Krantenrubrieken 19, 26 juli 2025
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
19 juli: NK-titels naar broer en zus Van Foreest
Zowel broer Jorden (2016) als zus Machteld (2022) van Foreest was al eens eerder Nederlands kampioen geworden, net als andere broer Lucas (2019), dus heel onverwacht was het niet, maar toch bijzonder: afgelopen zaterdag werden beiden op dezelfde dag Nederlands kampioen! Jorden in de open sectie, Machteld bij de vrouwen. Uniek is het niet: in 2020 presteerden Nodirbek Yakkubboev en zijn zus Nilufar hetzelfde in Oezbekistan. Maar in Nederland is het sowieso de eerste keer en wereldwijd zal het ook heel zeldzaam zijn.
In beide categorieën was er een Noord-Hollander die het verrassend goed deed bij het in knockoutvorm georganiseerde titeltoernooi. Robin Duson uit Hoorn haalde zelfs de finale bij de vrouwen. Daarin leek ze te gaan winnen: na een remise in de eerste matchpartij kreeg ze een gewonnen eindspel in de tweede. Machteld verklaarde na afloop zelfs aan opgeven gedacht te hebben. Wonderbaarlijk hield de Groningse het nog remise en ze won daarna de barrage met 2-0. In de open sectie wist Arthur de Winter uit Nieuw-Vennep de grootmeesters Erik van den Doel en Erwin L’Ami uit te schakelen, beide keren na barrage met 4-3. Hij kwam daarna op de drempel van de finale, maar een toreneindspel met twee pionnen meer tegen Loek van Wely werd niet gewonnen en dit keer verloor hij de barrage. Ze zullen balen, maar kunnen desondanks tevreden zijn met hun toernooi.
In de finale hield Jorden de eerste partij met zwart makkelijk finale remise. In de voorbereiding op zijn witpartij zag hij dat Van Wely een bepaalde dubieuze variant Wal vijf keer gespeeld had. Met de computer vond hij een een verbetering op zet 11 die wit groot voordeel geeft. Dat kwam op het bord
en hij kreeg daarna de gelegenheid de partij af te maken met een offer dat bekend staat onder de naam het Griekse geschenk. In 25 zetten won hij, een miniatuur dus.
Jorden van Foreest – Loek van Wely
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Le2 e6 7.f4 Le7 8.Le3 0–0 9.g4 d5 10.e5 Pe4 11.0–0! Dc7 12.Ld3 Pxc3 13.bxc3 Dxc3 14.Kh1! Pc6 15.Tb1!
Ontmoedigt de zet Ld7 en zorgt dat de dametoren niet hangt als wit met de andere toren en dame op stap gaat. Wit staat hier al gewonnen: zijn aanval is nauwelijks te stoppen.
15…Pa5 16.Tf3 Pc4 17.Lf2 Da5
Ook na het betere 17…Dd2 18.Dg1 Da5 werkt het Griekse geschenk: 19.Lxh7+! Kxh7 20.Th3+ Kg8 21.g5 benevens Dg4 en Dh4/Dh5.
18.Lxh7+! Kxh7 19.Th3+ Kg8 20.g5 g6 21.Dg4
Zwart heeft geen goede manier om het mat te stoppen.
21…Da3 22.c3 Dxa2 23.Dh4 Dxb1+ 24.Kg2 De4+ 25.Pf3 Zwart gaf op.
Partij in viewer:
26 juli: Waarom schaken er zo weinig vrouwen?
Op schaaktoernooien en -clubs zie je niet veel vrouwen. In Nederland is dat nog veel meer het geval dan in andere landen volgens https://www.davidsmerdon.com/?attachment_id=2089). Bij de jeugd zie je nog wel behoorlijk wat meisjes, maar veel meer dan jongens haken ze af voordat ze volwassen zijn. En weinig volwassen vrouwen worden lid van een schaakclub. Hoe komt dat? Een goed onderwerp om te onderzoeken – en dat is precies wat Kim Meijer heeft gedaan voor de scriptie van haar studie Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie. Hiervoor sprak ze met 15 vrouwen en 2 mannen, observeerde ze bij toernooien en een schaakclub en nam ze twee enquêtes af bij ruim 200 vrouwen.
