Terugblik van een avontuur bij het WK senioren in Servië

De afgelopen twee weken waren vrij bijzondere voor mij. Voor het eerst heb ik mij in het strijdgewoel van het wereldkampioenschap voor senioren gewaagd. Dat deed ik nadat mijn goede schaakvriend, IM Gerard Welling, mij min of meer overgehaald had om het ook eens te proberen tegen oudjes die ooit sterke schakers waren, maar nu vooral vergane glorie zijn geworden :). Dat ik veel contact heb met Gerard, met wie ik een paar decennia geleden nog in hetzelfde team heb samen gespeeld, heeft ook te maken met de “transfer” van mij naar een andere vereniging. Sinds ik dit seizoen, na maar liefst 29 jaar voor De Stukkenjagers uit Tilburg te zijn uitgekomen, en ik door een toevalligheid van club ben gewisseld, lijkt het alsof mijn leven in een stroomversnelling is gekomen.

Overzicht van de enorme speelzaal. Achteraan bij het podium bevinden zich de eerste borden in de categorieën Open 65+ (rechts) en Dames 65+ (links) (© | Chess Federation of Serbia)

Na een week dubben besloot ik om het aanbod van WLC (Woensel Lichttoren Combinatie uit Eindhoven) aan te nemen om voor deze vereniging te gaan uitkomen. Die beslissing was niet zo gek, want vanaf 2015 kwam ik daar op dinsdagen op de wekelijkse clubavonden om onze zoon Tommy bij de jeugdafdeling mee te laten doen (en later bij de senioren). Hij was toen vijf. Sindsdien speelt hij daar nog steeds mee in de interne competitie dus veel spelers van deze club zijn mij niet onbekend. Toen WLC het aanbod van de KNSB kreeg om als nummer twee in de 2de klasse KNSB de vrijgekomen plek in te nemen van een team dat zich had teruggetrokken uit de 1ste klasse werd ik benaderd.

Eén van de argumenten die werd aangevoerd dat ze – behalve dat ze me er graag bij zouden hebben en dat ze van acht naar tien spelers zouden gaan – het leuk zouden vinden om mij te verenigen met mijn oude schaakvriend en collega IM, Gerard Welling, die al een tijdje voor WLC speelt. Zoals gezegd heb ik met Gerard in de tachtiger jaren de glorietijd bij de Eindhovense Schaakvereniging (ESV) meegemaakt, toen wij er in 1984 in slaagden om de 15-jarige hegemonie van Volmac/Rotterdam in dat jaar te doorbreken en zo landskampioen te worden.

In die tijd dwong je daarmee ook Europa Cup wedstrijden af, die – analoog aan de voetbalcompetitie – bestond uit een loting zodat je twee wedstrijden speelde op de plek die door de loting werd bepaald. Tegenwoordig gaat dat heel anders! Enfin, ik werd dus verenigd met Gerard die me dus ook meteen op het hart drukte eens mee te gaan doen met de wereldkampioenschappen voor senioren en niet (zoals ik de laatste jaren veelvuldig doe) weekendtoernooien te spelen met twee partijen op één dag. Welling speelt jaarlijks vrijwel alle EK’s en WK’s mee en die bevallen hem goed.

Dit jaar zouden die wereldkampioenschappen in een kleine plaats, Vrnjačka Banja in Servië, worden gehouden. Toen ik eens op de toernooisite keek, schrok ik wel van de kosten. Het is natuurlijk maar net waar je je geld aan uit wilt geven en aangezien wij een zoon van 16 jaar hebben die graag ook de nodige toernooien (en bijbehorende tripjes) wil spelen, leek het voor mij voor een eenmalig uitstapje te worden maar toch leuk om het eens te gaan proberen in het toernooi voor senioren 65+. Ik ben inmiddels 68 en behoor dan niet eens meer tot de allerjongste spelers in deze categorie. Want toen ik eens keek naar de ratings en geboortedata, viel me op dat er een causaal verband lijkt te bestaan tussen deze twee parameters (wat niet zo gek is natuurlijk!). Gerard vertelde me van te voren dat er tien geldprijzen waren maar dat die op weerstandspunten bepaald worden.

Dat was hem eenmaal bij de EK op een heel zure nasmaak komen te staan. Hij kwam een keer half of een heel weerstandspunt tekort, het verschil tussen zilver en brons en dat scheelde hem een substantieel bedrag. Voor de vele IM’s die meedoen aan de wereldkampioenschappen ligt er nog een ander aardigheidje om van te dromen klaar: mocht je het toernooi winnen, zou je in één klap de grootmeestertitel in ontvangst mogen nemen. In dit artikel geef ik mijn persoonlijke belevenissen van dit toernooi weer, waarbij ik van elke partij een fragment bespreek. Clubgenoot Gerard Welling geeft ook zijn versie van de gebeurtenissen rondom zijn toernooi, maar hij doet dat wat summier.

 

Reis en begin van het toernooi
Na een redelijk hectische reis, met een meer dan 3 uur durende busrit van Belgrado Airport naar de plaats van bestemming, werden wij gedropt bij de hotels. De organisatie had drie hotels aangewezen voor alle deelnemers. Het toernooi zou gespeeld worden in hotel Zepter waar ook veel spelers verbleven. Omdat ik toch redelijk laat met mijn registratie was, kwam ik in hotel Fontaine terecht, op 5 minuten lopen van de speelzaal. Er zaten wel wat schakers in mijn hotel, maar niemand ik persoonlijk kende. Omdat dit hotel een soort familiehotel bleek te zijn, was het vooral bij het ontbijt een gedrang van jewelste bij het buffet. Maar ondanks wat geschreeuw en wat rennende kleine kinderen, viel er verder weinig te klagen, want qua eten was het goed verzorgd. Een kleine foto impressie van dit kuuroord:

Een traditioneel kerkje (foto Herman Grooten)

Beeld van een prachtig park (foto Herman Grooten)

Een brugje boven een riviertje waarbij de reling volgehangen is met hangsloten, blijkbaar zijn dat liefdesverklaringen. (foto Herman Grooten)

Alle partijen, op de laatste ronde na (die om 14:00 uur begon), startten om 15:00 uur.
Omdat de Fide tegenwoordig vrij streng is als het gaat om anti-cheatmaatregelen, diende je wel ruim op tijd aanwezig te zijn. Dus rond 14:40 toog ik naar de zaal, die een soort congreszaal bleek te zijn. Maar bij binnenkomst diende je je jas, je mobiel, je horloge, je tas en wat dies meer zij, zonder pardon in te leveren.

Er waren maar twee meisjes die bij een soort garderobe dit alles in ontvangst namen. Dat ging dan met een plastic zakje, waar twee briefjes met een nummer inzaten, waarvan je er eentje goed moest bewaren. Mobiel, horloge etc. verdwenen in het zakje, de rest werd op het hangertje gehangen. U begrijpt dat dit alles redelijk wat tijd in beslag nam. Om de drukte voor te zijn, vertrok ik de rest van de dagen 10 minuten eerder, nu stonden er lange rijen. Daarna kwam je bij een soort detectiepoortjes: een paar tafels vormden een barrière waar je – net als bij de douane – je handen omhoog moest doen waarna je van voor en van achter gescand werd.

Net voor deze barrière was een koffiebar, maar als je eenmaal binnen was, kon je er niet meer uit, zolang je partij bezig was. Dus ook geen koffie meer! Waarschijnlijk waren dit soort toestanden bespiegelingen voor de Engelse GM Keith Arkell om dagelijks een paar minuten te laat te komen en had hij steevast een afsluitbare beker met koffie voor zichzelf bij zich! De organisatie had voor waterpunten in de hele zaal gezorgd, er waren ook twee artsen die stand-by stonden. Met zoveel oude mensen geen overbodige luxe, waarover later meer…

 

Persoonlijke en schaaktechnische bespiegelingen

Graag loop ik (Herman Grooten) met u mijn toernooi fragmentarisch door en zal u proberen uit te dagen door u af en toe een vraag voor te leggen.

