Krantenrubrieken weekenden 25 april, 2 en 9 mei 2026
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
25 april: Giri sterk, maar niet de sterkste
Wat is Carlsen, Anand, Karjakin, Nepomniachtchi en Giri gemeen – en wie is de odd one out? Antwoord: ze hebben allemaal 8.5 uit 14 gehaald in een kandidatentoernooi. Voor de eerste vier was het genoeg om het toernooi te winnen en zich daarmee te plaatsen voor de WK-match. Voor Anish Giri was de score bij lange na niet genoeg: Javokhir Sindarov haalde maar liefst anderhalf punt meer.
“Je hebt alleen invloed op je eigen resultaat”, zo leert Jutta Leerdam ons vaak in interviews. Met die mindset heeft Giri waarschijnlijk het toernooi aangepakt: partij voor partij bekijken, proberen goed te spelen, hopelijk daarmee een goede score halen en dan maar kijken welk resultaat daarbij hoort. In een alternatieve werkelijkheid waarin Sindarov niet in zo’n bloedvorm had verkeerd had onze landgenoot zich nu kunnen opmaken voor de WK-match. Kranten zouden verhalen vol schrijven over hem, in talkshows zou de ene na de andere schaakexpert zijn opwachting maken, nieuwe schaakclubs zouden opgericht worden… Maar het werd slechts de tweede plek. Van tevoren zei hij al: om het toernooi te winnen heb je geluk nodig. Want op het resultaat van andere partijen heb je geen invloed.
Er is nog een heel klein kansje dat de tweede plek erg belangrijk blijkt te zijn. Wereldkampioen Gukesh D zit in een crisis en heeft zich voor verschillende klassieke toernooien afgemeld. Als hij zich om die of wat voor reden ook terugtrekt voor de WK-match, dan wordt de nummer twee van het kandidatentoernooi zijn vervanger. Anish Giri dus. In onderstaande partij versloeg hij met zwart de speler die bij de bookmakers favoriet was.
Fabiano Caruana – Anish Giri
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Lc5 4.0–0 Pf6 5.d3 0–0 6.Pbd2 d6 7.c3 a5 8.h3 Le6 9.Lb5 La7 10.Te1 Pe7 11.d4 Pg6 12.Ld3 Ph5 13.Pf1 Phf4 14.Pg3 Pxd3 15.Dxd3 a4 16.d5 Ld7 17.Lg5 f6 18.Le3 Lxe3 19.fxe3 b5 20.b4 axb3 21.axb3 Db8 22.c4 Db6
Zwart is goed uit de Italiaanse opening gekomen. De witte dubbelpion is eerder zwak dan nuttig.
23.Pf5 Tfe8 24.P3h4 b4 25.Kh2 Ta3 26.Tab1 Ta2 27.Dd1 Pxh4 28.Pxh4 Tea8 29.Te2 Da7 30.Tc1 Db6 31.Pf3 h6 32.Pe1 Kh7 33.Txa2 Txa2 34.Pc2 Le8!
De loper richt zich op pion e4.
35.Dd3 Lg6 36.Ta1 Txa1 37.Pxa1 c5
Nu mist wit (mede door tijdsdruk) een moeilijk te vinden kans om zijn paard te activeren: 38.dxc6 Dxc6 39.Pc2 Lxe4 40.Pxb4! In de partij blijft het paard in de hoek staan.
38.Kg3? Da7 39.Db1 h5 40.Kf3 h4 41.Kg4 De7 42.Dd3
Giri maakt het nu fraai af.
42…f5+! 43.exf5 Kh6!
Vanwege 44.fxg6 e4! 45.De2 Dg5 mat gaf wit op.
Partij in viewer:
2 mei: Twee boeken van Paul van der Sterren
“Wie leest er nog Nederlandstalige schaakboeken?”, zo vraagt Paul van der Sterren zich af in een van zijn columns. Hij vervolgt met dat hij uit ervaring weet dat je best een boek kunt schrijven zonder dat iemand het leest, maar vind daar maar eens een uitgever voor. De oplossing: “Tegenwoordig kun je ook zónder uitgever best een boek uitgeven” en dat heeft hij gedaan met Een Eenvoudig Spel, een verzameling van zijn columns en stukjes voor Schaakmagazine, MEC Magazine en zijn club Caissa Amsterdam. Zijn schrijfstijl is veelal beschouwend, een van de bijdragen is zelfs expliciet getiteld Beschouwelijk Stukkie. Maar wat nou als je net als ik vrijwel alles al eerder gelezen had? Ook dan heeft het boek meerwaarde, want hij heeft alle stukken van een inleiding met de kennis van nu voorzien. Slim bedacht!
