spasski de partij met 24. Tf7+ en na 23. … Kh8 is 24. Txf8+ en 25. Pg6+ beslissend.

Partij in viewer:

19 juni:

Mijn vrouw en ik houden van thema reizen. Een reis heeft daardoor een bepaalde verdieping en een gevoel van meerwaarde voor natuur en cultuur. Zo ook in het schaakspel is het ontdekken van thema’s bij de analyse een item om de partij of schaakprobleem beter te leren begrijpen en diepgang beter te volgen. Interessant is dat er veel thema’s zijn die te zien zijn in zowel schaakpartij, schaakstudie als schaakprobleem.

In een schaakpartij komt de minorpromotie niet heel veel voor. Normaal promoveert een pion aan de overkant tot dame, maar een stelling kan er zo uitzien, dat de promotie tot dame niet werkt, maar wel als voor een minder stuk, bijvoorbeeld een toren, loper of paard voor de gepromoveerde pion wordt gekozen. Tot loper of toren promoveren heeft vaak te maken met het feit dat als je tot dame promoveert er patstanden optreden, wat betreft de promotie tot paard heeft dat vaak te maken met de zogenaamde familieschaakjes. In een schaakpartij is de minorpromotie een verrassend wapen.

Dat een minorpromotie al heel vroeg in een partij tot verrassingen leidt, is de volgende partij uit het Albins tegengambiet.

1. d4 d5 2. c4 e5 3. dxe5 d4 4. e3 Lb4 schaak 5. Ld2 dxe3 6. Lxb4?

Zwart kan nu profiteren van de open d-lijn.

6. exf2 schaak

Uiteraard kan wit niet slaan, wegens dameverlies.

7. … Ke2 en nu 7. … fxg2P schaak.

Indien zwart tot dame promoveert ruilt wit eerst op d3, alvorens op g1 terug te nemen. Na de minorpromotie met schaak kan wit niet terug nemen wegens dameverlies na 8. … Lg4 schaak. Maar ook de zet 8. Ke1 verliest natuurlijk na 8. … Dh4 schaak.

In de grootmeesterpraktijk komt de minorpromotie ook voor. Zie diagram 2 uit een partij tussen Ljubojevic en Tarjan, gespeeld in Dresden in 1969.

Tarjan speelde hier 1. … e2!. Ljubjevic antwoordde met 2. Pxe7+. Verrassend genoeg speelde zwart nu 2. … Dxe7!

Als wit nu het hapje wil innen, is het plotseling meteen uit: 3. Dxe7? Txd1!, en het beste voor wit is opgeven. Beter is:

3.Txd8+ Dxd8 4. e7

Het enige wat wit nog kan proberen. Op 4. Te1 wint zwart met 4. … Txg2 schaak!

4. Lxg2! schaak

Na 4. … exf1D schaak 5. Dxf1  Lxg2 schaak is het voor elkaar, maar de gekozen voortzetting is eleganter.

5. Kh2 exf1P schaak.

De minorpromotie.

6. Kg1 Dd4+ 7. Df2 Ld5 schaak 8. Kxf1 Dd1+ en wit gaf de strijd op.

Volgende week maken we de overstap naar de minorpromotie in de eindspelstudie.

Partij in viewer:

26 juni:

Thema’s in het schaakspel spelen een rol om het spel beter te leren begrijpen. Het geeft ook diepgang. Onder de loep nemen we het thema van de minorpromotie in de eindspelstudie.

De paardpromotie, een belangrijk deel van de minorpromotie,  is een geliefd thema voor eindspel- en probleemcomponisten. De eindspelreus Troitzky heeft talrijke opgaven met dit idee gemaakt, waarvan de volgende de aandacht waard is om haar eenvoud  en de esthetische slotstelling.

Studie Troitzky, wit begint en wint.

Het gaat er in de eerste aanleg om met schaak op de b-lijn te komen om de pion van b7 te beschermen. 1.Dh7+!  Lf7! (Minder weerstand biedt 1. … Kd6 2.Db2 schaak en 3.b8D, dan wel 1. … Kd8 2.Dh8 schaak enz.) 2.Dh4 schaak Ke6! (Na 2. … Kd7 wint wit door 3.Da4 schaak Ke6 4. Db3 schaak en promotie na nog een schaakje op de b-lijn. Na andere koningszetten gaat het nog makkelijker.)  3. Dh3 schaak Kd5! (Of 3. … Ke7 6. Da3 schaak Kd7 5. Da4 schaak enz. ) 4. Db3 schaak Kc6! (Nu staat de witte dame wel op de b-lijn, maar tegelijkertijd staat ze aangevallen en dreigt zwart na een schaakje de gevaarlijke b-pion te slaan. Maar geen nood!) 5. b8P! schaak Kd6 (Ook is mogelijk 5. … Kc5, maar dan vangt wit de dame met 6. Pa6 schaak.) 6. Dg3 schaak, en nu sneuvelt de zwarte dame toch. Wit wint.

