Krantenrubrieken weekenden 20 en 27 december 2025
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
20 december: Apeldoorn favoriet voor competitietitel
De KNSB-competitie gaat dit jaar in razend tempo. Er zijn al meer dan de helft van de rondes gespeeld en zo zijn er al wat conclusies te trekken. Debutant HWP Haarlem wist dat handhaving dit seizoen moeilijk zou worden en die verwachting is uitgekomen: ze hebben tot nu toe al hun wedstrijden verloren. Ze hadden in verschillende wedstrijden wel uitzicht op een punt of meer en misschien komt dat nog, maar het zal niet genoeg zijn. Verrassender is dat de nummers 1 en 2 van vorig jaar, Charlois Europoort en Groninger Combinatie, momenteel de voorlaatste plaats delen met drie matchpunten. Het is niet zo dat hun teams dit seizoen een stuk zwakker zijn, maar een paar wedstrijden die nipt verloren worden in plaats van gewonnen maakt een groot verschil. De kampioen van twee seizoenen geleden, Kennemer Combinatie, heeft drie wedstrijden op rij gewonnen. Maar meedoen om de titel zullen ze waarschijnlijk niet doen: ze hadden de eerste twee rondes van de nummers 1 en 2 verloren. Waaronder van LSG dat na de coronapauze in 2020 altijd tweede of derde is geworden. Goede kans dat dat weer gebeurt, want gaat Apeldoorn de punt voorsprong nog uit handen geven? Ze hebben het sterkste team en in de resterende vier ronden relatief een makkelijk programma.
Apeldoorn heeft ook een leuk team. Ze hebben het budget om vier sterke Nederlandse grootmeesters op te stellen, maar ook talentvolle jeugd. De 15-jarige Tommy Grooten uit Best (zoon van een IM en een FM) bijvoorbeeld. Met 3 uit 5 doet hij het goed. Verder zijn veel spelers van het team bij de club opgegroeid en/of heel lang lid van de club. Zo komt Max Warmerdam uit Limburg maar hij is al een jaar of tien lid. Tegen een IM van Paul Keres boekte hij een fraaie en snelle overwinning.
Jan Willem Van de Griendt – Max Warmerdam
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pf3 h6!?
Waarschijnlijk vooral bedoeld om de tegenstander te verwarren, maar volgens de computer net zo goed als het gebruikelijke 3…b6.
4.g3 Lb4+ 5.Ld2 Le7 6.Lg2 d5 7.0–0 0–0 8.Dc2 c6 9.Td1 Pbd7 10.b3 b6
Er is toch een vrij normale Catalaanse stelling bereikt, waarin wit meestal de loper naar f4 of b2 speelt. Op e1 staat hij slechter.
11.Le1?! a5 12.Pc3 La6 13.Pd2 Tc8 14.e4 c5! 15.e5 cxd4!?
Een kansrijk stukoffer.
16.exf6 Lxf6 17.Pe2 b5
Wit kan zich hier nog redden: na 18.Tac1 Pc5 19.Pf4 dxc4 20.bxc4 d3 21.Db1 bxc4 22.Txc4! is de stelling niet zo duidelijk.
18.Pf3? e5 19.c5?! b4
Maar nu dreigen de pionnen wit onder de voet te lopen. Uit wanhoop offert wit een stuk terug.
20.Pexd4 exd4 21.Pxd4 Pxc5 22.Df5 Te8 23.Tac1?! Lxd4! 24.Lxd5
Ook 24.Txd4 Pxb3 verliest.
24…Df6 Wit gaf op.
Partij in viewer:
27 december: 12-jarige Messi van het schaken op recordjacht
Er is, zover ik weet, maar één bekende schaker die een naar een voetballer vernoemde bijnaam heeft: Faustino Oro, de Messi van het schaken (ook wel afgekort tot Chessi). Beiden zijn Argentijns en zijn/waren een wonderkind, vandaar. En er is nog een overeenkomst: beiden kunnen een bijzonder record vestigen. Messi kan komend jaar de oudste veldspeler worden die wereldkampioen mannenvoetbal is (de oudste speler ooit was keeper Dino Zoff). Faustino Oro (geboren op 14 oktober 2013, dus nog maar net 12 jaar) kan juist de jongste grootmeester ooit worden. Als hij voor 11 maart 2026 zijn derde grootmeesternorm scoort, dan lukt het hem: het huidige record staat op 12 jaar, 4 maanden en 25 dagen van Abhimanyu Mishra. Het zou mooi zijn als hem dat komende maand in Wijk aan Zee gebeurt. Zijn prestatie van dit jaar (3,5 uit 11) verbeteren zal in ieder geval geen probleem moeten zijn.