Naast dit persoonlijke project vond Van der Sterren in New In Chess toch een uitgever en wel voor Max Euwe Wereldkampioen! dat over de kampioensjaren 1935-1937 gaat. In het eerste gedeelte van het boek verzorgt hij zelf de biografische informatie. Hij doet dit uitgebreider en met meer duiding dan hoe deze jaren in de Euwebiografie van Alexander Münninghoff beschreven werden. Nieuwe informatie voor mij was bijvoorbeeld dat Euwe minder dan een maand voor het begin van de revanchematch wedstrijdleider was bij een toernooi in Oostenrijk. De wereldkampioen als wedstrijdleider is sowieso al opmerkelijk, maar hoezo is hij daar in plaats van aan openingsvoorbereiding te doen? Van der Sterren ziet het als teken dat Euwe de tweede match met Aljechin veel makkelijker opvatte dan de eerste. Mede daardoor verloor hij die match met ruime cijfers.
In het tweede gedeelte van het boek analyseert Erwin l’Ami een aantal partijen van Euwe uit die periode, met daarbij minibiografieën van de tegenstanders. Ik vind het vooral interessant hoe hij een aantal malen de vergelijking maakt tussen het schaakdenken toen en nu. Bij de volgende korte remisepartij bijvoorbeeld, die volgens hem “niet direct tot de verbeelding spreekt.“
Jose Raul Capablanca – Max Euwe
1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 dxc4 5.a4 Lf5 6.e3 e6 7.Lxc4 Lb4 8.0–0 0–0 9.Pe5 c5 10.Pa2 La5 11.dxc5 Dxd1 12.Txd1 Lc2 13.Td4 Lc7 14.Pf3 Pc6 15.Td2 Lg6 16.b4 a5?! 17.b5 Pe5
Niemand zou destijds 18.Td4! Pxf3+ 19.gxf3 Le5 20.f4! overwegen, maar wit staat toch echt beter na 20…Lxd4 21.exd4 Tfd8 22.Le3 vanwege de sterke damevleugelpionnen.
18.Pxe5? Lxe5 19.Lb2 Pe4 20.Te2 Lxb2 21.Txb2 Pxc5 22.Pc1
Hier gaf Euwe de partij remise, waarschijnlijk uit respect voor zijn tegenstander. L’Ami merkt op een moderne topspeler dit altijd zou doorspelen met zwart. Hij heeft een prettig plusje na b.v. 22…Tfc8 met de betere loper en iets actievere stukken.
Partij in viewer:
https://www.newinchess.com/max-euwe-wereldkampioen-hardcover
https://www.newinchess.com/max-euwe-world-champion (paperback/hardcover)
9 mei: Wouter Terlouw jeugdkampioen
Een paar jaar geleden was er bij het NK meisjes een rare regel ingevoerd. Jonge meisjes konden niet in een oudere categorie kampioen worden, omdat sommige ouders dat oneerlijk vonden. Die regel gold gelukkig dit jaar niet bij het NK jeugd (t/m 18 jaar), want dan hadden we een heel andere titelstrijd gehad. Vooraf hoorden meesterklassers zoals Kobe Smeets, Rhys Arnold en Chenwu Zhu tot de favorieten. Het werd echter een driestrijd tussen Wouter Terlouw uit Soest (15 jaar), Noah Ritzerveld uit Wassenaar (14 jaar) en Bram ten Dam uit Ten Boer (11 jaar!). De laatste was zelfs favoriet op rating. De drie jongelingen bleken aan elkaar gewaagd en deelden de eerste plaats met 5.5 uit 7. Voor het kampioenschap was een snelschaakbarrage nodig en daarin bleek ervaring de doorslag te geven. De senior van de drie, Wouter Terlouw, won van Bram, speelde remise tegen Noah en haalde zo de titel binnen.
Het is geen grote verrassing dat Wouter kampioen werd: hij had al verschillende keren in jongere categorieën de titel behaald. De Soestenaar speelde afgelopen seizoen in het tweede van Paul Keres, maar grote kans dat hij volgend seizoen voor hun eerste in de meesterklasse speelt. Een belangrijke overwinning boekte hij in de vijfde ronde tegen een directe concurrent.