Ronde 1

Grooten,Herman – Stanojevic,Stanimir (BIH, 1888)

Ik had voor de partij nog snel even naar partijen van mijn tegenstander gekeken in de database. Daar kwam ik erachter dat hij voornamelijk een correspondentiespeler is met een rating van rond 2400. Dat zegt natuurlijk niks, maar gelukkig zag ik ook nog een paar “over-the-board”-partijen van hem. Ik moet zeggen dat zijn enorme voorliefde voor de Benoni helaas niet strookte met het vereiste spel. Hij bleef nogal passief met zwart. In één partij die hij speelde tegen iemand met 2460 werd hier h2-h3 en Ng1-f3 gespeeld. Omdat zwart snel …e6 en …exd5 gaat spelen, wil je met wit in deze stelling domweg op ruimtevoordeel spelen, dan kan dat door met exd5 terug te nemen.

Zwart kon daarna snel een paard naar e5 spelen en dat afruilen voor het witte paard. Het leek me slim om helemaal geen stukkenruil toe te laten, vandaar dat ik ervoor koos om mijn koningspaard naar e2 te ontwikkelen en met f2-f4 veld e5 in handen te nemen, zodat hij het moet doen met bijzonder weinig ruimte. Hij begon wat heen en weer te schuifelen met zijn stukken en hoewel de engine vond dat ik al sneller kon toeslaan, verbeterde ik rustig mijn stelling en in de diagramstelling vond ik dat het tijd werd om er doorheen te gaan.

Hij kan nu geen gebruikmaken van veld e5 en dan stapelen de problemen zich op.
21…Lg7 22. fxg6 hxg6 23. Pg5 Pe5 24. Txf6 Lxf6 25. Txf6 De7

Dan is het nu het moment gekomen voor een combinatie. Kunt u vinden wat wits beste voortzetting is? Uiteraard dient u uw antwoord te staven met een paar variantjes.


1-0

Ronde 2

Rhine,Frederick (USA, 1983) – Grooten,Herman

Rechts de Amerikaan Frederick Rhine, met een, zo te zien, Hawaishirt aan. (© | Chess Federation of Serbia)

Wéér een correspondentieschaker, maar in het klassieke tempo niet een heel hoge rating. Dat hij toch een geduchte tegenstander was, zag ik aan de partijen die ik van hem in de database vond. Daarbij beperkte ik me vooral  tot zijn toernooipartijen, ik verdiepte me niet in zijn “briefschaak” of “schaak per e-mail” zoals het tegenwoordig te boek staat. Deze Amerikaan bleek een enorme Anti-Trumpman gezien de teksten die hij zijn T-shirts droeg! Gerard Welling met zijn geweldige geheugen wist te teksten nog die hij op twee T-shirts had staan:

De eerste was:
God sent Trump because he ran out of locusts
(God zond Trump omdat hij geen sprinkhanen meer had – verwijzend naar de bijbelse sprinkhanenplaag )

En de tweede:
I have a dream …

Make America great again

N.B. Online kun je een T-shirt vinden met het plaatje en de bovenste tekst – onder het plaatje geplaatst, maar de Amerikaan Rhine had een andere versie, zelfde plaatje maar bijgevoegde teksten boven en onder dat plaatje.

Ik speelde tegen hem op de dag dat de Midterms verkiezingen in de Verenigde Staten werden gehouden en ik denk dat mijn tegenstander een feestje heeft gevierd… Deze partij werd inderdaad een partij met het nodige duw-en trekwerk en hoewel ik een tijdje heel redelijk gespeeld had, bleek het toch telkens lastig om de vis op het droge te krijgen. Gelukkig was mijn tegenstander in tijdnood gekomen en inmiddels kan ik het buitgemaakte pionnetje proberen te verzilveren.

Welke zet zou u hier spelen?

De pluspion moet natuurlijk benut worden en dit is een mooi moment.
39. dxc5 dxc5 40. Tc3 Td7 41. Df2
Er is geen verdediging meer. 41. Txc5 faalt natuurlijk simpel op Dxc5+! 42. Pxc5 Txd2
41…Td1+ 42. Kg2
De tijdcontrole heeft hij gehaald maar het is duidelijk dat zwart gaat winnen. Nou moet je nog zien hoe je de beslissende klap mag uitdelen. Er zijn twee aantrekkelijke alternatieven die allebei winnen. Uiteindelijk koos is voor
42…Pxa2!
Hier zag hij het hopeloze van verdere tegenstand in en gaf zich gewonnen. 42…Pd3 43. Txc5 Pxc5
0-1

 

Ronde 3

Een grappig voorval aan het begin van de ronde. De speelzaal was onderverdeeld in drie gedeeltes (zoals op de eerste foto van dit artikel kunt zien). In midden bevonden zich aan de eerste zoveel (24 bij de categorie 65+) tafels de liveborden waarbij er (als je de zaal inkwam) rechts het Open toernooi (in de praktijk de heren dus) zag zitten en aan de linkerkant de dames. Het eerste bord van de heren werd bij de 65+ meestal bezet door de Georgiër GM Zurab Sturua (2488).

Aan het belendende bord zat vooral in het begin de Zweedse topspeelster Pia Cramling. Zij was bij dit toernooi aanwezig, samen met haar man, de Spanjaard (tegenwoordig ook Zweed) met de mooie naam Juan Manuel Bellon Lopez. Het toeval wilde dat Bellon Lopez in de derde ronde het met zwart moest opnemen tegen Sturua en toevallig zat hij dus naast zijn vrouw! Daar is natuurlijk een foto van gemaakt!

Links Pia Cramling, rechts Bellon Lopez aan het begin van hun partijen. (© | Chess Federation of Serbia)

Grooten,Herman – GM Pogorelov,Ruslan (ESP, 2276)

Na deze gunstige start mocht ik me nu opmaken voor de eerste GM, een voormalige Rus die al een tijdje in Spanje woont. Deze rating past niet meer bij een grootmeester natuurlijk en het was ook de eerste keer dat ik op een livebord kwam te zitten. En dat had nogal wat impact want enkele spelers van het eerste WLC-team hoeven kennelijk overdag niet (zo hard) te werken. Tenminste afgaand op de grote hoeveelheid appjes die verstuurd werden, waarin ze openlijk discussiëren over de verrichtingen van de WLC-ers in dit toernooi. Als Gerard en ik ’s avonds na de partij op de hotelkamer WhatsApp openden, was die meestal helemaal ontploft door deze leuke fanclub!

Dat bracht mij ertoe om mijn eigen partijen van (licht) commentaar te voorzien aan de hand van de bevindingen van de engine maar wel met de menselijke blik op de stelling. Ik voorzag ze meestal later van een pgn met mijn analyses. Dat had natuurlijk een paar voordelen: de toekomstige tegenstanders kijken ook mee en dan kon ik meteen mijn eigen spel verbeteren voor een eventuele volgende keer. En natuurlijk nu ook om bezoekers van Schaaksite hiervan een glimp te geven!

Deze partij werd een ware beproeving voor mij waarbij zich eigenlijk ook een incident voordeed. De tegenstander was nogal nerveus en dacht heel lang na. Zelf speel ik over het algemeen vrij snel en heb heel wat wandelingen door de zaal gemaakt voordat de tegenstander eindelijk weer eens een zet had gespeeld. De opening had ik redelijk goed aangepakt maar door een complete black-out was ik niet consequent verdergegaan. Daardoor moest ik vanaf zet 12 al in de verdediging, hoewel er in principe niet zoveel aan de hand was. Op zet 17 had hij nog maar een paar minuten op de klok om te proberen de tijdcontrole bij de 40ste zet te halen. De stelling was volgens SF19 totaal gelijk: 0.00.

Ik liet me echter iets teveel meesleuren door zijn tijdnoodperikelen en dat had vooral te maken dat hij zijn zetten (en die van mij) niet meer noteerde! Het is mijn zwakte dat ik soms niet zo goed reageer op mensen die zich (bewust of onbewust) enigszins onsportief gedragen. Zonder iets te zeggen, wees ik een paar keer naar zijn notatiebiljet. Hij keek me verstoord aan, probeerde dan wat zetten bij te werken, maar liep toch telkens een aantal zetten achter. Ik vroeg me af wat ik hieraan kon doen. Het beste schijnt dan te zijn om de klok stil te zetten en er een wedstrijdleider bij te halen. Maar ik weet uit ervaring dat ik dan ook uit het ritme raak en dat zoiets mij soms geen goed doet.