Ze stelt het niet expliciet, maar eigenlijk is de belangrijkste oorzaak dat er weinig vrouwen schaken, dat er weinig vrouwen schaken. Een vicieuze cirkel dus. Het moedigt niet aan om lid te blijven van een club als er maar één ander vrouwelijk lid is, en dan ook nog van dertig jaar ouder. Daarnaast zijn de ruimtes en structuren vooral ingesteld op mannen. Een voorbeeld: vrouwen gebruiken soms de vrouwentoilet als een ‘safe space’, maar bij schaaktoernooien worden die om praktische redenen ook vaak door mannen gebruikt. De weinige schakende vrouwen krijgen vaak ongewenste aandacht: dat kunnen vervelende opmerkingen zijn, maar ook ongepaste aanrakingen en erger, zelfs bij heel jonge tienermeisjes. Ook vervelend: als de analyse na afloop een lesje is van de mannelijke tegenstander (mansplaining) in plaats van een dialoog. En hoe zit het met speciale prijzen voor vrouwen bij toernooien? De bedoeling hiervan is om meer vrouwen te trekken, maar het heeft ook iets beledigends en als geheel had de groep geïnterviewden er gemengde gevoelens over:. Iemand gaf zelfs aan niet mee te willen doen aan toernooien met een vrouwenprijs. Meer lezen over het onderzoek kan op schaakonderzoek.wordpress.com. Een vervolgonderzoek zou m.i. nuttig zijn: is b.v. de ervaring heel anders bij bridge- en bordspellenclubs, waar wel veel vrouwen aanwezig zijn?
Onderstaande partij komt uit de Worldcup voor vrouwen, die dit weekend afloopt. Een vrouw uit India of China gaat winnen.
Anne Ushenina – Jesse Nikki February
1.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Pc6 5.Pf3 Db6 6.Le2 Ph6 7.Lxh6 gxh6 8.Dd2 Tg8?!
Meestal speelt zwart 8…Lg7 en kort. De koning staat op g8 veiliger dan op e8 of c8.
9.0–0 Ld7 10.dxc5 Dxc5 11.Df4 Db6 12.Pbd2 Lg7 13.c4
Zwart pakt nu een vergiftigde pion.
13…Dxb2? 14.Tab1 Lxe5 15.Dxh6 Dxa2 16.Txb7 0–0–0 17.Tfb1 Lc7 18.cxd5 exd5
Wit wil nu de dame bij de aanval betrekken en dat mag iets kosten.
19.Txc7+! Kxc7 20.Df4+ Kc8 21.Pd4 Tde8 22.Pxc6 Lxc6 23.Dd6 Dxb1+ 24.Pxb1 Kb7 25.Pc3 d4 26.La6+ Kb6 27.Pd5+ Zwart gaf op.
Partij in viewer:
18 juli:
In Venlo werd afgelopen week het Nederlands kampioenschap gespeeld. Gespeeld wordt met de knock-out formule. Er zijn twee groepen, een algemene groep waarin alleen mannen spelen en een groep voor alleen vrouwen. In elke ronde worden er twee klassieke partijen gespeeld tegen dezelfde tegenstander. Bij gelijk eindigen beslissen play-offs met snelschaakpartijen. In de algemene groep doen zestien spelers mee, waaronder veertien grootmeesters. In de vrouwengroep zijn twaalf deelnemers.
Het unieke van het toernooi is dat broer Jorden van Foreest bij de mannen kampioen van Nederland werd en zijn zus, Machteld, werd dat bij de vrouwen.
De finale bij de mannen ging tussen veelvoudig Nederlands kampioen Loek van Wely en Jorden van Foreest, die de titel van Nederlands kampioen eerder win in 2016.
De finale partij Jorden van Foreest tegen Loek van Wely volgt hieronder. Tegenover Van Wely’s Scheveningse variant koos Van Foreest voor een zeer agressieve aanpak en verraste de doorgewinterde achtvoudig Nederlands kampioen met een fris idee van een pionoffer. Van Wely ging op het aanbod in, maar liep al snel achter in de ontwikkeling. Van Foreest lanceerde een verpletterende aanval en eindigde de partij met een oogverblindende combinatie die begon met het klassieke loperoffer op h7. Van Foreest gaf aan het eind van de partij zelfs een volle toren. Een mooiere finale hadden we ons niet voor kunnen stellen.
