Geen jeugd (<16 jaar) meer bij de weekendvierkamp van Tata Steel

Vanaf vandaag kunnen amateur-schakers zich inschrijven voor het Tata Steel Chess Tournament in Wijk aan Zee. Normaal zitten we daar in de ochtend al klaar voor. Maar helaas, dit jaar is het anders. Want in het persbericht dat de toernooiorganisatie eerder deze week verspreidde, lezen we: “Weekendvierkampen, 15, 16 &amp; 17 januari 2027: for players born in or before 2010”. De vierkamp staat dus alleen nog maar open voor amateur-schakers ouder dan 16 jaar. Sindsdien regent het teleurgestelde berichtjes in app-groepen van de jeugdschakers (en hun ouders).

Net als bij veel andere jeugdschakers, begon de interesse voor het Tata Steel chesstournament bij onze zoon Jonas al op jonge leeftijd. We maakten kennis met het toernooi als bezoekers in het tweede jaar dat hij schaakte; hij zal 9 jaar zijn geweest. We waren positief verrast door de bijzondere sfeer in het schaakdorp. Echt alles ademde er schaken. Voor kinderen werd een heus schaakfestival georganiseerd in de basisschool. Maar het meest indrukwekkend was natuurlijk dat je er live kon kijken naar de profs van de Masters-groep. Urenlang keek Jonas vanaf het podium naar hun partijen. Sindsdien volgde hij het toernooi, via YouTube, op de voet.

Die dag ontdekte Jonas dat er ook kinderen waren die zelfs mee mochten spelen, met de volwassenen. Dat wilde hij ook! Een jaar later was het zo ver. Na vele jeugd- en grand prix-toernooitjes, vaak op basisscholen, mocht hij van ons meedoen aan de weekendvierkamp. In het strandhotel speelde hij zijn eerste partijen tegen volwassenen. Die bleken een heel eigen speelstijl en openingsrepertoire te hebben, heel anders dan wat hij normaal tegen kreeg van jeugdspelers in rapid-toernooitjes. Hij verloor zijn eerste partij, was uitgeput (als laatste van de zaal klaar) en zwaar teleurgesteld. Maar een dag later was hij apetrots na een overwinning in de tweede partij. Zo kreeg hij voor het eerst ook een klassieke rating.

Deelname aan de vierkamp hielp enorm om zijn zelfvertrouwen en plezier in het schaken te stimuleren. Zijn doel werd nu om bij een volgende editie niet meer in het hotel, maar in de grote zaal te spelen. Daarvoor moest zijn klassieke rating wel omhoog. En dat lukte: vorig jaar speelde Jonas voor het eerst in de grote zaal. Op de hoek van het balkon, met een prima uitzicht op de zaal waar niet alleen de profs, maar ook drie schaakvriendjes uit zijn jeugdteam van HMC Den Bosch hun partijen speelden.

Opnieuw waren er onvergetelijke momenten, niet alleen tijdens het toernooi, maar ook in ons hotel. Daar bleken namelijk ook de topschakers te overnachten. In de ochtend werden foto’s en handtekeningen verzameld. Maar het meest indrukwekkende was wel dat, toen Jonas en een schaakvriendje in de ontbijtzaal hun partij van die dag aan het &#39;preppen&#39; waren, GM Vasyl Ivanchuk spontaan (ongevraagd!) aanschoof bij hun tafeltje. Bijna 20 minuten nam hij de tijd om naar hun opening te kijken, gaf hij tips en bezorgde hij hen een ervaring voor het leven.

Dit jaar slaat Jonas Tata Steel over. Net als zijn drie schaakvriendjes, die –zelfs met hun ratings ruim boven de 2000 – niet welkom zijn bij de weekendvierkamp, alleen omdat ze nog (lang) geen 16 jaar zijn.

Als alternatief organiseert Tata Steel nu een tweedaags rapid-toernooi voor kinderen en jeugd tot 16 jaar op de basisschool. Het inschrijfgeld (€ 40,-) is even hoog als voor de driedaagse vierkamp. Maar los daarvan, is dat dus precies wat ze niet zoeken op Tata: “De tijd dat ik het leuk vond om op basisscholen snelle partijtjes tegen kinderen te spelen, heb ik wel gehad, pap.” Omdat er ook nog zoiets is als school (proefwerkweek) is, is ook de door-de-weekse vierkamp voor hen geen alternatief.

Ik weet niet wat de reden is dat de organisatie deze keuze heeft gemaakt. Het is duidelijk dat de belangstelling voor de weekendvierkamp erg groot is. Wil de organisatie zo meer plek voor volwassenen creëren? Kwamen er klachten van volwassenen die vorig jaar in de basisschool moesten spelen, en is de inschatting dat de jeugd die locatie geen probleem vindt? Vinden volwassenen het irritant om tegen een kind te spelen? Spelen jonge kinderen te snel? Werd het percentage jeugdschakers te groot?

Maar ik weet één ding wel: op deze manier ontneem je schaaktalentjes een kans om onvergetelijke ervaringen op te doen op het ‘Wimbledon van het schaken’. Het allermooiste aan schaken is toch dat je leeftijd er niet toe doet? Omdat je indeelt op rating, kan een negentigjarige spelen tegen een kind van elf. En achteraf samen de partij analyseren. Juist dat is de charme van de schaaksport.

Hoe vaak zal Erwin l’Ami als kind eigenlijk hebben deelgenomen aan de weekendvierkamp, vraag ik me af. Hopelijk zorgt hij er als nieuwe toernooidirecteur voor dat deze vorm van leeftijdsdiscriminatie snel wordt teruggedraaid.