Gelukkig kwam er een (vrouwelijke) wedstrijdleider bij het bord staan. Die zag na een tijdje ook dat mijn tegenstander nog altijd zijn zetten nauwelijks bijhield. Ze wees hem op zijn notatiebiljet, maar inmiddels zat hij onder de 1 minuut en het was duidelijk dat ze hem irriteerde. Omdat er meer tijdnoodduels waren, verdween deze dame bij het bord en de zwartspeler liep ondertussen weer een aantal zetten achter. Dit begon behoorlijk storend te worden en mijn stelling werd er ook niet beter op.. Maar daar was dezelfde wedstrijdleider weer en ze gaf hem nu (eindelijk) een waarschuwing. Helaas verdween ze weer om dan even later opnieuw terug te komen.

De zetten had hij in de tussentijd overigens nauwelijks fatsoenlijk bijgewerkt, maar inmiddels had ik ook de stelling al totaal verprutst. Ze zette de klok stil bij zet 39 en gaf hem een penalty. Dat hield in dat ik er twee minuten bijkreeg, waar ik in principe helemaal niets aan had, hoewel ik ook niet zoveel tijd meer had. De laatste zetten werden door hem wel bijgewerkt want de tijdcontrole had hij uiteraard makkelijk gehaald. Uit pure irritatie speelde ik nog door in een totaal verloren stelling en dacht dat ik dan dit maar zo snel mogelijk moest vergeten. Geen fijne partij om te spelen…

19. Lc4?
Nu al geen beste. Ik speelde iets teveel op de tijdnood van mijn tegenstander… Het was de hoogste tijd die loper een keer te ontwikkelen. De kansen zijn volkomen in evenwicht: 0.00. 19. Lb2 Pxg5 20. fxg5 Dxg5 21. Lxf5=.
19…Lxc4 20. Dxc4+ d5 21. Dxc7?
Nog een fout erbij, maar mijn tegenstander had helemaal geen tijd meer. Hoewel zwart hier al duidelijk beter staat, had ik hier 21. Dc6! moeten proberen. Naast Dxa8 dreigt er ook De6+. De engine zegt dan dat 21…De8!∓ de enige zet is die het voordeel behoudt. [Niet 21…Te8? 22. Lb2 Pxg5 23. fxg5 Dxg5 24. Ld4 Te7 25. Tf3= en ondanks de twee minuspionnen zegt SF19 dat het hier gelijk staat.]
21…Te8?
Hij doet het (gelukkig voor mij) ook niet goed. Als hij nu 21…Tg6!-+ had gespeeld had ik het antwoord schuldig moeten blijven.
22. Ta2!
Nog wel oké.
22…Tg6 23. Df7+ Kh8 24. Dxa7?
Dit is een vreselijke zet die eigenlijk alles verpest. Ik moet beter rekenen want als ik gezien had dat 24. Pxe4 weliswaar een dame kost maar de stelling daarna gewoon goed speelbaar is, had ik hem wel gedaan. 24…Txg2+ 25. Txg2 Dxf7 26. Pd6 De7 27. Pxe8 Pxe8⩱ En dit is theoretisch gezien een tikje beter voor zwart omdat de combinatie D+P iets beter is dan de combinatie 2T+L. Maar veel is er niet aan de hand.
Hierna volgde 24…h6 en dat betekende in feite het einde aan alle tegenstand.

 

Ronde 4

IM Dovzhenko,Viktor (UKR, 2031) – Grooten,Herman

Ditmaal een oudere speler uit de Oekraïne die ik al verraste op zet 8. Hebt u enig idee met welke zet ik mijn tegenstander bijna van zijn stoel liet vallen?

9. dxc3 Dc7 10. Pf3 e5 11. Pd2 f5! 12. h4 h6 13. Pb3 Pd8 Met een kop vol met watten (zo voelt de verkoudheid in dit land) bleef ik veel te sjablone spelen… Ik kon volgens de engine al winnen blijkbaar: 13…e4! 14. bxc5 dxc5 15. Pxc5 Pe5 16. Pb3 Le6-+ Dit is wel een droomstelling inderdaad!
14. e4 fxe4?
14…Pf7! was ik eigenlijk van plan en is ook veel beter.

 

We maken dan een klein sprongetje in de partij en dat levert de volgende stelling op:

Ik heb even hiervoor (volkomen foutief) met 14… f5xe4 mijn mooie structuur uit elkaar laten slaan. Gelukkig helpt de tegenstander hier een handje met 16.Lxe4? Als hij 16.0-0 had gespeeld, had ik een zware pijp te roken hebben gekregen. Nu mag ik de witveldige lopers ruilen (het hoofdplan in dit type stelling voor zwart). Toen hij even later ook bereid was om mee te werken aan een dameruil was de stelling in hogere zin gewonnen voor mij.

16. Lxe4?
Gelukkig deed hij dit en de witveldige lopers wil ik sowieso ruilen. 16. O-O was volgens de engine winnend voor wit+-
16…Lf5 17. Lxf5 gxf5 18. O-O Pf7⩱
Het is inmiddels al weer een tikje beter voor zwart.

 

Dat weet ik uit te bouwen tot beslissend positioneel voordeel, zie volgende diagram.

Dat wordt duidelijk in dit diagram: pion c4 is ten dode opgeschreven, want als hij 26.Pd2 speelt, antwoord ik simpel met 26…Pc6 en …Pa5. De witspeler had geen zin om zich dit te laten bewijzen en offerde een stuk voor twee pionnen. De technische afhandeling was mij wel toevertrouwd en op zet 53 mocht ik weer een puntje bijschrijven.

26. Pxc5?
Ik dacht al dat hij zou gaan proberen te rommelen, maar ik had gezien dat ik de cruciale a7-pion kan behouden. 26. Pd2 Pc6 gevolgd door …Pa5 is mijn favoriete hobby!
26…bxc5 27. Tb8+ Pec8 28. Lxc5 Kc7! 29. Lxd6+ Kxd6 30. Tb7 Tf8
Niks weggeven.
31. a5 Tf6 32. Tb5 Pe7 33. Kg2 e4 34. f3 Pc6 35. Td5+ Ke6 36. f4
Ik dreigde inderdaad …xf3+ en …Pe5+ gevolgd door …Pxc4.
36…Tf8 37. Tc5 Kd6 38. Td5+ Kc7 39. Kf2 a6 40. Ke3 h5 41. Kf2 Pe7 42. Te5 Kd7 43. Ke3 Tg8 44. Kf2 Tc8 45. c5
Ik probeer de toren te vangen (zodat die afgeruild kan worden), dan is al het tegenspel verdwenen. Dat lijkt aardig te lukken.
45…Tc6 46. Ke3 Tg6 47. Kd2
Ik kan hier ook al g3 wegnemen.
47…Te6 48. c6+ Txc6 49. Kc2 Kd6
De volgende zet is …Tc5 met torenruil. Opgeven was ook een optie hier.
50. g4 hxg4 51. h5 g3 52. h6 g2 53. h7 Tc8 0-1

Inmiddels voelde ik mij niet helemaal goed meer. Veel mensen waren al ziek geworden, wat wil je met zo’n zaal waarin de ventilatie niet 100% is, slechte luchtkwaliteit buiten, met zoveel deelnemers die zitten te hoesten en te kuchen. Dat ik deze partij met een hoofd vol met watten toch heel behoorlijk had gespeeld, stemde mij toch positief.

 

Ronde 5

Waar de partijen dagelijks meestal stipt om 15:00 uur startten, werd er nu een uitzondering gemaakt, want vlak voordat de ronde zou beginnen, kwam – onverwacht – de nieuwe Fide-voorzitter, Timur Turlov, binnen met een heel gevolg. Hij hield ook een toespraak die hier in het Oostblok enthousiast werd ontvangen.

Aan de microfoon, de kersverse Fide-voorzitter, Timur Turlov. (© | Chess Federation of Serbia)

 

Grooten,Herman – IM Soylu,Suat (TUR, 2306)

Helaas had ik een vrij slechte nacht gehad, het avondeten was mij niet goed bekomen. Ik werd ontzettend misselijk en rond 14 uur, toen ik op het punt stond om me klaar te maken voor de partij, moest ik helaas overgeven. Ik voelde me zo beroerd dat ik overwoog om me te gaan afmelden voor deze partij, maar omdat er toch het nodige was geleegd en ik door de frisse lucht (dat was hier een relatief begrip omdat volgens de informatie die we hadden gekregen, het fijnstof in de lucht in dit land ongeveer 3x te hoog was volgens internationale normen!) buiten me wat beter was gaan voelen, ging ik toch naar de speelzaal.