Dat ook eindspelcomponisten met andere minorpromoties kunnen omgaan, bewijst de Nederlandse componist uit vorige eeuw van diagram 2, Th.C.L. Kok. De studie is 90 jaar geleden gecomponeerd en geplaatst in het tijdschrift van de KNSB.

Studie Kok, wit begint en wint.

In diagram 2 dreigt zwart te promoveren en vervolgens  met een koningszet mat te geven. Wit moet dus heel snel de velden a2 en b2 voor de zwarte koning ontoegankelijk maken. Oplossing is 1.Pa4! (Als zwart nu tot dame promoveert, verliest hij snel: 1. … a1D 2. f8D a2 3.Df7 Db2 4.Dxa2 schaak enz. Daarom speelt zwart op zelfpat. 1. … a1T! De minorpromotie tot toren. Na 2. f8D? a2 heeft verbreking van het zelfpat slechts tot gevolg dat wit mat gezet wordt.) 2. f8P! a2 3.Pg6! hxg6 (Wit haalt op h8 een dame, slaat op c3 en zet zwart mat op b2.)

Partij in viewer:

Nick Maatman
   

13 juni: Schaakproxies

Wetenschappelijke modellen zijn een vereenvoudiging van de werkelijkheid. De werkelijkheid is namelijk vaak zo complex dat een model niet alles kan meewegen.

Daarom gebruiken wetenschappers soms proxies. Een ‘proxy’ is een vervangende graadmeter. Het is iets dat je makkelijk kunt observeren, wat je vervolgens gebruikt om iets anders af te leiden dat juist heel moeilijk te observeren valt.

Een interessant voorbeeld is het klimaat uit het verleden. Want hoe kunnen wetenschappers bepalen wat de aardse temperatuur lang geleden was? Een waardevolle proxy is de dikte van jaarringen van eeuwenoude bomen of van fossiel hout. Dikke ringen betekenen hierbij warme, vruchtbare groeiseizoenen.

Soms lijken proxies niet zo intuïtief. Zo blijkt uit talloze studies dat de gripsterkte van je handen een goede voorspeller is of je vroegtijdig komt te overlijden. Kun je door je handen te trainen de kans op een vroege dood dus aanzienlijk verlagen? Hiervoor is het belangrijk om correlaties te begrijpen. Een goede gripsterkte is namelijk een teken van een gezond zenuwstelsel, een goede metabole gezondheid, en het weerspiegelt de kwaliteit van alle spieren (inclusief je hartspier).

Bestaan proxies ook op het schaakbord? De meest in het oog springende proxy is natuurlijk de materiële verhouding. De kleur met de meeste punten staat doorgaans op winst. Toch blijkt deze proxy in de praktijk niet zo waardevol, want in heel veel stellingen is de materiële verhouding juist gelijk.

Hoe kunnen we dan alsnog bepalen wie er beter voor staat? In de schaakliteratuur zijn veel concepten geïdentificeerd die van invloed zijn. Voorbeelden zijn: de kwaliteit van je pionstructuur en koningsveiligheid. Soms levert dit interessante wijsheden op zoals de ‘eilandjesregel’. Hoe minder verschillende pioneilanden je hebt, hoe sterker je pionstructuur is. Maar ook hiervan is de waarde beperkt. Want om te bepalen wie beter staat maak je (onbewust) een optelsom van een heel groot aantal kleine factoren.

Toch is er één heel interessante proxy. Deze heeft betrekking op mobiliteit. De proxy is een vergelijking welke zijde de meeste zetopties heeft. Meer keuze betekent meer mobiliteit.

De Vlaamse computerwetenschapper Gian-Carlo Pascutto is het brein achter schaakengine Stoofvlees en medeontwikkelaar van Leela Chess Zero. In 2005 schreef hij een programmaatje om de stelling met de meeste opties te vinden. Hij vond:

David Podhorzer – Karl Palda, 1933

Wit heeft al een extra stuk en keuze uit liefst 75 verschillende zetten. Na 25.Ld6! Te7 27.Dc5 was het klaar. 1-0 Tegenwoordig is dit echter niet langer een record.

Loal Davis – Panchanathan MC, 2005

Zwart staat zo actief dat hij keus heeft uit het duizelingwekkende aantal van 79 zetten. Maar veel levert dit niet op. Een torenzet lijkt aangewezen. Na 23…Tc2 24.Pxc5 Txc5 werd uiteindelijk alles afgeruild. De veel lager gerate witspeler behaalde een knappe remise. ½-½

Zo zie je maar: proxies zijn slechts een leidraad. Ze verkondigen geen waarheid.