Zo’n record zegt niet alles, maar misschien is Oro ook wel de beste 12-jarige ooit. Alexei Shirov is daar overtuigd van: “Niemand was zo goed als hij is op 12-jarige leeftijd, zelfs Magnus Carlsen niet. Ik ben ook erg onder de indruk dat hij zo jong al een heel universele speelstijl heeft.” De Letse Spanjaard speelde deze maand remise in Buenos Aires tegen hem in de Szmetan-Giardelli Masters. Met zeven remises en twee overwinningen haalde Oro in zijn geboortestad zijn tweede grootmeesternorm, onder andere dankzij onderstaande overwinning tegen een landgenoot.
Tomas Darcyl – Faustino Oro
1.Pf3 Pf6 2.g3 b5 3.Lg2 Lb7 4.0–0 e6 5.d3 c5 6.e4 d6 7.a4 b4 8.e5 Pfd7 9.exd6 Lxd6 10.Pbd2 0–0 11.Pc4 Lc7 12.Te1 Pc6 13.b3 Pe7 14.Lb2 Pd5 15.Dd2 Tc8 16.Dg5 P7f6 17.Pfe5 h6 18.Dh4 La6 19.Tad1 Pe7
Tot nu toe heeft wit goed gespeeld en na meteen 20.Pg4 staat hij iets beter. In de partij geeft hij zomaar een van zijn mooie fianchettolopers op en na dameruil staat zwart beter vanwege zijn loperpaar.
20.Le4 Ped5 21.Pg4? Pxe4 22.Dxd8 Tcxd8 23.Txe4 Tfe8 24.Pge5 Lb7 25.Tee1 f6 26.Pg4 e5 27.Pge3 Pe7 28.Pf1 Pf5 29.Pfd2 Kf7 30.Pe4 Pd4
Wit moet nu ook zijn andere loper opgeven. Maar zijn paard op c4 kan niet verjaagd worden en hij gaat ook veld e4 veroveren.
31.Lxd4 cxd4 32.f3 f5 33.Ped2 h5 34.Te2 Te6 35.Tde1 Tde8 36.Kf2 g5 37.h3 Kg6 38.Kg1 Ld5 39.g4 hxg4 40.hxg4 fxg4 41.fxg4 T6e7 42.Pe4 Tf8 43.Ped2?
Na 43.Tf1! Tf4 44.Txf4 exf4 45.Pcd2 heeft wit een vesting.
43…Tf4 44.Pxe5+? Lxe5 45.Txe5 Txg4+ 46.Kf1 Tf4+ 47.Kg1 Tef7!
Wit had wellicht gerekend dat zwart op e5 moest ruilen, waarna wit okee zou staan. Maar nu dreigt zwart mat via Tg4+ en Th7 en moet wit de kwaliteit geven, wat einde partij is.
48.Te6+ Lxe6 49.Txe6+ T7f6 Wit gaf op.
Partij in viewer:
19 december
Probleem 1055 is een driezet die enkele weken geleden opgelost kon worden. De sleutelzet is 1. Kh6! De sleutelzet dekt veld g5 en dat betekent dat wit na de sleutelzet 2. Pf6 schaak dreigt, zwart speelt 2. … Kf4 en wit zet mat met 3. Ph5 mat. Dit is de bekende Rösselsprung. Dit mechanisme was vooral in de vijftiger jaren zeer populair. Aanleiding daartoe was een in 1948 uitgegeven boekje van de Duitser T. Siers, getiteld “Rösselsprünge”. Maar ook nu nog worden er af en toe problemen met dit idee gemaakt. Voor de Rösselsprung is een witte batterij nodig met een paard als frontstuk. Dit paard dekt een veld naast de zwarte koning, in probleem 1055 veld f4. Als het paard van d5 weggaat geeft het staartstuk, de witte dame, schaak, in ons geval geeft het paard ook schaak, dus is er sprake van dubbelschaak. De zwarte koning kan zich aan dat schaak onttrekken door met zijn koning naar het vluchtveld f4 te spelen, dat wit heeft vrijgegeven. De volgende zet van het paard valt dan het veld waar de zwarte koning staat aan en dat betekent mat.
