Recensie: 1001 Chess Endgame Exercises for Club Players

Thomas Willemze heeft al een flink oeuvre aan opgaven­boeken op zijn naam staan. U kunt dit boek beschouwen als de opvolger van “1001 Chess Endgame Exercises for Beginners”. Het patroon dat hij volgt is globaal hetzelfde. Thomas geeft in enkele pagina’s lekker kort en bondig uitleg. Vervolgens gaat de lezer zelf aan de slag met de opgaven.

Ik realiseer me dat wat ik nu schrijf niet helemaal klopt. Thomas zet de lezer meteen aan het werk met een serie van 60 opgaven, variërend van mat zetten, stukwinst en verdedigen. Het is een niet al te moeilijke binnenkomer. Maar wel lekker om even op te warmen. Daarna wordt het al snel een stuk lastiger.

Eindspelen minder geliefd?

Misschien is het voordat ik verder ga goed om een opmerking te maken. Als ik voorheen een artikel op mijn eigen blog plaatste met tactische stellingen, dan kon ik altijd rekenen op een flinke schare bezoekers. Maar als het over eindspelen ging, dan waren veel minder mensen geïnteresseerd. Dat is opmerkelijk. Want eindspelen kunnen boeiend en leerzaam zijn. En?

Clubspelers maken regelmatig grote fouten wanneer de laatste fase van de partij is aangebroken. Ik zeg niks verkeerd als ik de woorden leerzaam en boeiend gebruik voor de inhoud van dit boek. Ik beleefde heel veel plezier aan de opgaven en leerde diverse dingen over eindspelen die we prima in de praktijk kunnen gebruiken.

Een bijvoorbeeld uit het hoofdstuk over doorbraken bij pionneneindspelen. In dit geval gaat om verdedigen. Zie de volgende stelling waarin zwart aan zet is.

Het advies is luidt en duidelijk: raak de basis van de pionnenketen niet aan! Als zwart luistert naar dit advies, is er weinig voor hem aan de hand. Na bijvoorbeeld 35… Kd6 of 35… c5 of 35… h4 blijft de stelling keurig in evenwicht. Maar zwart kan gemakkelijk de fout in gaan. Na een zet als 35… Ke6 is het meteen helemaal mis. Maar deze misser, hoe instructief ook, is niet waar Thomas op doelt. Het draait om 35… a5?

Daarmee maakt zwart de fout om de basis van de pionnenketen aan te raken. Daarop reageert wit dankbaar met 36. c5! Na 36… bxc5 37. bxa5 is het einde oefening want de zwarte koning staat machteloos tegen twee vrijpionnen. Een andere mogelijkheid voor zwart is om zelf een vrijpion te creëren na 35. c5! met 35… b5. Maar ook dat helpt niet 3. axb5 cxb5 4. bxa5. De vrijpion heeft geen schijn van kans tegen de witte koning en een van de witte vrijpionnen promoveert.

In hetzelfde hoofdstuk laat Thomas mooi zien hoe je doorbraken kunt forceren en je jezelf er tegen kunt verdedigen. Het is bijzonder instructief! Dit lijkt allemaal heel eenvoudig, maar u wilt niet weten hoeveel fouten schakers maken met pionnen­eindspelen. Tot mijn schande moet ik bekennen dat ik bij het oplossen van puzzels op Lichess.org met pionnen­eindspelen meer fouten maak dan me lief is. Overigens is dit aspect slechts een onderdeel van het boek. Het boek is opgesplitst in vijf delen met in elk deel diverse hoofdstukken. Zie voor het complete overzicht de ‘sample pages’ bij New In Chess.

De delen:

1. Spelen met pionnen
2. Tactieken met één stuk
3. Tactieken met twee stukken
4. Tactieken met drie stukken
5. De finale test.

Voorbeelden uit de delen

Hieronder vindt u enkele voorbeelden uit de diverse delen. Op die manier krijgt u een voorproefje van wat u allemaal kunt verwachten. Uit het deel met tactieken met één stuk. Neem opgave 151 in het hoofdstuk: ‘Verdedig met paard tegen pionnen’. Wit is aan zet. De pion op c3 lijkt regelrecht naar promotie te wandelen.

Uit het deel met tactieken met twee stukken – nummer 547.

Uit het deel met tactieken met drie stukken. Opgave 787 daarin nemen toren en paard het op tegen de dame.

Bij het laatste voorbeeld valt u wellicht iets op. In de eerste voorbeelden begonnen we met zet 1 en hier met zet 4. De reden ligt voor de hand. Thomas maakt regelmatig gebruik van eindspelstudies. Maar hij heeft een deel weggelaten. Dat is een prima keuze. Eindspel­componisten en enthousiastelingen zullen me verketteren om wat ik hier beweer. Het boek is bovenal bedoeld als een praktisch boek en het woord ‘praktisch’ past vaak niet bij eindspelstudies. Ik kom regelmatig studies tegen die heel fraai en ingewikkeld zijn, maar weinig relatie hebben tot het praktische schaak. Wat Thomas hier doet is de studie terugbrengen tot de essentie: een bepaalde tactiek illustreren. Hij schrapte, de vaak bijzonder lastig te vinden, ruis. Wat mij betreft een prima keuze.

Ooit kwam ik dergelijke opgaven tegen in een ander werk. Daar werden de volledige studies geplaatst. De auteurs probeerden daarmee een bepaalde denkwijze te illustreren. Maar dat schoot zijn doel totaal voorbij. Ik haakte er op af. Deze fout heeft Thomas niet gemaakt. Dus vindt u regelmatig antwoorden die niet bij de eerste zet beginnen. Overigens vermeldt hij er keurig de bron bij. Wilt u de hele studie zien? Dan heeft Harold van der Heijden een prachtige database voor u gemaakt.

Conclusie

Het is een boeiend en leerzaam boek met maar liefst 1001 opgaven. De lezer leert er niet alleen meer over eindspelen, maar vooral allerlei fraaie tactieken. Daarnaasst is het een prima oefening ‘patroonherkenning’. Het kan niet missen of u komt soortgelijke patronen ook tegen in uw eigen partijen. Kortom: een aanrader. Nog een leuke mededeling: de opvolger van dit boek zit er ook aan te komen en is al beschikbaar op Chessable.

• Bestellen: New In Chess
• Auteur: Thomas Willemze
• Pagina’s: 366
• Uitgever: New in Chess
• Jaar: 2026
• Type: Paperback € 24,95 Hardcover: € 29,95
• Ook verkrijgbaar als Chessable course