Jorden van Foreest – Loek van Wely.
1.e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Le2 e6 7. f4 Le7 8. Le3 0–0 9. g4
Foreest kiest voor een zeer scherpe afwijking van de gebruikelijke theorie van de Scheveningse variant in het Siciliaans.
9. … d5 10. e5 Pe4 11. 0–0
Dit blijkt een vroeg nieuwtje te zijn uit de koker van Foreest. Vrijwel alle witspelers speelden hier 11. Pxe4.
Dc7 12. Ld3
Wit geeft een pion maar profiteert van de ontwikkelingsvoorsprong die hij heeft.
12. … Pxc3 13. bxc3 Dxc3 14. Kh1 Pc6 15. Tb1 Pa5 16. Tf3 Pc4 17. Lf2
Er dreigt 18. Lxh7+ met damewinst.
17. … Da5 18. Lxh7+!
Toch. Foreest laat schakend Nederland zien wat aanvallen en combineren is.
18. … Kxh7 19. Th3+ Kg8 20. g5 g6 21. Dg4 Da3 22. c3
Waarom zal ik de dame willen, zal Foreest gedacht hebben, mat is veel belangrijker.
22. …. Dxa2 23. Dh4!
Foreest zet zijn toren in de aanbieding. Hij weet natuurlijk dat de stelling daarna geforceerd naar mat leidt.
23. … Dxb1+ 24. Kg2 De4+ 25. Pf3. (1-0).
Partij in viewer:
25 juli:
Zoals vorige week al aangekondigd werd de damesgroep van het Nederlands kampioenschap gewonnen door de jongere zus van de Nederlandse kampioen, Machteld van Foreest. Ook in die groep werd de knock-out formule gehanteerd. De damesgroep was wat verzwakt, omdat de kampioen van vorig jaar, Maaike Keetman, haar titel niet verdedigde. Ook ontbrak topspeelster Eline Roebers, Nederlands kampioen bij de vrouwen in 2023 en algemeen internationaal meester sinds 2020. Daardoor werd Machteld van Foreest een van de favorieten om dit toernooi te winnen. Machteld was overigens ook al eerder nationaal dameskampioen, namelijk in 2022. De top vier van de Nederlandse vrouwen plaatsten zich rechtstreeks voor de tweede ronde. In de kwart finale versloeg Machteld van Foreest Colleen Otten, de eerste partij was een miniatuur en staat hieronder geanalyseerd. In de halve finale schakelde Machteld van Foreest Anna-Maja Kazarian uit en ging door naar de finale, waar ze het opnam tegen Robin Duson, die haar plek had verdiend met een matchoverwinning op Anne Haast. In de finale tussen Duson en Van Foreest werden de twee klassieke partijen naar remise geschoven. De tie-break werd met 2-0 gewonnen door Machteld van Foreest, die daardoor de titel Nederlands kampioen bij de vrouwen 2025 is geworden.
C. Otten – M. van Foreest
1.e4 c5 2. Pc3 e6 3. Pf3 Pc6 4. d4 cxd4 5. Pxd4 Pf6 6. a3 Le7 7. Le2 Dc7 8. Le3 a6 9. 0–0 0–0 10. Kh1 Td8 11. Dd2 b5
Logischer is 11. … d5, want waarom speel je dan eerder 10. … Td8?
12. Pb3
Beter is 12. f4 om een goed antwoord te hebben na … d5, 13. e5.
12. … b4 13. axb4 Lxb4 14. Lf3
Dekt pion e4 die staat aangevallen. 14. Ld3 lijkt beter. Ook goed speelbaar zijn 14. Lg5 en Lf4 met kleine kansen voor wit.
14. … Pe5 15. Pb5
De stelling in brand.
15. … Dc4
15. … axb5 is zelfs speelbaar, bijvoorbeeld 16. Dxb4 Peg4 17. g3 Txa1 18. Txa1 Pxw3 19. fxe3 Dxc2 en zwart staat goed.
16. Pd6?
Dit is fout. 16. Pc3 is noodzaak.