Het thuisfront had me geadviseerd om mijn witkleur te gebruiken om snel remise aan te bieden… Eigenlijk niks voor mij, maar zo gezegd, zo gedaan. Zou mijn Turkse tegenstander, toch wat jonger dan ik en een veel hogere rating daar op in gaan?

Ik heb hem net hiervoor zijn loperpaar afhandig gemaakt en meer ruimte, dus het remiseaanbod is niet zo gek. Mijn tegenstander keek wel raar op en trok zo’n 20 minuten uit om te bepalen of hij hierop in zou gaan of niet. Ik probeerde me om me in zijn situatie te verplaatsen. Ik had veel partijen in de database gevonden waar hij veel scherpere openingen tegen 1.d4 speelde. Maar kennelijk had hij zich voorgenomen om zich van het Slavisch te bedienen. Toevallig zat ik vrij vaak schuin tegenover hem en ik zag dat veel tegenstanders zich van de ruilvariant hadden bediend. En dan moet hij als – hogere ratinghouder – toch maar telkens weer zien hoe hij op winst kan spelen.

Dat lukte hem overigens vrij aardig. Ik stelde me zo voor (ook omdat hij natuurlijk ook mijn partijen zag) dat hij gedacht heeft: ‘ik ben het loperpaar kwijt, de tegenstander heeft wat meer ruimte en is ook een strateeg. Nou vooruit een halfje met zwart net voor de rustdag kan ook geen kwaad’. Dus hij nam mijn aanbod aan en ik kon onmiddellijk terug naar mijn hotel. Gelukkig was ik net op tijd op de kamer om daar wederom boven de toiletpot te moeten hangen…

 

Rustdag

De rustdag kwam precies op tijd want zo kreeg ik de gelegenheid om te herstellen van dat nare virus dat me zo te pakken had. Ik besloot om alle maaltijden over te slaan en ook de dag daarna leek het me verstandig om zo min mogelijk te eten, in elk geval slechts droge crackers e.d.. Hoewel mijn energieniveau te wensen overhield, was ik dusdanig opgeknapt dat ik weer kon gaan schaken.

 

Ronde 6

IM Bogdanov,Valentin (UKR, 2301) – Grooten,Herman

Op het menu stond toch weer een behoorlijke IM. Ik liet me vertellen dat deze man vele jaren aan het hoofd heeft gestaan van een opleidingsinstituut in de Oekraïne en gezien het aantal sterke spelers dat het land heeft voortgebracht zal hij daar wel degelijk een flink aandeel in gehad hebben. Zoals vaak staat tactiek hoog in het vaandel bij veel trainers, dus ik was gewaarschuwd. Ditmaal had ik niet zoveel voorbereid omdat ik had gezien dat hij van alles speelde en toen hij had gekozen om mijn Nimzo-Indiër te bestrijden met 4.Dc2 maakte ik mij op voor een harde strategische strijd. Wat schetst mijn verbazing toen hij na de openingszetten vrijwel à tempo de volgende vreselijke blunder op het bord beging:

Hier is 6.d5 een normale zet en dat geeft wit iets beter spel. Maar hij speelde het vreselijke 6.e5??
Ik kon mijn ogen niet geloven en zat me al af te vragen wat ik gemist zou hebben, want deze mogelijkheid had ik na het uitvoeren van mijn laatste zet 5…c7-c5 direct verworpen. Ik zag niet wat hij had en dat bleek er ook niet te zijn. Na 6…cxd4! 7.exf6 dxc3 8.bxc3

Welk antwoord van zwart heeft de witspeler misschien gemist?

Ik denk (achteraf gezien) dat het gewoon een vingerfout was. Ik had nu een mooie pluspion en dus moest het verder een kwestie van techniek worden. Er was één moment dat ik er nog graag uitlicht.

 

Hier antwoordde hij met het opmerkelijke 15.Lf3!? een puur praktische beslissing. Het bracht mij aan het twijfelen. Want ik wist zeker dat de engine hier voor 15…Lxh1 zou kiezen (blijkt inderdaad waar te zijn, oordeel -5.30). Toch is dit een goede tactische beslissing  van hem want nu wordt het een rommeltje terwijl zwart het graag strak wil houden. Na een tijdje met overpeinzingen koos ik ervoor om de partij toch in strategische banen te houden. Het is niet alleen mijn kwaliteit maar ook een goede praktische beslissing. Want behalve mijn pluspion heb ik nog een belangrijke troefkaart: pion c4 is weer dodelijk zwak, waar kennen we dat van?

 

Ik was even later uiterst tevreden over mijn keuze want na 23 zetten stond het zo:

Zwart speelde hier 23…De6 dat na 24.Le1 Pxc4 leidde tot een volkomen hopeloos eindspel voor wit. Op zet 36 gaf hij zich gewonnen.

0-1

Opgetogen trok ik “huiswaarts”, dat wil zeggen: terug naar de hotelkamer om te zien hoe de fanclub op deze partij had gereageerd. En hadden ze de analogie met de partij uit de vierde ronde gezien? Dat bleek inderdaad het geval!

 

Ronde 7

Grooten,Herman – IM Kalegin,Evgenij (RUS, 2287)

Inmiddels had ik weer een beetje normaal kunnen eten en opnieuw een Rus (die overigens onder de Fide-vlag moest spelen) en deze heer leek mij op voorhand ook bepaald geen makkelijke opponent. Maar met wit is het altijd wat makkelijker om in elk geval het spel te mogen dicteren vanaf het begin. Dat was buiten de waard gerekend. De opening was niet zo’n succes en binnen de kortste keren besefte ik dat ik in de “keepstand” verder moest. Na 30 zetten heeft zwart groot voordeel en zocht ik mijn heil richting het eindspel door dameruil af te dwingen. Op zet 33 nam hij gelukkig een wat mindere beslissing en kon ik de stelling weer gelijktrekken. Toen volgde er een gek moment.

37. Kd3?!
Ik schrok me een hoedje na zijn volgende zet. Hier had ik berekend dat ik 37. Txc8+ Txc8 38. Tc1 Txc1 39. Lxc1 kon spelen. En zag dat ik op 39…Pc5 40. Pd4 had. Tenminste dat meende ik aanvankelijk maar ik was de variant vergeten die erbij hoort. Want dan moet je gezien hebben wat er komt op 40…Lc3. Tja, dat wint een pion toch, of…? Dus ik gooide de variant weg. Hier blijkt een beetje hoe die cognitieve vaardigheden (dus ook geheugen) me soms in de steek laten. Wit heeft namelijk een schitterend antwoord:

(Analysediagram)

Kunt u misschien vinden met welke (briljante) zet wit groot voordeel krijgt?

37…Lc5!?
Totaal niet gezien en even dacht ik dat ik de partij in één zet verprutst had. Want kost dit zomaar een pion of nog meer?
38. Tab1!
Gelukkig had ik voldoende tijd en bleef ik kalm. Ik had al in een flits gezien dat ik materiaal kwijt ben na 38. Pd2?? Pb4+ 39. Ke2 Lxe3 40. Kxe3 Pc2+ en de vork is beslissend. Daarom moet Ra1 verzet worden!

 

Na wat schermutselingen wordt de tijdcontrole gehaald en gaan we verder in dit eindspel. Dan staat het zo:

Ik had mijn kaarten gezet op de meerderheid op de damevleugel maar veel is hier natuurlijk niet aan de hand voor zwart. Dan maakt hij een denkfout.
43…Tc2?
Dat was precies waar ik op zat te hopen en ik speelde 44.Tc1! Vanaf hier neem ik het over in de partij vooral ook omdat hij meteen de fout in gaat met 44…Td2?
Hij had waarschijnlijk 44…Txg2?? gepland maar zag toen welke problemen er waren: 45. Tc8+ Kg7 46. Ta8 Pb4 47. Pxb4 axb4 48. Kc5 g5 49. fxg5 Txg5 50. a5 Txe5 51. Td8! Blijkbaar de meest overtuigende zet die wint voor wit: 51…d4+ 52. Kxb4 Te1 53. Txd4 e5 54. Tg4+ Kf6 55. a6 e4 56. Kc5! Het luistert nog allemaal heel nauw. Andere zetten zijn veel minder overtuigend. 56…Ta1 57. Txe4! Of ik die gevonden zou hebben? De b-pion beslist! [57. Kb6? Ke5=] 57…Txa6 58. b4 Kf5 59. b5! Ta3 60. Tb4 Toren achter de vrijpion. 60…Txh3 61. b6 Tc3+ 62. Kd6 Tc8 63. b7 Tb8 64. Kc7 Th8 65. b8=D Txb8 66. Txb8 Dan moet je dit uitrekenen, maar het is gewonnen. Bijvoorbeeld: 66…Kf4 67. Kd6 h5 68. Th8 Kg4 69. Ke5 h4 70. Ke4 f5+ 71. Ke3 Kg3 72. Tg8+ Kh2 73. Kf2 h3 74. Tg3 f4 75. Tf3 Kh1 76. Txh3#. 44…Txc1 45. Pxc1 leek me ook verloren en SF19 bevestigt dat. 45…Kf8 46. Pd3 Ke7 47. Pc5 Pxc5 48. Kxc5 f6 49. Kb5+- Wit mag gewoon a5 ophalen, de koning blijft in het vierkant. 49…fxe5 50. fxe5 Een voorbeeld: 50…Kd7 51. Kxa5 Kc6 52. Kb4 Kb6 53. a5+ Ka6 54. Ka4 h5 55. b4 h4 56. b5+ Kb7 57. Kb4 Ka7 58. Kc5 Kb7 59. a6+ Ka7 60. Kc6 d4 61. b6+ Kxa6 62. b7+-

45. Tc8+ Kg7 46. Kc3 Txg2 47. Ta8 Pc7 48. Txa5 d4+
Zijn enige kans maar het is al verloren.
49. Kxd4 Pd5 50. b4 Pe7 51. Tc5 Ta2 52. a5 Pf5+?! 53. Kc4 Ta3 54. Pb2 Pe3+?! 55. Kb5 Pd5 56. Pa4 g5 57. fxg5 1-0

Dat was een mooie meevaller dat ik deze partij vanuit slechte stelling nog heb weten te winnen.

 

Ronde 8

Grooten,Herman – GM Damljanovic,Branco (SRB, 2334)

En dan krijg ik nog een keer wit achter elkaar en mag ik het tegen GM Damljanovic, een grootheid in Servië, laten zien. Deze man werd later in het toernooi, toen ik schuin tegenover hem zat, door de organisatie geëerd voor zijn verdienste voor de schaaksport binnen Servië. Hij was overigens niet de enige die een plaquette kreeg overhandigd, zo waren daar onder andere ook Nona Gaprindasvili en Pia Cramling die hetzelfde in ontvangst mochten nemen onder luid applaus.

Een official overhandigt een plaquette aan Nona Gaprindashvili (© | Chess Federation of Serbia)

De partij werd een zwaar strategisch gevecht in het Konings-Indisch, een opening die veel Serviërs op hun repertoire hebben staan. Het is dan ook een echte vechtopening die bij het temperament past van het voormalige Joegoslavië. De strijd ging lange tijd gelijk op (als ik de engine mag geloven) en ondertussen kwam mijn tegenstander wat krap in zijn tijd te zitten. Zelf moet ik ook opschieten en dan zie ik het soms even niet. Op de 33ste zet grijp ik vreselijk mis.

Hier volgde 33.Dc4??
Wat mij bezielde hier, weet ik niet precies. Ik wilde het paard een keertje wegspelen, maar dan zit …La4 er telkens in. En toen dacht ik, ik kan met c5-c6 gaan werken, kan het paard daarna ooit naar d5. Kost nog meer tijd want dan moet ik weer Dd3 ergens spelen, kortom: veel te gekunsteld!
Juist is om dat …La4 er met een pionoffer uit te halen en dan gaat het allemaal wel voor wit: 33. c6! bxc6 34. dxc6 Lxc6 35. b5 Lb7 36. Pd5 En het is totaal gelijk. 36…Dg5 37. Dc2 Lxd5 38. exd5 Ph6 39. Lc3 Lxc3 40. Dxc3 Ta2 41. Lf3 en wit heeft geen centje pijn. 41…Pf5 42. Te1
33. Pe2 Pg5?!
Zwart had nu kunnen winnen hoewel de bijbehorende varianten niet evident zijn.

In deze stelling blijkt zwart te kunnen winnen. De vraag is: met welke zet moet hij beginnen? En kun je daar een paar steekhoudende varianten bij bedenken? (niet makkelijk!)

 

Dan gebeurt er weer iets op zet 39.

Hij speelde hier het volkomen logische

39…Le6-c4?

De vraag is waarom dit niet zo goed is, maar vooral hoe had zwart een vol punt binnen kunnen halen? Als altijd dient je antwoord gestaafd te worden met varianten!

40. Dh5+ Dh6 41. Df5+ Dg6 42. Dxh3

Op zet 44 staat het gelijk, maar dat gevoel had ik tijdens de partij helemaal niet. Sterker nog: hoe houdt wit alles bij elkaar tegen al die dreigingen die er in de stelling zitten. Ik wist me te vermannen en perste hier de enige goede zet uit: 44.Dd3! Omdat wit nog altijd twee stukken voor een toren heeft, moet hij nu toch zijn belangrijke troefkaart uitspelen, de h-pion. Met deze slimme zet dwing ik iets af. Ik dreig het paard eindelijk van zijn vreselijke lot te bevrijden met Pd5. Dus hij moet iets doen en die kwam ook. De engine geeft nu 0.00 maar daar is een belangrijk detail voor nodig dat ik net op tijd ontdekt had! Omdat wit nog altijd twee stukken voor een toren heeft, moet hij nu toch zijn belangrijke troefkaart uitspelen, de h-pion.

 

Uiteindelijk kreeg ik nog deze stelling op het bord en daar mocht ik zeker niet over klagen.

Overigens is het totaal remise en toen we het formulier ondertekenden, moest hij lachen om wat voor partij dit geworden was… Die man heeft in zijn leven natuurlijk al veel meegemaakt op het schaakbord 😉. Uiteindelijk mag ik niet mopperen dat ik er met een blauw oog vanaf ben gekomen…

Aan de eerste paar liveborden, derde van links op de rug gezien Damljanovic met tegenover hem Herman Grooten. Overigens links daarvan de partij tussen GM Igor Glek (tegenwoordig spelend voor België) tegen IM Jan Rooze. (© | Chess Federation of Serbia)

Toen had ik zomaar 6 uit 8 partijen, slechts een halfje minder dan de koplopers. Mocht ik nog dromen van een hoge klassering, dan werd die na de volgende twee partijen vakkundig de kop in gedrukt. In elk geval begon de fanclub hier al over, hahaha…

 

Ronde 9

GM Campora,Daniel H (ARG,2331) – Grooten, Herman

Mijn derde grootmeester dit toernooi. Deze man is regelmatig in Nederland te vinden. Ik had net voor de partij (toen er allerlei huldigingen waren) een kort gesprekje met hem. Hij woont in Spanje maar is regelmatig in Maastricht omdat zijn zoon daar op de universiteit werkt. Indertijd had hij een zeer behoorlijke Elo en hij was na een redelijk onfortuinlijke start van 2 uit 4 (inclusief een forfait in de vierde ronde) daarna begonnen aan een serie overwinningen. Ik werd zijn volgende slachtoffer. Uiteindelijk werd Campora zelfs nog gedeeld eerste met 8½ uit 11.

Na de opening is er weinig aan de hand voor zwart. Ik vond het een teken aan de wand dat na mijn laatste zet 15…Db6-a6 hij met 16.Tfe1 antwoordde. Mede hierdoor werd ik veel te optimistisch. Dat is precies wat grootmeester Jan Hein Donner indertijd opschreef: ‘een schaker mag nooit de objectiviteit uit het oog verliezen’. Dit optimisme heeft me veel gebracht maar ook soms geleid tot een paar gruwelijke nederlagen. En dat gebeurde hier ook.