De zwarte varianten tegen de Rösselsprung vertonen het hoofdthema van deze driezet. Na 1. … Td3, zwart maakt een vluchtveld op e3 voor de zwarte koning en houdt daarmee de dreiging tegen, speelt wit 2. Pg6 schaak. Het idee van de Rösselsprung lijkt hier ook te werken, ook paard d5 en toren e8 vormen een batterij. Zwart kan 2. … Kf3 spelen en dan is 3. Pe3 mat. Als wit hier met bijvoorbeeld zijn andere paard 3.Ph4 mat zal kunnen spelen, was er sprake van een Rösselsprung, maar hier gaat het dus niet iets anders. Een andere variant is op de tweede zet is 2. … Kxf5 waarop 3. Pe5 mat is. Deze laatste zet is een zogenaamde terugkeer van wits vorige zet. In de probleemwereld heet dit switchback, en is het hoofdthema. Op 1. … Tf3, wat ook de dreiging weerlegt, komt 2. Pc6 schaak. Nu kan zwarts koning naar d3 en d5. Op 2. … Kd3 komt 3. Txd4 mat en op 2. … Kxd5 komt de switchback 3. Pe5 mat. Een derde variant is 1. … Lg4, dekt veld h5 tegen de dreiging, komt 2. Pe7 schaak. Zwart kan 2. … Kf4 en 2. … Kxe5 spelen, waarop respectievelijk 3. P5g6 mat en de switchback 3. Pd5 mat komt. Een grootmeesterlijk werkstuk.
Op 26 december was er geen rubriek.
20 december: Snelschaakspecialisten
Wat maakt iemand een goede snelschaker? De consensus is dat schaakvaardigheid bij langzame speeltempo’s zich ook vertaalt naar het snelschaken. Zo wist Machteld van Foreest met overmacht het NK internet te winnen, nadat ze eerder dit jaar ook al het klassieke NK won. In de finale was de Groningse schaakster met 5-0 te sterk voor Robin Duson.
Het Algemene NK internet was veel spannender. Ook dit jaar trok het weer een aantrekkelijk deelnemersveld. De finale ging tussen twee ‘Amerikanen’. Benjamin Bok en Robby Kevlishvili zijn een aantal jaar geleden naar het Amerikaanse St Louis verhuisd omdat ze daar een studiebeurs ontvingen. Na hun studie zijn ze daar allebei blijven hangen.
Voorafgaand konden ze beiden ook bestempeld worden als de favorieten. Bok heeft al vele edities op zijn naam geschreven. En Kevlishvili is een echte snelschaakspecialist. Zijn internationale schaakrating van 2527 is natuurlijk respectabel, maar met zijn online schaakrating van boven de 3100 is hij competitief met de absolute wereldtop.
Wat maakt hem zo goed? Snelschaakspecialisten hebben meestal een solide consistente speelstijl. Ze doen geen gekke dingen, spelen vooral in een heel hoog tempo, waarbij ze kunnen vertrouwen op hun fabelachtige intuïtie. Daarnaast zijn ze uitmuntend in het korte rekenwerk. Tactische fouten worden zelden gemaakt, en blunders van de tegenpartij worden onmiddellijk afgestraft. Ook hebben ze over het algemeen een smal maar gedegen openingsrepertoire. Zo kan de openingsfase in een hoog tempo worden afgehandeld, waarbij de snelschaakspecialist bovendien op de hoogte zijn is van de belangrijkste ideeën.
Wie wel eens tegen een snelschaakspecialist heeft gespeeld zal ongetwijfeld het volgende dilemma zijn tegengekomen: of je kunt bij blijven op de klok, of je kunt bij blijven op het bord. Maar niet allebei! Wanneer twee snelschaakspecialisten tegen elkaar spelen, dan kan dit echter wel een bloedstollende strijd opleveren.
Robby Kevlishvili – Benjamin Bok
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.d3 Lc5 6.c3 b5 7.Lc2 d6 8.0–0 0–0 9.Pbd2 Lb6 10.h3 Pe7 11.Te1 Pg6 12.Pf1 Lb7 13.Pg3 h6 14.a4 Te8
Tot zover een typerende aanpak van de snelschaakspecialisten. Beide spelers laten zien dat ze exact weten waar ze mee bezig zijn. Ze zetten de partij beheerst op in een rustige Spanjaard. Kevlishvili komt nu met een intrigerend plan.
15.Ph2!? d5 16.Df3 c5 17.axb5 axb5 18.Txa8 Lxa8 19.Pg4 Pxg4 20.Dxg4 dxe4 21.dxe4 c4 22.Pf5 Df6 23.h4 Kh7!
De witte aanval oogt gevaarlijk, maar tot dusver verdedigt de zwartspeler zeer secuur.
24.Dh5 Kg8! 25.g3 Td8 26.Td1 Pf8 27.Txd8 Lxd8 28.Le3
De verdediging van Bok was feilloos, maar nu bezwijkt hij alsnog onder de subtiele druk.
28…Pd7?
Ongedekte stukken bieden tactische mogelijkheden. Kevlishvili is scherp en profiteert onmiddellijk:
29.Pxh6+! gxh6 30.Dg4+ Dg6 31.Dxd7
Ineens stort het hele kaartenhuis in elkaar. Zwart gaat nog meer materiaal verliezen. 1–0
Wie aan topschaak denkt, zal wellicht denken aan uitmuntende aanvalspartijen en briljante combinaties. Maar geduld en precisie is ook iets wat alleen de beste spelers beheersen. Een partij als deze wekt voor velen de illusie dat het mogelijk is om net zo te spelen als de grootmeesters. Maar dat blijkt in de praktijk toch een hele uitdaging. Uiteindelijk won Kevlishvili de finale met 5-4, waardoor hij zijn eerste titel in de wacht wist te slepen.