20 juni: Lont wint Fries Kampioenschap

Het Fries kampioenschap werd dit jaar gewonnen door Addy Lont. Een bijzondere prestatie, want zijn vorige Friese titel dateerde liefst 42 jaar geleden! Met 6 uit 7 bleef hij achtervolger Selwin Keuning een half punt voor. Simon Botter en Dolf Wissmann deelden de derde plaats.

Het Fries kampioenschap werd georganiseerd door de jubilerende Schaakclub Bakkeveen. Ze vonden een prachtige locatie in het nabijgelegen Ureterp. Het format was uniek, waarbij de zeven ronden plaatsvonden in twee achtereenvolgende weekenden.

Waar schaakclubs als Philidor Leeuwarden graag refereren aan hun zeer vroege oprichting, is het bijzonder dat ook tegenwoordig nog nieuwe verenigingen worden opgericht. Schaakclub Bakkeveen werd opgericht in oktober 2001 door een groep dorpsbewoners die graag de kinderen aan het schaken wilden krijgen.

In de dorpskrant kwam een oproepje met het motto “Van Schaken Leer Je Denken” . In korte tijd meldden zich daardoor zo’n 20 tot 30 jeugdleden aan. Een van de bekendste Nederlandse speelsters die bij Schaakclub Bakkeveen haar eerste schaaklessen volgde is Anne-Maja Kazarian.

Later groeide de vereniging van jeugdinitiatief uit tot een volwaardige schaakvereniging. Ze organiseren verschillende evenementen, zoals een rapid en snelschaaktoernooi, een Fischer Random toernooi en een Open Fischer Random-kampioenschap. Het seizoen wordt jaarlijks afgesloten met een simultaan, die in het verleden onder meer gegeven werd door Eddie Scholl en Daan Brandenburg.

In de slotronde van het Fries Kampioenschap behaalde Addy Lont een knappe overwinning op 11-voudig kampioen Migchiel de Jong.

Addy Lont – Migchiel de Jong

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.f3 d5 5.a3 Lxc3+ 6.bxc3 c5 7.cxd5 exd5 8.e3 0–0 9.Ld3 b6 10.Pe2 La6 11.0–0 Lxd3 12.Dxd3 Te8 13.Pg3 Pc6

14.Lb2!

De pionnenstructuur die is ontstaan vanuit deze Nimzo-Indische opening is bijzonder interessant vanuit een strategisch perspectief. Het lijkt alsof Lont zijn loper hier levend begraaft, en dat nu zomaar een scenario van ‘goed paard tegen slechte loper’ kan ontstaan. Maar het ligt genuanceerder. Wit heeft op lange termijn interessante perspectieven op de koningsvleugel. Nadat de witte e-pion naar voren stoomt kan de loper weer meedoen aan het spel.

14…c4 15.De2 h5!? 16.Tae1 h4 17.Ph1 Pe7 18.Pf2 Pg6 19.Dc2 Dd7 20.Lc1 Te6?!

Lont heeft zeer handig gemanoeuvreerd. Zwart is er daarentegen niet in geslaagd om te anticiperen op:

21.e4! Tae8 22.e5 Ph7 23.f4 Tc6 24.f5

De witte pionnenmeerderheid walst als een lawine naar voren. Zwart staat inmiddels reddeloos verloren.

24…Pgf8 25.Pg4 Dd8 26.Df2 h3 27.gxh3 f6 28.Dg2 Kh8 29.Kh1 Tc7 30.Tg1 fxe5 31.dxe5 d4 32.cxd4 Dxd4 33.e6 Dc5 34.Lf4 Tce7 35.Pe5 Pf6 36.Pf7+

Schaakmat op g7 is onafwendbaar. 1–0

Partij in viewer:

27 juni: De spatiebalk

De opmars van Oezbekistan als dominant schaakland blijft voortduren. Met Javokhir Sindarov hebben ze nu een uitdager voor het wereldkampioenschap. In 2022 wonnen ze de schaakolympiade. De succesvolle Oezbeekse schakers worden flink beloond voor hun prestaties door de staat. Ze krijgen geldpremies, auto’s en zelfs royale appartementen in de hoofdstad.

Het land organiseert tegenwoordig ook verschillende prominente toernooien. Zo zullen ze later dit jaar de Olympiade organiseren. En recent was er de UzChess Cup, een prestigieus toernooi in Tashkent. Dit toernooi werd zeer verrassend gewonnen door de Oezbeekse grootmeester Mukhiddin Madaminov (19).