In deze stelling is er al het nodige uit de hand gelopen. SF19 is meedogenloos in zijn oordeel, wit staat al op winst (+2.67) maar dat had ik bepaald niet door.
22…d4
Relatief iets beter is 22…dxc4 23. dxc4 om via de d-lijn mogelijkerwijs iets te kunnen terug doen. Maar na bijvoorbeeld 23…Pa4 antwoordt wit simpel met 24. Tb3!+- waarna zwart ook niets meer in te brengen heeft.
23. Pc2
Toen hij deze paardzet speelde, zag ik pas wat ik gedaan had. Het paard is op weg naar b5 en daar kan ik niets tegen doen. Sterker nog: het paard dreigt vanaf b5 zelfs via c7 naar binnen te springen met grote gevolgen zoals in de partij duidelijk werd.
23…Pa4 24. Pa3 Pc6
Het interessante kwaliteitsoffer kan domweg worden genegeerd met 24…Tb4 25. Pb5! g5 26. a3 Txb1 27. Txb1 gxf4 28. gxf4+- en ook hier staat wit overwegend, de zwarte stukken werken totaal niet samen.
25. Pb5 Pb4


Lijkt op het eerste gezicht leuk (er dreigt …Pxd3 en …Pxa2) maar het heeft allemaal niets om het lijf. En nu pas zag ik dat hij een vreselijke truc heeft, die ik van te voren niet gezien had. Het was duidelijk dat ik niet in de partij zat, want wat moet ik doen tegen Pb5-c7xd5 (vanwege de penning met Ld5).

Mijn laatste zet 25…Pc6-b4 lijkt op het eerste gezicht leuk (er dreigt …Pxd3 en …Pxa2) maar het heeft allemaal niets om het lijf. En nu pas zag ik dat hij een vreselijke truc heeft, die ik van te voren niet gezien had. Het was duidelijk dat ik niet in de partij zat, want wat moet ik doen tegen Pb5-c7xd5 (vanwege de penning met Ld5).

Na een tijdje 1-0

Naast Campora (Argentinië) nog een “Zuid-Amerikaan”: de Braziliaanse Nederlandse IM Herman van Riemsdijk (links), vaak geziene deelnemer van het toernooi in Vlissingen. (© | Chess Federation of Serbia)

Dat was een forse tegenvaller, want mijn stiekeme aspiraties om in de top te eindigen konden meteen in de ijskast worden gezet.

Ronde 10

IM Mazi,Leon (SLO, 2319) – Grooten,Herman

Dan maar proberen terug te komen in het toernooi tegen een Sloveense IM. Ik had me vrij gericht kunnen voorbereiden omdat ik zag naar wat varianten zijn voorkeur uitging. En inderdaad kwam mijn voorbereiding voor een deel op het bord. Vanaf het begin viel me op dat hij lang nadacht over zijn zetten. De opening leverde mij geen enkel probleem op en na 30 zetten stond het zo:

Een prettig eindspel voor zwart omdat het paard wat beter is dan de loper en ik hoopte dat er iets meer van zou kunnen maken dan een halfje. Maar dan moet de tegenstander wel meewerken! Hoewel hij zeeën van tijd gebruikte en ik redelijk wat reserves op de klok had, schoof ik wat rond, maar hij gaf geen krimp.

Na een tijdje stond het zo:

Ik speelde hier
40…b6
maar de tegenstander had duidelijk geen zin om mee te werken aan een eventueel feestje voor mij en antwoordde met het sterke
41. c4! c5+
Een poging om het scherp te maken.
42. bxc5 bxc5+ 43. Kd5
Hij trapt nergens in! Hoewel er ook weinig mis was met 43. Kxc5 bxc4 44. Le2 en hier was ik van plan met 44…Ta5+ [44…Tc8+ 45. Kb4 Tb8+ 46. Kc3 Tb3+ 47. Kc2 is ook niks voor zwart.] 45. Kb4 Tb5+ 46. Kc3 Kc6 een poging te doen om hem uit zijn evenwicht te brengen. Dat het oordeel nog steeds 0.00 is zal niemand verbazen…
43…bxc4

We maken een sprongetje naar de 58ste zet waar ik eigenlijk genoegen had moeten nemen met remise. Maar het laatste half uur is ingegaan en ik begin nu te gokken, omdat ik dacht dat ik met een remise niet verder zou komen in dit toernooi (wat natuurlijk waar was). Dit soort gokken zijn niet objectief gerechtvaardigd en eigenlijk zijn het alleen maar verliespogingen.

58. Ta1 Kb7
Geen echte winstpoging, eerder een verliespoging. Er volgde:
59. Tb1+ Ka6?
Ik blijf hardnekkig blunderen met deze idiote koningszet. 59…Kc6 60. Ta1= [60. Tb5?? Txa4+]
60. Ta1?
De tegenstander is echter nog steeds tevreden met een puntendeling en antwoordde met deze zet. 60. Tb8+- Ka7 61. Tb5 Txa4+ 62. Kxc5 Ta3 63. Kd4 Txf3 64. Txg5+- Ik dacht misschien doet ie wel 60. Tb5?? Txb5 61. axb5+ Kb6-+
60…Ka7? 61. Ta3? Kb7 62. Ta1 Ta6?
Het is nog altijd remise maar het geknoei houdt aan. 62…Kc6=
63. Kxc5!
Maar nu sta ik definitief op verlies. Ik had gemist dat hij na
63…Te6 64. Tb1+ Ka6 65. Kc4!
deze sterke koningszet had, waardoor ik niets heb aan …Re3.
65…Te3
Inmiddels was zijn tijd wel flink geslonken dus ging ik door met de moed der wanhoop. We maken weer een sprongetje en komen dan aan bij het volgende diagram:

Ik speelde hier
69…Ta3
waarop hij sterk
70. Kd5!
antwoordde. Overigens wint 70. Kb4 Tf3 ook: 71. Tf6+ Kb7 72. Kc5 Tf1 73. Kd4 f3 74. Ke3+-
70…Txa4

Wat zou u spelen in deze stelling met wit om de winst binnen te halen?
A) 71. Rf6+ B) 71. Ke6.

In de partij werd 71. Ke6 gespeeld.

Heeft u enig idee hoe zwart nu remise kan forceren?

Dat was nog eens een ontsnapping op het laatste moment!

 

Ronde 11

Voorafgaand aan deze ronde wordt iedereen gevraagd om te gaan staan omdat er een sterfgeval is in dit toernooi. Via Gerard die het ook weer van iemand anders had gehoord begrepen we dat de Israëlische IM Leon Lederman gisteren in het ziekenhuis was met gezondheidsklachten. Dat men hem daar wilde houden maar hij tegen het advies van de artsen terug is gegaan want zo zei hij ‘ik moet schaken’. Vervolgens belde hij rond 03.00 in de nacht naar zijn landgenoot Birnboim, dat het slecht ging maar die trof een gesloten deur aan. Toen deze open was gemaakt was Lederman al overleden… Dat zijn natuurlijk taferelen die je niet wilt hebben, maar dat er een risico is met oude mensen, had de toernooiorganisatie zich goed aangetrokken. Er waren twee artsen het hele toernooi stand-by en dat bleek in deze ronde ook nog nodig te zijn…

Dus nog één ronde te gaan en deze wordt voor mij opnieuw een uitdaging. Na twee zwartpartijen mag ik het nog een keertje tegen een GM proberen, nu met wit. Omdat we een uur eerder zouden beginnen en ook de koffer in orde gemaakt moest worden voor de terugreis (de volgende ochtend zou een bus die ons naar het vliegveld zou brengen al om 6:45 uur al voor het hotel staan). De tegenstander was een Russische grootmeester die onder de Franse vlag speelt. Dit zou misschien wel mijn beste partij van het toernooi worden.