Wouter Terlouw – Noah Ritzerveld
1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 e6 5.Dd3 dxc4 6.Dxc4 b5 7.Dd3 a6 8.g4
Hoe vreemd ook, dit is de beste zet hier! Als zwart slaat krijgt wit langetermijncompensatie.
8…c5 9.g5 c4 10.De3 Pd5 11.Pxd5 Dxd5 12.Lg2 Lb7 13.0–0 Le7 14.b3 cxb3 15.axb3 0–0 16.Ld2
Er is op pion g5 na een vrij normale stelling ontstaan. Wit staat wat beter door ontwikkelingsvoorsprong en omdat 16…Pd7? 17.Pe1! een stuk voor hem wint. Maar als zwart eerst Dd8 en dan Pd7 speelt is er niet zo veel aan de hand.
16…Tc8?! 17.Tfc1 Txc1+ 18.Txc1 Lc6?
18…Dd8 19.Pe5 is inmiddels geen pretje voor zwart maar dit verliest materiaal.
19.Txc6 Pxc6 20.Pe5 Dxd4 21.Dxd4 Pxd4 22.Lxa8 Pxb3 23.Le3 a5 24.Le4 a4 25.Lc2 Pa5 26.Ld2 Pb7 27.Ld3 a3 28.Lxb5?! Lxg5 29.e3 a2 30.Lc3 Pa5 31.La4 Lf6 32.f4 Pc4?!
Hoe minder pionnen, hoe groter de kans op remise. Na 32…g5! was winst nog een grote klus geweest voor wit.
33.Kf2 Lh4+?! 34.Ke2 Pxe5 35.fxe5 Ld8 36.Lb3 La5 37.Ld4 Lb4 38.Lxa2
Vanaf hier speelt wit het goed uit: met de koning de zwarte stelling binnendringen en dan afwikkelen naar een gewonnen lopereindspel.
38…La3 39.Lb1 Lb4 40.h3 Le7 41.Kd3 h5 42.Kc4 Ld8 43.Ld3 Le7 44.Kb5 La3 45.Kc6 Lb4 46.Kd7 Kf8 47.Lb6 La3 48.Lc7 Lc1 49.Ld6+ Kg8 50.e4 Le3 51.Lc4 g5 52.Lxe6! fxe6 53.Kxe6 g4 54.hxg4 hxg4 55.Kd7 g3 56.e6 g2 57.Lh2 Lf4 58.Lg1 Zwart gaf op.
Partij in viewer:
24 april: Javokhir Sindarov dominante kandidaat wereldkampioen schaken
In de laatste ronde van het kandidatentoernooi om het wereldkampioenschap schaken op Cyprus sloot de Oezbeekse grootmeester Javokhir Sindarov zijn toernooi af met een snelle remise tegen Wei Yi, een Chinees supertalent, in de laatste ronde, waarmee hij met de hoogste score van een kandidaten toernooi veilig stelde. Met nog één ronde te gaan had hij de eerste plaats al op zak en dus gaat hij de geschiedenisboeken in met de hoogste score van 10 punten uit 14 wedstrijden. Sindarovs optreden op Cyprus was uitzonderlijk. Hij behaalde zes overwinningen en acht keer speelde hij remise, bleef ongeslagen gedurende het hele evenement en behaalde ruim 30 ratingpunten, waarmee hij opklom naar de vijfde plaats op de wereldranglijst. Hij behaalde 1,5 punt meer dan de nummer twee, en was dus duidelijk de dominante speler van dit kandidatentoernooi.
Op de ongedeelde tweede plaats eindigende de Nederlandse grootmeester Anish Giri met 8,5 punt. Een zeer goede prestatie en zijn resultaat betekende dat hij op de wereldranglijst drie plaatsen naar boven kroop en nu net onder de kandidaat Javokhir Sindarov op de zesde plaats staat.
Zijn laatste ronde tegen de Duitse grootmeester Matthias Bluebaum was een overtuigende overwinning en gaf weer de goede vorm waarin Giri verkeerde.
Van de kandidaat wereldkampioen hopen we later nog een partij op te nemen in deze rubriek. Vandaag wil ik de mooie laatste partij van Giri laten zien.
Matthias Bluebaum – Anish Giri
1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. Pc3 Lb4 5. Da4+ Pc6 6. e3 0–0 7. Ld2 dxc4 8. Lxc4 Ld6 9. Pg5
Een vroege uitval naar de koningsvleugel van zwart van de Duitser.)
9. … a6
9. … h6 was mogelijk wat veiliger.