Tijdens het kandidatentoernooi was Madaminov mee met Sindarov om hem als vriend en secondant te ondersteunen. Door een afzegging van Sindarov kreeg hij de kans om mee te doen aan de UzChess Cup. In een veld vol wereldtoppers was hij op papier een enorme underdog. Toch werd hij kampioen, wat onder meer kwam door zijn uitmuntende voorbereiding.

In de opening worden verschillende filosofieën gehanteerd. Er heerst een consensus dat alle topspelers de hoofdvarianten wel aardig kennen, waardoor de meeste spelers er tegenwoordig voor kiezen om al vroeg in de partij een verrassende zet te spelen. Toch zijn er nog steeds spelers die welwillend zijn om hoofdvarianten diep te analyseren. Deze aanpak wordt ook wel ‘op de spatiebalk drukken’ genoemd. Dit refereert aan het schaakprogramma Chessbase, waarbij de spatiebalk ervoor zorgt dat automatisch de beste zet wordt uitgevoerd.

Met deze filosofie won Ian Nepomniachtchi een opmerkelijke partij van Hans Niemann. Pas op de 36e zet ging hij voor het eerst in de denktank. Er stond ondertussen een winnend eindspel op het bord, dat hij geanalyseerd had voor zijn WK match tegen Magnus Carlsen.

Madaminov liet iets soortgelijks zien tegen de Griekse grootmeester Theodorou.

Mukhiddin Madaminov – Nikolas Theodorou

1.e4 e5 2.Pf3 Pf6 3.d4 exd4 4.e5 Pe4 5.Dxd4 d5 6.exd6 Pxd6 7.Pc3 Pc6 8.Df4 h6!? 9.Ld2! De7+ 10.Le3

Het nieuwtje. Er staan geen andere partijen met deze stelling in de database. Toch hebben beide spelers de spatiebalk nog heel vaak ingedrukt.

10…g5! 11.Da4 Lg7 12.Pd5 Dd8 13.Ld4! 0–0 14.Lxg7 Te8+ 15.Pe3 Kxg7 16.0–0–0 Te4! 17.c4! g4 18.Dc2! gxf3 19.Txd6! Txc4! 20.Lxc4 Dxd6 21.gxf3 Le6 22.Td1 Dc5 23.Lxe6 Dxc2+ 24.Pxc2 fxe6 25.Td7+

Een spectaculaire reeks met perfecte zetten heeft een eindspel opgeleverd dat objectief in evenwicht is. Maar Madaminov heeft uitstekend ingeschat dat het praktisch kansrijk is.

25…Kf6 26.Txc7 Pe5 27.Txb7 Pxf3 28.Tb3 Pxh2 29.Th3 Pg4 30.f3 Pe5! 31.Txh6+ Kg5?! 32.Txe6 Pxf3 

Hier hield de theoretische kennis van Madaminov op. Hij heeft een belangrijke pion buit gemaakt. Vermoedelijk is het eindspel voor zwart nog steeds verdedigbaar, maar het is zeker geen pretje.

33.b3! Tc8 34.Te2 Pd4 35.Tf2 Pc6 36.Kd2 Tc7 37.Pe3 Kg6 38.Kc3 Tf7 39.Td2 Tc7 40.Kc4 Pb8+ 41.Kb5 Tb7+ 42.Ka4 Kf7 43.Pc4 Tc7 44.Pd6+ Ke7 45.Pb5 Tb7 46.Th2 Ke6 47.Th8 a6 48.Pa7 Pd7 49.Th6+ Kd5 50.Pc6 Pc5+ 51.Ka3 Pd3 52.Pa5 Tc7?

De beslissende fout. Alleen 52…Th2! Maakte nog remise. Madaminov maakt het nu knap af.

53.Pc4 Tc6 54.Th3 Pf4 55.Th7 Te6 56.Tf7 Pd3 57.Td7+ Ke4 58.Pd6+ Ke3 59.Pc4+ Ke4 60.Td8 Tf6 61.Ka4 Tf2 62.a3 Tc2 63.Pd6+ Ke5 64.Pf7+ Ke4 65.Pg5+ Ke3 66.Te8+ Kd2 67.Pe4+ Kc1 68.Td8 Pb2+ 69.Ka5 Kb1! 70.Kb4 Tc7 71.a4 Kc2 72.Pc5 a5+ 73.Kb5 Kc3 74.Kb6 Th7 75.Kxa5 Th5 76.Kb5 Th4 77.a5 1–0

Is dit het schaken van de toekomst? De kracht van de spatiebalk, ondersteund door fantastische eindspeltechniek.

Partij in viewer:

Hans Ree & Hans Böhm

Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)

Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13