16. … Dxf1+! 17. Txf1 Lxd2 18. Lb6 Lb4
Wit capituleert. Na 19. Lxd8 Lxd6 staat zij een stuk achter. 0–1.
Partij in viewer:
19 juli: Familie Van Foreest domineert NK
Een uniek moment in de Nederlandse schaakgeschiedenis: afgelopen week werden broer en zus tegelijkertijd Nederlands kampioen. Jorden en Machteld van Foreest zegevierden in Venlo door al hun matches winnend af te ronden. Zo wordt het schaaksucces binnen deze familie glansrijk voortgezet. Meer dan een eeuw geleden slaagden betovergrootvader Arnold van Foreest en zijn broer Dirk van Foreest er ook al in om het Nederlands kampioenschap te bemachtigen. Met het succes van Jorden en Machteld beleeft deze Groningse schaakfamilie nu een nieuw hoogtepunt.
In het algemene kampioenschap begonnen 16 spelers aan de start, waardoor Jorden dus vier matches moest winnen om zich als kampioen te kronen. Eigenlijk speelde hij het hele toernooi vrijwel foutloos. Door nauwkeurig spel kwam Jorden nauwelijks in de problemen. Met name zijn overwinningen in de halve finale en finale waren indrukwekkend.
Bij het kampioenschap bij de dames deden 12 speelsters mee, waardoor Machteld de eerste ronde mocht overslaan. Ze scoorde één glorieuze aanvalsoverwinning tegen Anne-Maja Kazarian, maar had het in haar overige partijen ook vaak lastig. In haar finale partij tegen Robin Duson stond Machteld in het eindspel drie pionnen achter. Niemand gaf nog een stuiver voor haar kansen. Maar ze bleef stug verdedigen, wat uiteindelijk leidde tot een wonder. Op miraculeuze wijze ontsnapte Machteld met remise, waarna ze in de tiebreak te sterk bleek.
Jorden wist in zijn finale af te rekenen met de ervaren grootmeester Loek van Wely. Echt spannend werd het niet, want met een reeks offers won de Groningse schaker een miniatuurtje.
Jorden van Foreest – Loek van Wely
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Le2 e6
De Scheveningen opstelling. Bekend is dat Van Wely zijn geliefde Najdorf vooral op ervaring speelt. Tegen de goed voorbereide Van Foreest loopt hij in de opening dus toch behoorlijk risico. De meeste spelers kiezen in de Najdorf tegenwoordig vaker voor een opstelling met 6…e5.
7.f4 Le7 8.Le3 0–0 9.g4! d5
Een aanval op de flank beantwoord je met een breekzet in het centrum, zo zal Van Wely gedacht hebben. Van Foreest weet zijn aanval echter toch gecontroleerd voort te zetten.
10.e5 Pe4 11.0–0 Dc7 12.Ld3!
Wit heeft er geen moeite mee om een pionnetje te investeren. Hij heeft immers toch de intentie om het spel op de koningsvleugel voort te zetten, en daar heeft wit een behoorlijk overtal aan stukken.
12…Pxc3 13.bxc3 Dxc3 14.Kh1! Pc6 15.Tb1!
Bijzonder sterk gespeeld. Wit domineert nu beide flanken, terwijl de zwarte stukken niet tot ontplooiing komen. Het paard op d4 staat indirect verdedigd door het aftrekschaak richting h7.
15…Pa5 16.Tf3! Pc4 17.Lf2! Da5
Alle voorbereidingen zijn nu getroffen. Hoe maakt Van Foreest het af?
18.Lxh7+!!
Dit loperoffer is natuurlijk bekend, maar de uitvoering is bepaald niet alledaags. Het duurt namelijk nog even voordat wit alle troepen in stelling kan brengen. Toch blijkt het voor zwart nog lastiger om verdedigers te mobiliseren.
18…Kxh7 19.Th3+ Kg8 20.g5!
De pointe. De witte dame komt naar de h-lijn met beslissend effect.
20…g6 21.Dg4 Da3 22.c3! Dxa2 23.Dh4!
Een poëtisch einde. Wit is bereid zijn hele damevleugel te offeren voor het mat.
23…Dxb1+ 24.Kg2 De4+ 25.Pf3 Mat is onafwendbaar. 1–0
Voor Van Wely zat een negende landstitel er dus niet in. Jorden heeft hiermee zijn tweede titel te pakken.