Partij van de laatste ronde tegen Nicolay Legky (© | Chess Federation of Serbia)

 

Grooten,Herman – GM Legky,Nicolay A (FRA, 2303)

De stelling na de opening was als volgt:


8. Pd2
De engine vindt oké, maar daar was ik even later niet zo zeker van. Ik raak de controle over d4 een beetje kwijt, maar ik zag niet hoe hij daar (ooit!) van zou kunnen profiteren. Maar het lukte hem toch! Normaal is 8. O-O.
8…Pc7 9. Tb1 Pd7
Hij staat nu klaar voor …e5, d4-d5 en dan …f7-f5. Als ik dan f2-f3 speel, zit er …Lh6!? in de stelling en dat wil ik vermijden, vandaar:
10. O-O

10…d5!?
En toen kwam die, vrijwel à tempo. Die had ik inderdaad totaal niet zien aankomen.
11. Pf3
De standaardreactie op zo’n zet moest 11. cxd5 gevolgd door 11…cxd5 12. e5 worden, maar toen zag ik mijn schrik dat hij dan ineens 12…Pxe5! tot zijn beschikking heeft. En dan krijgt ie het toch voor elkaar om gebruik te maken van de zwakte van veld d4, iets dat ik eigenlijk vreesde maar niet zag hoe hij er überhaupt van zou kunnen profiteren. 13. dxe5 d4 en dit is niet wat je wilt hebben met wit. 14. f4 Le6! 15. Lf2 dxc3 16. bxc3=
11…dxe4 12. Pxe4 b6?!
Weer à tempo maar nu niet geweldig. De engine vindt nu 12…f5! goed. 13. Pc3 e5= en het lijkt erop dat zwart de stelling gelijkgetrokken heeft. Ik had 12…Pf6 verwacht en daarop wilde ik 13. Pg3⩲ met een klein plusje, spelen.
13. Dd2
Ik overwoog nog om de dame op c1 te zetten, dat heeft een paar voordelen en de engine vindt dit erg goed voor wit. 13. Dc1!
13…Pf6 14. Pxf6+

Pas hier ging hij voor het eerst nadenken. Ik dacht: met wat voor groot talent heb ik hier te maken die bepaald niet voor de hand liggende zetten à tempo speelt en dan op een geforceerde zet een half uur uittrekt?
14…exf6
Hij koos uiteindelijk voor de dubbelpion.
Op 14…Lxf6 had ik 15. Tbd1± gespeeld en dan op veld e5 gaan spelen. Zwart heeft wat weinig ruimte. De torens horen volgens mij hier op d1 en e1.

 

Na een tijdje staat het zo:


18. De1!?
Ik wilde de dame uit de vuurlijn van Td8 halen. Eventueel zit er d4-d5, cxd5, Nf3-d4!? in stelling. 18. Tbc1!? meteen had ook gekund. 18. b5 is iets te vroeg: 18…Lf5 19. Tbc1 [SF19 geeft 19. Tb2 c5 20. Dc1 Pe6 21. d5 Pc7 en vindt dat wit dan strategisch gezien gewonnen staat. Maar tijdens de partij leek het me allemaal niet zo eenvoudig. Ik heb dan wel een gedekte vrijpion op d5 maar als hij met …Nc7-e8-d6 dat paard op d6 plaatst is die pion ‘achter slot en grendel’ gezet (vrij naar Nimzowitsch!) en dan wit maar zien hoe hij verder moet komen. Het moet dan komen van a4-a5 maar ook dat is wat vaag, want hoe dan verder daarna? 22. Ph4! Lc8 23. Lf3 Tb8+- SF19 geeft dan +4.77. Dat is wel een heel hoge waardering! (23…Lb7 24. Te2 Pe8 En ook hier geeft SF19 beslissend voordeel (+3.55). Ga er maar aan staan, hoe ga je dit winnen?)] 19…c5.

 

Dan krijgen we dit moment:


Met zijn laatste zet 19… Tab8?! wil hij Lxb6 eruit halen maar de toren staat hier tactisch niet goed. Daarbij leek het me nu wel heel aantrekkelijk om eerder genoemde doorbraak met d4-d5 te bestuderen. Er staan die zware stukken van zwart op paardsprong afstand.
20. Lf4?!
Tijdens de partij was ik hier zeer tevreden over, maar SF19 deelt mijn enthousiasme niet. Mijn idee is om met b4-b5 pion c6 op te ruimen en dan met d4-d5 de pionvork d5-d6 in de stelling te brengen. Dan heb ik geen last meer van blokkades op dat veld. Het paard kan nu ook even niet naar e8. Misschien had ik de hele actie moeten voorbereiden met h2-h3 om zijn tegenstoot met …g6-g5 uit de stelling te halen. Blijkbaar kon mijn actie is hier al meteen!

Ik heb het even overwogen maar met de loper op f4 komt d4-d5-d6 in de stelling dus het leek me hier te vroeg. De engine vindt dat het wel had gemoeten! 20. b5! axb5 21. axb5 c5 22. dxc5 bxc5 23. Lf4 En geeft dat het al beslissend voordeel is. Hoe dan? 23…g5 24. Lg3 Ta8 [24…f5? 25. Pxg5! Een wending die ik ook in de partij had gezien.] 25. Ld3 Waarom het nu +4.17 is, is me niet geheel duidelijk. Er is nog niets definitiefs beslist op het eerste gezicht. Maar Bd3-f5 is lastig voor zwart en ook Bd3-e4 en eventueel b5-b6 kan wel eens erg vervelend worden voor zwart. Toch slaagde ik er ook na afloop niet in om het precies werkend te krijgen.

Bijvoorbeeld: 20. d5!? cxd5 21. c5 is dan een goede poging die ik ook probeerde door te rekenen. Na [21. Pd4 Ld7] 21…bxc5 22. Txc5 heeft wit inderdaad groot voordeel maar makkelijk is het niet en met 22…Lf8! kan zwart zich nog verdedigen. De engine geeft verder 23. Tdc1 Pe8 24. Lxa6 waarna 24…Ld7□ blijkbaar de enige zet is. [24…Dd7? 25. Lb5!+-] [Op 24…Da7!? moet ik 25. Lb5! vinden om na 25…Lxc5 verder te gaan met 26. bxc5!+- en de witte pion op de c-lijn is van groot belang. Wit staat op winst. (Het aantrekkelijke 26. Lxc5?! is een tikje minder na 26…Dc7±)] 20…Tbc8?


Hij had sowieso nu eerst 20…g5 moeten spelen, hoewel wit na 21. Lg3 ook heel goed staat. Na 21…Tbc8 moet ik eerst 22. h4!+- spelen en dan staat wit bijna op winst.
21. b5!
Dit idee had ik al de hele tijd in gedachten en dit is inderdaad hét moment om het uit te voeren. Ik heb ook een tijdje zitten turen op het aantrekkelijke 21. d5 cxd5 22. c5 [22. Pd4 Ld7 23. c5 bxc5 24. Txc5 maar nu hangt a4 helaas. 24…Lxa4 Dan lijkt 25. Tdc1 nog iets te zijn maar… 25…Te8! 26. Txc7 Txc7 27. Txc7 De4 28. Le3 f5= en wit kan niet alles bij elkaar houden.]
21…axb5 22. axb5 g5?!
Dit leek mij de enige kans, de engine heeft daar ander “gedachten” over. 22…c5 23. dxc5 bxc5 24. b6 acht het beest sterker. Maar heel plausibel is het allemaal niet voor de mens hoewel 24…Pe8 25. Ta1 er wel heel sterk uitziet (+5.10).
23. Lxc7
Persoonlijk leek me dit de juiste manier gebruik te maken van mijn (potentiële) vrijpion(nen).
23…Txc7 24. bxc6
Dit was het idee: zwart kan niet op c6 terugnemen en dat betekent dat hij d4-d5 niet meer kan verhinderen. Ik moet nu tijdelijk een stuk inleveren in ruil voor twee machtige vrijpionnen op de zesde rij.
24…g4

25. d5!
Hier moet het van komen! Uiteraard kan wit het stuk niet behouden omdat zwart na 25. Ph4 f5! met een dubbele aanval op h4 en d4 gelijkspel behaalt. 26. d5 Dxh4 27. dxe6= en wit heeft niets.
25…gxf3
Geen keus, andere zetten verliezen ook. Bijvoorbeeld: 25…Lxd5 26. Txd5! Dit geeft de engine!
[Ik was voor 26. cxd5 gegaan om na 26…gxf3 27. Lxf3 Dxe1+ 28. Txe1 dit eindspel te proberen te winnen. Het is nog niet zo makkelijk vanwege de blokkade op de zwarte velden na 28…Lf8 maar na 29. Tb1 Tb8 (29…Lc5 30. Te4 heb ik natuurlijk alle troeven in handen.) 30. Tb5] 26…gxf3 27. Lxf3 Dxe1+ 28. Txe1 Tdc8 29. Tb5 en wit moet deze stelling kunnen winnen. Overigens is enige techniek vereist! [29. Td7 is overigens ook heel sterk.]
26. Lxf3

26…Kf8
Tot zover had ik het berekend, behalve dit antwoord. Ik was uitgegaan van een loperzet, zoals bijvoorbeeld 26…Lf5 waarna ik mijn mooie pionnen op de zesde rij krijg aangezien hij de controle over d6 verliest na dameruil: 27. Dxe7 Txe7 28. d6 Ik dacht: als ik de pion over d6 heen krijg, maar ik tijdelijk even een stuk kwijt zijn. En dat blijkt te kloppen, ik win het stuk sowieso ergens terug.