10. Dc2
Uiteraard gericht op veld h7.
10. … h6 11. h4
Een bekend schijnoffer, nemen op g5 is goed voor wit.
11. … Te8
De bekende manier in zulk soort stellingen om een vluchtveldje te maken voor de zwarte koning, wegens het dreigende Dh7.
12. a3 b5 13. La2 Lb7 14. 0–0–0?
De Duitser doet het fout. Met 14. Pce4 had hij het kunnen afsturen naar een remise. Na 14. … hxg5 15. Pxd6 cxd6 16. hxg5 Pd7 17. d5 exd5 18. Lxd5 Dxg5 19. Lxc6 Lxc6 20. Dxc6 Pf6 kan de vrede getekend worden.
14. … b4 15. d5 Pd4!
Geen 15. … exd5 wegens 16. Pxd5 hxg5 17. hxg5 Pxd5 18. f4.)
16. exd4 bxc3 17. dxe6 cxd2+ 18. Dxd2 fxe6 19. Pxe6 Dc8 20. Da5 Ld5
Wat onnauwkeurig van Giri. Beter is 20. … Kh8 met als gevolg: 21. d5 Pxd5 22. Pg5 Df5 23. g3 Te2 24.Td2 Txd2 25. DXd2 Tf8.
21. Lxd5 Pxd5 22. Pxg7 Kxg7 23. Dxd5 De6
Mijn computer wilde deze zet niet, maar gaf als beste zet 23. … Tb8 aan.
24. Dxe6
Met zwarts vorige zet forceert hij dameruil, waar wit groot nadeel van ondervindt. De rest is niet moeilijk meer voor Giri.
24. … Txe6 25. g3 Tf8 26. Td2 Tef6 27. Tf1 Tf3 28. Kd1 Txg3. 0-1
Partij in viewer:
1 mei: Wisselende matzetten
Aan aandacht voor het schaakprobleem in de schaakrubrieken in deze krant is het de afgelopen jaren niet ontbroken. Dit heeft natuurlijk een reden. Uw redacteur heeft een bijzondere voorkeur voor het schaakprobleem. Hij heeft in dit genre de internationale meestertitel jaren geleden behaald. Uw redacteur heeft daarnaast voldoende kennis van dit genre, want naast de meestertitel is hij ook internationaal jurylid van de wereldschaakbond (FIDE) in de schaakcompostie. Naast de liefde voor het schaakprobleem speelt uw redacteur ook graag schaak en staat hij bekend in de regio Rotterdam als een vechter die zich vaak redt uit onmogelijke stellingen. Niet voor het eerst moet ik aanhoren dat mijn partijen lijken op ingewikkelde probleemstellingen.
Twee weken geleden lieten we een prachtige tweezet zien van een matverwisseling. De matverwisseling is een bijzondere vorm van matverandering. Bij een matverandering komt er in een schijnspel, dit is het spel wat klaarligt dus voor dat de sleutelzet is uitgevoerd, of in een verleiding, op een bepaalde zet een witte matzet is. Na de sleutelzet komt er dan op die bepaalde zet een andere witte matzet, in dat geval spreken over matverandering. Bij de matverwisseling komt er in het schijnspel (of in een verleiding) op een zwarte zet een bepaald mat A en op een andere zwarte zet een mat B. Na de sleutelzet komt na die eerste zwarte zet juist mat B en op de andere juist mat A.
In tweezet 1065, die opgelost kon worden, ligt er in het schijnspel het volgen de gereed: Na 1. … Dg4, deze zet blokkeert het vluchtveld g4 van de zwarte koning, komt er 2. Lc6 mat. Daarnaast komt er na een andere zwarte blokkade, 1. … g4 2. Te3 mat. Wit kan hier de zetten niet omwisselen omdat zwart in de eerste variant de witte toren pent en in de tweede variant een lijn voor de zwarte dame opent. Na de sleutelzet 1. f5! is er geen dreiging. De varianten worden nu 1. … Dg4 2. Te3 mat en 1. … g4 2. Lc6 mat. De redenen waarom wit in het schijnspel deze volgorde van de matzetten niet kon uitvoeren zijn door de sleutelzet vervallen, omdat die de lijnen g4-c8 en h5-d5 gesloten heeft. Maar de sleutelzet opent de lijnen g4-e4 en e3-h6 en dat maakt nu de volgorde uit het schijnspel onmogelijk. Bijvarianten zijn 1. … Pc willekeurig 2. De2 mat, 1. … g1 of 1. … Kg4 2. De4 mat en 1. … Pxf5 2. Dxf5 mat.
