Petrosian Year by Year Volume II (1963-1984)
Het te bespreken boek is het vervolg op een boek dat ik enige tijd geleden recenseerde https://schaaksite.nl/2025/12/12/petrosian-year-by-year-volume-1-1942-1962/. Het behandelt de partijen van Petrosian vanaf zijn WK match met Botwinnik in 1963 tot zijn laatste partijen in 1983 – hij overleed op 55-jarige leeftijd in 1984.
Ook dit boek is omvangrijk (meer dan 500 bladzijden) en besteedt aan bijna elke partij een of meerdere zinnen – aan de toch wel vele korte remises worden gelukkig niet teveel woorden vuil gemaakt. Het behandelt 175 partijen en fragmenten in mindere of meerdere mate van detail. Net als in deel 1 wordt er aandacht besteed aan Petrosians coaches, nu Suetin en Zaitsev. Het boek eindigt met de hoofdstukken “Petrosians remarkable exchanges” (24 stellingen) en “It’s your move”. (30 stellingen). Voor de serieuze student is de index van thema’s erg handig. Helaas ontbreekt er ook nu een openingsregister, dus wie wil leren hoe Petrosian de Franse Winawer speelde moet zelf aan de slag. 
Het boek begint met de WK-match Botwinnik – Petrosian, over 24 partijen. Na zijn verlies in de eerste partij zei Petrosian volgens zijn secondant Suetin: “Niks forceren! De volgende elf partijen streef ik er naar niet te verliezen, zonder al te hard te proberen te winnen, tenzij er zich een kans voordoet. Ik heb de tijd”. Dat waren andere tijden, nu heeft een WK match maar twaalf partijen… Volgens Suetin overtuigde deze sluwe match strategie Botwinnik er van dat Petrosian bang voor hem zou zijn. Na remises in partijen 2,3 en 4 (waarvan een in 82 zetten – niet plezierig voor de al 51-jarige Botwinnik) kreeg Petrosian in partij 5 een klein eindspel voordeel
In de paar jaren daarna speelde Petrosian niet veel. De auteurs schrijven dit toe aan de invloed van mevrouw Petrosian die hem zijn reputatie als wereldkampioen niet zomaar te grabbel wilde laten gooien. Korchnois autobiografie geeft een andere verklaring: Petrosian wilde zijn opleiding bijspijkeren. Voor de match met Botwinnik zou hij nog geen middelbaar schooldiploma hebben gehad, maar eind 1965 haalde hij al zijn kandidaatstitel in de psychologie.
Tijdens de Olympiade van 1964 zei Petrosian: “Om de waarheid te zeggen, ik verveel me zonder Tal en Fischer. Om te beginnen is er niemand om tegen te blitzen, en verder is de atmosfeer anders als zij meedoen”. Petrosian was inderdaad een fenomenaal blitz speler. In 1971 won Petrosian een ongelooflijk sterk blitz tournooi van het tijdschrift ’64’ met 14.5 uit 15 (2. Korchnoi 11.5, 3. Balashov 10.5, 4-6 Karpov, Tal, Cholmov 9.5), volgens de auteurs zijn meest verbazingwekkende tournooi.
In 1966 verdedigde Petrosian met succes zijn titel tegen Spassky (12.5-11.5). Zijn winst in partij 7 was indrukwekkend. Door nauwkeurig spel tegen een damepion spel staat zwart al heel fijn, met aanvalskansen op de koningstvleugel. Wat speelt hij in het diagram?
De 12e partij (waarin Spassky een hippo speelde!) werd voor Petrosian een grote teleurstelling. Na diepzinnig positiespel ( 27 g4!, zie gameviewer) speelde Petrosian in deze hyperscherpe stelling
In de WK match van 1969 tegen Spassky maakte Petrosian in de eerste helft van de match twee grote blunders en verloor met 12.5-10.5. Het einde van de 12 partij laat zien hoe Petrosian elk mogelijk gevaar in de kiem smoort. Hij ziet als mogelijk gevaar dat zwart zijn koning naar d6 speelt en ..c5 doordrukt. Wat deed hij?
In 1971 speelde Petrosian in de finale van de kandidatenmatches tegen Fischer, die Taimanov en Larsen met 6-0 had verslagen. Petrosian had zich uitstekend voorbereid, maar verknoeide de eerste partij en verloor, won de tweede partij fraai in de aanval (zie gameviewer) en gaf de 3e partij in goede stelling remise. In de 4e partij drong Petrosian met wit in een Maroczy niet aan. Na de match zei hij: “Ik wilde testen of ik met wit tegen Fischer remise kon maken”. In een brief aan Browne schreef Fischer: “In het begin voelde ik me niet op mijn gemak. Maar toen hij in de 4e partij met wit vanuit de opening elke agressie vermeed, wist ik dat ik ging winnen.” Inderdaad kon Petrosian de spanning van de match niet aan en verloor met 6.5-2.5. Fischer gaf geen korte remises!
Om deze recensie niet onnodig lang te maken, ga ik niet in op Petrosians latere prestaties maar laat alleen wat leuke stellingen zien.
In Petrosian-Bronstein, Soviet team kampioenschap 1974, had wit op de vorige zet Th1-g1 gespeeld. Welke zet had hij hiermee voorbereid?
Zoals Tim Krabbé lang geleden al schreef, had Petrosian relatief veel partijen met winnende wandelkoningen. Zelf let ik tot het eindspel zo op de veiligheid van mijn koning dat ik er überhaupt bijna nooit aan denk om een koningszet te spelen. Zo niet Petrosian!
Eerst een eenvoudig voorbeeld (Petrosian – Vasiukov, Soviet kampioenschap 1969).
In Petrosian-Ljubojevic, Manilla 1974,
De diagram stelling
Een van Petrosians beroemdste koningszetten was tegen Kasparov, Tilburg 1981. Petrosian speelde hier (a tempo nog wel!)
Conclusie De auteurs hebben veel tijd en aandacht aan dit boek besteed waarin je heerlijk kunt grasduinen. Ze laten zien dat Petrosian niet altijd een saaie super profylactische speler was: veel partijen en fragmenten bevatten aantrekkelijke tactiek en/of bijzonder originele strategische ideeën. Een aanrader!
Bibliografische gegevens
Titel: Petrosian Year by Year – Volume II (1963-1984)
Auteur: Tibor Karolyi en Tigran Gyozalyan
Uitgeverij: Elk and Ruby
Pagina’s: 516
Gepubliceerd: 27-04-2025
Prijs: € 41,53 (hardback), € 33,96 (paperback)
ISBN: 978-5-6044692-9-3 (hardback), 978-5-6044692-2-4 (paperback)
Link naar website uitgever https://elkandruby.com/books/petrosian-year-by-year-volume-ii-1963-1984-paperback/ met voorbeeld-pagina’s