26 juli: Evolutie of vervreemding
Boomlange basketbalspelers. Een Luxeus hotel in Las Vegas. En een ervaren spreker die alle schaak- en basketbalvedetten één voor één naar voren roept. Alles wordt uit de kast gehaald om de impressie te geven dat hier iets groots te gebeuren valt.
De Freestyle tour gaat dus eindelijk overzees. Maar zitten de doorsnee schakers wel te wachten op al die Freestyle evenementen? Ondanks de gigantische investeringen blijven de kijkcijfers achter. Voor de meeste amateurschakers is die ene beginstelling al moeilijk genoeg. De symmetrie van de normale startopstelling biedt houvast. En bovendien is het leuk als Carlsen of Gukesh jouw eigen favoriete opening speelt. Door de prominente rol van Freestyle schaken wordt de kloof tussen professionals en amateurschakers alleen maar groter.
Om het voor beginnende schakers toch interessant te maken doen de commentatoren alsof de kijkers een beetje dom zijn. Die toren staat niet langer op veld a6, maar aan de linkerkant van het bord. De schaakelite poogt het spel te evolueren om nieuwe mensenmassa’s aan te spreken.
Toch heb ik die drang om de aandacht voor het schaakspel te vergroten nooit helemaal begrepen. Want waarom zou het spel zich moeten aanpassen aan mensen die het niet zo leuk vinden, om zich vervolgens te vervreemden van mensen waarvan het al hun hele leven hun passie is?
Goed, wat wel lijkt te werken zijn de interessante verhaallijnen die ontstaan. Het Amerikaanse buitenbeentje Hans Niemann zorgt voor leven in de brouwerij. Zo ongeveer in zijn eentje creëert hij extra aandacht voor het evenement. Nadat zijn grote rivaal Magnus Carlsen wordt geëlimineerd van het winnaarsschema staat hij als een kind te springen in de uitzending, wat memorabele beelden oplevert.
Zelf deed Niemann het uitstekend. Met sterk spel behaalde hij de finale, waarin hij ten slotte zijn meerdere moest erkennen in de Armeense veteraan Levon Aronian (42). Aronian was eigenlijk de echte sensatie van het toernooi. In eerdere stadia was juist hij verantwoordelijk voor de eliminatie van zowel Carlsen als Hikaru Nakamura. De door zijn collega’s zeer geliefde en gerespecteerde Armeniër beleeft in de herfst van zijn carrière dus alsnog een nieuw hoogtepunt.
Levon Aronian – Hans Niemann
1.d4 d5 2.c4 dxc4
Het aangenomen damegambiet!? Wit krijgt de pion wel eenvoudig terug.
3.Dxc4 f6 4.Dc3 c6 5.Pd3 Pe6 6.f3! Pd6 7.a4! Lf7 8.Lf2 0–0 9.Pd2 Td8 10.0–0 h5 11.e4
De openingsfase is een succes voor wit. Wit heeft veel meer ruimte en de zwarte stukken staan elkaar behoorlijk in de weg.
11…a6?! 12.Te1 La7 13.Pb3 b5 14.e5!? bxa4 15.exd6 axb3 16.dxe7 Te8? 17.Pb4!
Het witte paard evolueert binnenkort in een octopus. 17…Txe7 18.Pxc6 Tc7 19.d5 Pf4 20.Pe7+
De octopus wordt ingeruild voor een toren, en dus verkrijgt wit een technisch gewonnen stelling.
20…Txe7 21.Txe7 Dxc3 22.bxc3 Lxf2+ 23.Kxf2 Pxd5
24.Le4! f5 25.Txf7!
Aronian heeft een winnende transformatie berekend. Hij tikt het soepel uit.
25…fxe4 26.Tb7 e3+ 27.Ke1 Pf4 28.g3 Pd3+ 29.Ke2 b2 30.Tb1 Td8 31.Kxe3 Pe5 32.Tb4 Tc8 33.f4 a5 34.Ta4 Pg4+ 35.Kd3 Td8+ 36.Td4 Tb8 37.h3 1–0
Partij in viewer:
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
Bij Ushenina – February moeten volgens mij de twee diagrammen verwisseld worden.