8 mei: Een koning die durft
De laatste tweezet uit het winterpuzzelnummer (3.) is aan de beurt van behandeling. Het is een werkstukje van mij. Het probleem heeft een thematische verleiding. Probeert wit als sleutel 1.Db5?, dan dreigt hij met 2. De8 mat te geven. Zwart heeft tegen die dreiging de zet 1. … Tg3. Zwart ontpent zijn paard op f4 en kan tussenzetten op e6 als wit De8 speelt. Na 1. … Tg3 wordt door lijnopening van de witte loper van h1 veld d5 extra gedekt en kan wit met 2. Pc4 mat geven. Zwart kan ook met 1. … Da2 de dreiging 2. De8 tegen houden. Maar dan wordt ook veld d5 extra gedekt en kan wit met zijn paard mat geven: 2. Peg4 mat. Zwart weerlegt de verleiding met 1. … Texe3! De oplossing is de durfachtige zet 1. Kg8! Wit zet zijn koning op een veld waardoor zwart op een aantal manieren kan schaak geven. Dit lijkt gevaarlijk. Onwillekeurig denk ik bij deze zet aan onze koning Willem Alexander laatst bij president Trump, ook toen sprak men over een risico. Na de moedige witte zet van de koning naar g8 dreigt er 2.h8D mat. Maar wat speelt wit als zijn koning schaak wordt gegeven? Op 1. … Tg3 schaak speelt wit, omdat nu weer veld d5 wordt gedekt, 2. Peg4 met dubbelschaakmat. De andere thematische variant is 1. … Da2 schaak. Dan wordt veld d5 ook weer extra gedekt en is 2. Pc4 mat, ook weer door dubbelschaak. Heeft u gezien dat de matzetjes na 1. … Tg3 en 1. … Da2 juist omgedraaid zijn. Zoals vorige week en die week ervoor zien we hier een prachtige matverwisseling op het bord. Er is nog een schaak van zwart: 1. … Dd5 schaak, daarop komt 2. Txd5 mat.
De eerste driezet blijkt heel simpel te zijn, zie 1066. De sleutelzet is 1.h8L! Kh6 2. Kf7 Kh7 3. Th5 mat. Deze driezet is onderdeel van een zogenaamde vierling. Het eerste onderdeel van die driezet heeft u opgelost. Het tweede deel is de stelling na verplaatsing van Kg8 naar e7, dit is dus ook een driezet. Het derde deel wordt verkregen door vanuit het afgedrukte diagram zwarte pion d6 naar f6 te verplaatsen. Het vierde deel is hetzelfde als het derde deel maar dan met verplaatsing van de witte koning naar f8.
Nieuwe opgave vierling 1066
De driezetten met de stellingen van het tweede , derde en vierde deel kunt u oplossen.
25 april: Atletiek trainer
Wie zitten achter het succes van de topschakers? Dat de grootmeesters bij de grootste schaakevenementen een secondant meebrengen is algemeen bekend. Wordt er ook gewerkt aan de andere aspecten van het spel? In interviews laten de beste spelers van de wereld vaak weten dat ze het overgrote deel van hun tijd aan openingsanalyse besteden. Hun rekenvaardigheid en positioneel inzicht is in hun vormende jaren zo sterk ontwikkeld dat ze hier niet langer veel ruimte voor verbetering achtten.
Is deze werkwijze verstandig? Er zijn schaaktrainers beroemd geworden door hun onderwijsmethoden voor andere aspecten van het spel. Denk hierbij aan de Rus Mark Dvoretsky, die in zijn boeken en trainingskampen materiaal presenteerde met een ongelofelijk hoge moeilijkheidsgraad. Ook de Indiase schaaktrainer RB Ramesh is tegenwoordig beroemd om zijn uitdagende aanpak waarmee hij zijn studenten stimuleert om hun rekenvaardigheid tot een hoog niveau te ontwikkelen.
Toch zijn er ook trainers die in de anonimiteit opereren. De Oekraïner Roman Vidonyak (53) is zo’n voorbeeld. In het verleden gaf hij training aan de Nederlandse grootmeesters Jorden van Foreest en Anish Giri, en tegenwoordig is hij de coach van uitdager Sindarov. Vidonyak groeide op in het Oekraïnse Lviv. Hij trouwde al op 18-jarige leeftijd met een vrouwelijk internationaal meester en verhuisde naar Duitsland. Als schaker behaalde hij zelf ook de meestertitel, maar hij ontdekte dat het onderwijzen hem beter lag.