Partij in viewer:
27 december: Vuur op het bord
Sommige schakers zijn beroemd om hun prestaties. Anderen berucht door hun capriolen buiten het bord. Daarnaast zijn er spelers bekend om hun openingsideeën. Maar wellicht kun je het beste bekendstaan om je partijen. Alexei Shirov is zo’n schaker wiens partijen altijd de aandacht trekken, door zijn uiterst dynamische speelstijl.
Net als Mikhail Tal werd de inmiddels 53-jarige Shirov geboren in het Letse Riga. Hij bleek al snel een groot talent, en wist jeugdwereldkampioen te worden in de categorie tot 16 jaar. Die ontwikkeling zette zicht voort, en in zijn twintiger jaren schopte hij het zelfs tot de tweede plaats op de wereldranglijst. Een kanttekening is dat Kasparov destijds was uitgesloten van deze lijst, omdat hij druk was met zijn eigen schaakbond. Shirov maakte deel uit van de plannen om de bonden weer te herenigen. Hij wist in 1998 een match te winnen van Kramnik, waarbij de winnaar Kasparov mocht uitdagen. Doordat te weinig sponsorgeld werd opgehaald kwam die match echter nooit van de grond, waardoor Kramnik twee jaar later alsnog Kasparov mocht uitdagen. Daarvan is de afloop natuurlijk bekend.
Shirov is beroemd om zijn dynamische stijl, maar is ook zeer vaardig in het eindspel. In een eindspel speelde hij een van de meest briljante zetten ooit.
Veselin Topalov – Alexei Shirov, 1998
47…Lh3!!
Een werkelijk absurd loperoffer, waarmee zwart een cruciaal tempo wint voor een koningswandeling.
48.gxh3 Kf5 49.Kf2 Ke4 50.Lxf6 d4! 51.Le7 Kd3 52.Lc5 Kc4!
De actieve zwarte koning domineert de witte koning en loper volledig.
53.Le7 Kb3
Op de volgende zet volgt …Kc2 waarna wit niet langer beide pionnen kan afstoppen. 0–1
Partij in viewer:
Tegenwoordig is Shirov nog steeds actief, en zeer verdienstelijk. Zijn rating is nog altijd boven de 2600. Afgelopen week speelde hij een partij die zo aan zijn beroemde boekenserie Fire on Board toegevoegd kan worden.
Alexei Shirov – Ivan Cheparinov
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Le3 Pg4
Cheparinov staat bekend als een groot theoreticus, en samen toveren ze een van de scherpste varianten van de Najdorf op het bord.
7.Lg5 h6 8.Lh4 g5 9.Lg3 Lg7 10.h3 Pe5 11.Pf5 Lxf5 12.exf5 Pbc6 13.Pd5 e6 14.fxe6 fxe6 15.Pe3 Da5+ 16.c3 Pf3+
Er gebeuren nu al bizarre dingen op het bord, maar voor topspelers is dit allemaal nog bekend. In mijn database staan nog meer dan 500 partijen, waarvan het gros wel correspondentiepartijen zijn.
17.gxf3!?
De overgrote meerderheid kiest voor een slagzet met de dame. Kan Shirov hiermee zijn tegenstander van zijn stuk brengen?
17…Lxc3+! 18.bxc3 Dxc3+ 19.Dd2 Dxa1+ 20.Pd1 Tc8!
Cheparinov kende het tot hier, maar de eerste zet die hij zo zelf moet bedenken blijkt een misser.
21.Dxd6 Kf7?
In scherpe stellingen is een fout vaak gelijk fataal. Alleen 21…Dxa2 houdt de balans.
22.Lc4 Pd4 23.Dd7+ Kf6
Met een geniale zettenreeks grijpt Shirov nu het initiatief.
24.0–0! Txc4 25.Pe3 Pxf3+ 26.Kg2 Pe1+! 27.Txe1 Dxe1 28.Le5+!
Deze zal de zwartspeler over het hoofd hebben gezien.
28…Kxe5 29.Pxc4+ Kf6 30.Dd4+ Kg6 31.Pe5+! Kf5 32.Pf3!
Zo wint wit alsnog de toren, terwijl zijn paard weer veilig staat.
32…De2 33.Dxh8 Dxa2 34.Dxh6 Dd5 35.Dxg5+ Ke4 36.Dg4+ Kd3 37.h4 De4 38.Kg3 1–0
Partij in viewer:
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