Hij had me nog wel een technische klus kunnen laten winnen. [28. g4! door SF19 gegeven. 28…Lc8 29. d6 Te6 30. d7 Kf8 31. dxc8=D Txc8 32. Tb1 (zie analysediagram)


Dit moet gewonnen zijn maar moet altijd weer bewezen worden. Wel een erg onprettig eindspel voor de zwartspeler. De engine geeft hier waardering +5.66.] 28…Ta7 29. c7! Tc8 30. g4! [Gek genoeg is 30. Lc6? niet het juiste idee: 30…Lf8! 31. d7 Lxd7 32. Lxd7 Tcxc7⩲ met (bijna) gelijkspel.] 30…Le6 31. Ta1 en wit wint sowieso ergens materiaal terug. Dat lukt met 31…Txa1 32. Txa1 Lf8 33. Lb7 Te8 (zie analysediagram)

en nu moet ik wel het lastige 34. Te1! vinden met de dodelijke dreigingen c8=Q en eventueel Rxe6. Het vervolg is dan geforceerd: 34…Lxd6 35. c8=D Txc8 36. Lxc8 Lxc4 37. Td1 Lc5 maar ook hier zal het nog een stevige technische klus worden (+3.89).
27. dxe6 Txd1 28. Txd1 fxe6 29. De3 f5 30. Dxb6 Le5
Begrijpelijkerwijs wil hij de loper gebruiken voor de blokkade van veld c7. Maar dit versnelt het einde door een aardig tactisch grapje. 30…Lf6 31. Tb1 Kg7 32. De3 Dd6 33. Tb7
31. Db8+ Kg7

Relatief beter is 31…Kf7 en de engine beschouwt dan 32. g3 als de allerbeste (+7.09), maar een directe beslissing is gek genoeg niet voor handen. [Zelf zat ik te kijken naar 32. Td8? misschien sterk was, maar helaas heeft zwart dan 32…Txc6!±] 32…Ld6 33. Dh8

Ziet u op welke manier wit nu geforceerd de winst kan afdwingen?


Een leuke slotzet, penning en “röntgenaanval” naar e5 toe.

1-0

Met een goed gevoel kon ik me dan toch klaarmaken voor de terugreis.

Tijdens de ronde gebeurde er weer wat. Ineens lag er een (Belgische) schaker languit op de grond. Hij was onderuit gegaan, kennelijk flauw gevallen. Omdat ik aan de buitenkant aan een tafel zat, zag ik het gebeuren bij een andere tafel. De mensen die daar zaten te spelen, snelden direct toe en werden direct geassisteerd door twee artsen die in no time ter plekke verschenen. De ademhaling en hart waren gelukkig in orde. Later begreep ik dat het weer goed met hem ging, maar het blijft toch schrikken.

 

Terugblik

Al met al was dit gehele toernooi voor mij een aparte ervaring en ik heb veel oude bekenden gezien en gesproken en ook nieuwe contacten gelegd.

Drie Nederlanders op de foto: achteraan v.l.n.r. Herman Grooten, Jeroen van den Bersselaar en Gerard Welling. (© | Chess Federation of Serbia)

Persoonlijke impressie Gerard Welling

Ik laat hieronder Gerard Welling aan het woord:

‘Nadat ik pas op mijn 58e de conclusie heb getrokken dat ik echt ben toegetreden tot het garde der senioren, speel ik al bijna tien jaar met plezier en regelmaat mee aan seniorenkampioenschappen, individueel en in teamverband, europese en wereld kampioenschappen. Een bijkomend voordeel is dat je niet op underrated junioren stuit, die weliswaar sterk spelen, maar weinig tot geen voeling hebben voor schaaketiquette en fatsoenlijk gedrag aan het bord. Die ergernis ontloop je bij senioren toernooien.

Bovendien kom je grote namen uit het verleden tegen die hun ambitie nog niet verloren zijn, en een heleboel oude vrienden en bekenden. Dit jaar vond het WK senioren plaats in het servische kuuroord Vrnjacka Banja, wat een historie heeft van grote toernooien in het verleden.

Over de ervaring kan ik kort zijn, de organisatie was perfect, het hotel van goede kwaliteit (over eten en service ben ik meer dan positief), en de speelomstandigheden prima, dus reden tot klagen was er niet. Maar helaas is er ook een minpunt te melden, en een reden om Vrnjacka Banja in de winter te mijden. De eerste avond traden al vervelende luchtwegen klachten op – iets waar ik sowieso heel gevoelig voor ben – en dat verstoorde onder meer de nachtrust. Als je wordt geplaagd door voortdurende hoestbuien, dan slaap je niet veel… Van een Schotse schaakvriend en astma patient hoorde ik dat het verblijf voor hem geen onverdeeld genoegen was. Bij nader onderzoek bleek dat in deze rurale omgeving door de extreme houtstook de hoeveelheid fijnstof in de lucht driemaal de norm bedraagt. De kwalificatie “slecht” krijgt de lucht aldaar nog net niet, maar het is matig. Dat is jammer als het toernooi verder op alles aspecten goed beoordeeld kan worden. Volgende keer in de lente misschien ?

Verder worden de WK’s vaak in een winterperiode georganiseerd waarop virussen de kop opsteken, en het aantal uitvallers lag in deze editie erg hoog, bovengemiddeld. De combinatie met de matige luchtkwaliteit zal er geen goed aan hebben gedaan.

Om nog even het schaaktoernooi te benoemen, ik hoopte ondanks recente beroering in de familiesfeer, en de luchtwegenklachten, in staat te zijn om net als de voorgaande edities mee te kunnen doen om een serieuze klassering. Maar het was me deze keer niet gegeven, daarvoor was mijn spel gewoon veel te wisselvallig, en vooral te slordig. Het uitte zich vooral in de onmacht van ruimschoots zwakkere spelers te kunnen winnen met als gevolg een serie remises. Toch leek het tij nog even ten gunste te keren toen in latere ronden de ban werd gebroken en ik me kon aansluiten bij de jagende meute achter de kopgroep. Maar zoals met name uit de bijgevoegde partij tegen de Spaanse meester Garcia Padron zou blijken, benutte ik mijn eigen kansen niet, en gaf er te veel weg aan de tegenstander. Het werd tenslotte een klassering die ongeveer gelijk was aan mijn startrang, maar tegen relatief zwakke tegenstand dus met licht ratingverlies. Volgende keer beter ?

De partij tussen Welling en Kostic. (© | Chess Federation of Serbia)

Analyses Gerard Welling:

Gerard analyseert twee partijen van hemzelf:

 

Slotwoord

Het toernooi was volgens ons uitstekend georganiseerd onder de bezielende leiding van toernooidirecteur Saša Jevtić die er werkelijk alles aan gedaan heeft om het toernooi tot tevredenheid van de deelnemers te laten verlopen.

Toernooidirecteur Saša Jevtić (rechts op de foto naast de hoofdarbiter) (© | Chess Federation of Serbia)

 

Link naar de uitslagen in de 65+ groep: https://s2.chess-results.com/tnr1465967.aspx?lan=1&art=0&fedb=NOR&fed=SGP&turdet=YES&flag=30&SNode=S0

Eindstand: https://s1.chess-results.com/tnr1465967.aspx?lan=1&art=1&rd=11&fedb=NOR&fed=SGP&turdet=YES&flag=30&SNode=S0
Persoonlijke scoreverloop Herman:
https://s1.chess-results.com/tnr1465967.aspx?lan=1&art=9&fedb=NOR&fed=NED&turdet=YES&flag=30&snr=55&SNode=S0

Persoonlijke scoreverloop Gerard:

https://s2.chess-results.com/tnr1465967.aspx?lan=1&art=9&fedb=NOR&fed=NED&turdet=YES&flag=30&snr=36&SNode=S0

Voor de partijen is hier de link naar Lichess: https://lichess.org/broadcast/fide-world-senior-chess-championships-2026-open-65/round-4/MQnKIQaj#boards

Over Herman Grooten

Herman GrootenHerman is ruim 40 jaar schaaktrainer. Hij verzorgde lange tijd de schaakrubrieken in Trouw en het ED. Daarnaast was hij Topsportcoördinator bij de KNSB en is hij auteur van diverse schaakboeken en werkt hij voor Schaaksite. Klik hier voor series die hij op Schaaksite heeft gezet.

nic
dgt

Klik hier voor de puzzel

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie achterlaten.