Vidonyak omschrijft zichzelf als ‘atletiek trainer’. Een opmerkelijke titel, omdat hij niet de nadruk legt op het fysieke aspect van het schaken. In enorme opgavensets biedt hij zijn studenten de gelegenheid om zich te ontwikkelen in allerlei domeinen van het schaakspel. Op verschillende onderdelen kunnen zijn studenten promoveren van een C- tot een A+. Net als bij taaltoetsen. Daarmee verzet Vidonyak zich tegen de drang van topschakers om zich alleen op openingen te richten. Hij geeft de voorkeur aan een meer gebalanceerde trainingsmethode
Ondertussen werd het EK gewonnen door zijn Oekraïense naamgenoot Roman Dehtiarov (17). Dit was een enorme verrassing, want in een veld vol grootmeesters was hij als meester bepaald niet de favoriet.
Roman Dehtiarov – David Anton Guijarro
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0–0 Le7 6.d3 b5 7.Lb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 h6 10.Pbd2 Te8 11.Te1 Lf8 12.Pf1 Le6 13.a4 Lxb3 14.Dxb3 Pa5 15.Dc2 c5 16.Pe3 Dc7?!
Beide spelers hebben de partij beheerst opgezet in een rustige Spanjaard. De zwartspeler had hier iets doortassender kunnen zijn met een zet als 16…b4 of 16…c4. De witspeler grijpt nu geleidelijk het initiatief op de koningsvleugel.
17.Ph2! h5 18.g4!
Dehtiarov is niet onder de indruk van zijn formidabele tegenstander. Dat de Europese titel op het spel staat weerhoud hem er niet van om voortvarend ten aanval te trekken.
18…c4 19.axb5 axb5 20.gxh5 Pxh5 21.Pd5 Db7 22.dxc4 Pxc4 23.Txa8 Txa8 24.De2 g6 25.Pg4 Lg7 26.b3 Pa5 27.Lg5 Te8 28.De3 f5?
29.Ta1!
Zeer krachtig gespeeld. Precies op het moment dat zwart tegenspel lijkt te ontwikkelen op de koningsvleugel gooit Dehtiarov het over de andere boeg.
29…f4 30.De2 Pc6 31.b4
Wit domineert het hele bord. Zwart heeft geen enkel tegenspel, weinig samenhang tussen de stukken en ook kwetsbare pionnen.
31…Kh8 32.Kg2 f3+
Een wanhoopspoging. Maar dit helpt wit alleen maar.
33.Dxf3 Tf8 34.De3 Dc8 35.Lh6 Pf4+ 36.Pxf4 exf4 37.Lxf4
Ondertussen heeft wit twee pionnen buitgemaakt, terwijl de controle behouden blijft. De rest is simpel.
37…Dd7 38.Lh6 Te8 39.Ta6 Pe5 40.Ta7 Pxg4 41.Lxg7+ Dxg7 42.hxg4 1–0
Partij in viewer:
2 mei: Koffiehuisschaak
Wat is de sterkste landelijke schaakcompetitie van de wereld? Daar is een eenduidig antwoord op. De Duitse Bundesliga is namelijk zowel qua omvang als qua niveau de belangrijkste competitie. Deze competitie bestaat uit liefst zestien teams, die allen eenmaal tegen elkaar spelen. De vijftien ronden worden verdeeld over zeven weekenden.
Deze eeuw is het team uit het Duitse stadje Baden-Baden volstrekt dominant. Van 2006 tot 2015 won het tienmaal achtereen. En sindsdien wisten ze nog zes keer te winnen. Toch lijkt deze hegemonie nu verbroken. In 2024 won Viernheim het kampioenschap voor het eerst, en dit jaar veroverden ze hun tweede titel. Met overmacht, want Viernheim won al hun wedstrijden.
Ook Baden-Baden is nog altijd sterk. Maar omdat ze niet genoeg doorselecteren, treedt er bij hen vergrijzing op. Bijzonder is dat ze onder meer oud-wereldkampioen Viswanathan Anand in hun gelederen hebben. Maar een aantal teamgenoten presteren echter niet langer op de top van hun kunnen.
Viernheim was dit seizoen dus nipt de ratingfavoriet. De Groningse schaker Jorden van Foreest deelde mee in de feestvreugde. In de veertiende ronde scoorde hij bovendien de beslissende overwinning tegen hun aartsrivaal.
De partij was wel een opmerkelijk staaltje koffiehuisschaak. Veel bekende schaakprincipes werden namelijk al in de openingsfase het raam uitgegooid. Het centrum bezetten? Stukken ontwikkelen? Zo snel mogelijk rokeren? Al deze gouden regels konden in de ijskast. Nee, in plaats daarvan ging de voorkeur uit naar bekende schaakzonden zoals het vroeg activeren van de dame en meermaals spelen met hetzelfde stuk.
Jorden van Foreest – Etienne Bacrot
1.c4 e5 2.Pc3 Pf6 3.Pf3 Pc6 4.g3 Pd4 5.Lg2 Pxf3+ 6.Lxf3 Lb4
7.g4!?
In de Engelse opening is er doorgaans veel ruimte voor creativiteit. Bijzonder is dat de computer deze zet zelfs als hoogste aanbeveelt.
7…h6 8.h4 c6 9.Tg1 Ph7! 10.d4!
Nu zwart er succesvol in is geslaagd om verdere witte expansie tegen te houden gaat Van Foreest alsnog door het centrum.
10…Dxh4! 11.dxe5 Dh2 12.Tg3 Lc5!
De stelling blijft uiterst merkwaardig. Beide spelers kunnen hun ontwikkeling maar moeizaam voltooien. Ondertussen is de zwarte dame behoorlijk verdwaald geraakt.
13.e3!
Helaas ging het gewenste 13.Pe4?? niet goed vanwege 13…Lxf2+!
13…Pg5 14.Ld2
Meestal gaat creativiteit ten koste van kwaliteit, maar tot dusver speelden beide spelers bijzonder sterk. Bacrot gaat nu in de fout.
14…Lb6?
Dit tempoverlies kan zwart zich niet permitteren. Het meer directe 14…d6 of zelfs 14…h5!? bieden zwart beide voldoende tegenspel.
15.De2?! Lc7? 16.0–0–0
Ineens is Van Foreest er toch in geslaagd om zijn ontwikkeling te voltooien, terwijl veel zwarte stukken nog in hun beginpositie staan. Tot overmaat van ramp wordt de zwarte dame nu geforceerd ingesloten.
16…Lxe5 17.Th1 Lxg3 18.Txh2 Lxh2
Op papier bieden twee toren natuurlijk voldoende compensatie voor de dame, maar dat gaat alleen maar op als deze torens ook daadwerkelijk een actieve rol kunnen vervullen.
19.Lg2 Lc7 20.f4 Pe6 21.Pe4 b6 22.Lc3 Tg8 23.Dd2 La6 24.Pd6+ Lxd6 25.Dxd6 0–0–0 26.f5 Pg5 27.Lxc6!
Inmiddels heeft Van Foreest de winsten voor het uitkiezen. Hij rondt soepel af.
27…f6 28.Ld5 Tge8 29.Da3 1–0
Partij in viewer:
9 mei: Het verdwaalde paard
Verliezen, dat doet de Noorse grootmeester Magnus Carlsen zelden. Het lukte de Groningse schaker Jorden van Foreest al wel een keer om met Carlsen af te rekenen in een rapidmatch over vier partijen. Maar in het klassieke schaak zijn nederlagen voor de Noor nog schaarser.
Dat komt ook doordat Carlsen tegenwoordig niet meer heel actief is in het klassieke schaak. In Wijk aan Zee was Van Foreest al wel een keer dicht bij een overwinning. In het Zweedse Malmö mocht hij het opnieuw proberen.
Jorden van Foreest – Magnus Carlsen
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.f4!? e5 7.Pb3 Le7 8.fxe5 dxe5 9.Dxd8+ Lxd8
Een interessante keuze van de witspeler. Hij dwingt een eindspel af tegen de beste eindspelspeler aller tijden. Maar Carlsen is vooral in zijn element als hij zelf de touwtjes in handen heeft. Hier staat wit een fractie prettiger vanwege zijn ontwikkelingsvoorsprong.
10.Le3 Le6 11.Pc5 La5?! 12.Ld3 Lc8 13.Pb3 Lxc3+ 14.bxc3
Deze verzwakking van de structuur is natuurlijk niet mooi, maar in ruil krijgt wit het loperpaar en druk over de b-lijn.
14…Ld7 15.Pa5 Lc6 16.Tb1 Lxe4 17.Lxe4 Pxe4 18.Txb7
Wit heeft het loperpaar ingeleverd, maar blijft druk houden met zijn actieve stukken.
18…Pd7 19.0–0 Tc8 20.c4! Pdf6?!
Carlsen begaat een onnauwkeurigheid onder druk en moet spoedig een kwaliteit inleveren.
21.Pc6! Txc6 22.Tb8+ Ke7 23.Txh8 Txc4 24.Ta8 Ta4 25.c4 Txa2 26.Lb6?! Ke6! 27.c5 Tc2
Door nauwkeurig te verdedigen is de stelling objectief inmiddels weer in evenwicht. Toch blijft de zwarte stelling moeilijker om te hanteren, waardoor wit zo nieuwe kansen krijgt.
28.Txa6 Ke7?
Correct is 28…Pd5!
29.Ta7+?! Ke6 30.Ta6 Ke7?! 31.Td1
Nog sterker is 31…Te1! waarna wit technisch gewonnen staat. Ook in de partij behoudt Van Foreest het initiatief.
31…Pd5 32.Ld8+ Ke8 33.Ta8 f6!
Carlsen vindt de enige zet om in de partij te blijven, maar de problemen zijn nog niet achter de rug.
34.Lxf6+ Kf7 35.Lg5!
Dankzij dit fantastische zetje heeft van Foreest nog steeds winstkansen. Hij weet de zwarte paarden op handige wijze in bedwang te houden.
35…Txc5 36.Lc1! h6?! 37.Ta7+!
Van Foreest staat opnieuw gewonnen. Toch blijkt de technische klus bepaald niet eenvoudig.
37…Kg8 38.h3 Tb5 39.Kh2 Pef6 40.Td3 Tc5 41.Lb2 Pf4 42.Tg3 P6h5 43.Tc3 Td5 44.Tc2 Kh7 45.La1 Pg6 46.Tca2 Td1 47.Te2 Td5 48.Lc3 Phf4 49.Te3 Tb5 50.Ta5 Tb3 51.Ld4! Txe3 52.Lxe3 Ph4 53.Ld2?
Dit geeft de winst in handen. 53.g4! is weliswaar lelijk, maar zorgt er wel voor dat de pion behouden blijft.
53…Pfxg2! 54.Kg3 e4! 55.Ta7 Kg8! 56.Ta4 e3!
Met een reeks enige zetten dwingt de Noor een remise-eindspel af.
57.Lxe3 Pxe3 58.Kxh4
58…Kh7(?)
Het is onbegrijpelijk dat Carlsen zijn paard niet direct in veiligheid brengt. Van Foreest weet het hem nu enorm lastig te maken, waardoor het paard begint te verdwalen.
59.Ta5! Kg6 60.Te5 Pf5+ 61.Kg4 Pd4?
61…h5+! maakt nog remise. Het zwarte paard raakt in de partij definitief verdwaald. Er ontstaat nu een buitengewoon ingewikkeld eindspel waarin wit het paard wel kan opsluiten, maar niet kan vangen. Zelfs voor de beste spelers van de wereld blijkt dit te moeilijk, waardoor de nodige fouten worden gemaakt.
62.Te4! Pb5 63.Tc4! Kh7 64.Tc6! Pd4 65.Td6 Pb5 66.Td7?! Pc3? 67.Kf5 Pe2 68.Te7 Pd4+ 69.Kf4 Kg6 70.Te4 Pb5 71.Tc4 Kh5 72.Ke5 g5 73.Ke6? Pa3! 74.Td4 Pb5 75.Td3 Kh4 76.Ke5 h5 77.Tb3 Pa7 78.Tc3 Pb5 79.Tc5 Pa3? 80.Kf5 Pb1 81.Tc2 Pa3 82.Tb2 g4 83.hxg4 hxg4 84.Kf4 Kh5 85.Ta2? Pc4 86.Tc2 Pa3?
Met 86…Pb6! had het paard kunnen ontsnappen. Het verdwaalde paard loopt nu in de val.
87.Tc3! Pb1 88.Td3!
Eindelijk wordt het paard succesvol gedomineerd. Omdat ook de g-pion verloren gaat heeft verdere weerstand geen zin meer. 1–0
Winnen van Carlsen, het is een eer die maar aan weinig schakers toebehoort.
Partij in viewer:
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
Bram ten Dam moet nog elf worden chess.com/players/bram-ten-dam
Hans Ree in ‘De Groene’ van 7 mei gaf 5 juni als geboortedag.