Krantenrubrieken weekenden 16, 23 en 30 mei 2026
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
16 mei: Van Foreest verslaat ‘onverslaanbare’ Carlsen
Magnus Carlsen is vrijwel onverslaanbaar in klassiek schaak. Het gebeurt nog eerder dat Telstar in het voetbal twee keer de landskampioen verslaat dan dat Carlsen verliest. Ooit is de Noor zelfs 125 klassieke partijen op rij ongeslagen gebleven. En tegenwoordig speelt hij nauwelijks klassieke toernooien meer, dus de kans is alleen maar kleiner geworden. Maar vorige week speelde hij er weer eens een, namelijk TePe Sigeman & Co in het Zweedse Malmö. En het wonder gebeurde: hij verloor een partij! De gelukkige winnaar was Jorden van Foreest.
Ook de manier waarop is bijzonder. De Groninger won materiaal, maar ruilde te veel stukken en er ontstond een eindspel van toren en pion tegen paard en twee pionnen. Van Foreest had zich al bij remise neergelegd, maar toen begon de beste eindspelspeler aller tijden opeens rare dingen te doen. Daarna was de vraag: paard kwijt of niet kwijt? Door fouten aan beide kanten wisselde het antwoord nogal eens. Carlsen maakte echter de laatste fout en toen paardverlies onvermijdelijk was, gaf hij op. Een nieuw hoogtepunt in het schaakleven van Jorden van Foreest!
Carlsen kwam door de nederlaag op een teleurstellende 2 uit 4. Maar hij bleek het klassiek schaak toch niet verleerd. Door zijn resterende drie partijen te winnen werd hij gedeeld eerste met Arjun Erigaisi. De Noor won de snelschaakbarrage en daarmee ook het toernooi. Van Foreest eindigde met 3.5 uit 7 als vijfde van de acht deelnemers.
Jorden van Foreest – Magnus Carlsen
Het eindspel begon bij diagram 1.Zwart kan eenvoudig remise maken door zijn paard richting e7 te spelen en de koning op f7 te zetten.
58…Kh7 59.Ta5 Kg6 60.Te5 Pf5+ 61.Kg4 Pd4?
De basisregel van dit eindspel: ga niet onnodig met het paard op stap. 61…h5+ maakt remise, zelfs als zwart de h-pion verliest. In het vervolg jaagt wit het paard op en probeert hij het te vangen. Tegelijkertijd moet zijn koning een eventuele zwarte vrijpion tegenhouden.
62.Te4 Pb5 63.Tc4 Kh7 64.Tc6 Pd4 65.Td6 Pb5 66.Td7? Pc3? 67.Kf5 Pe2 68.Te7 Pd4+ 69.Kf4 Kg6 70.Te4 Pb5 71.Tc4 Kh5 72.Ke5 g5 73.Ke6? Pa3 74.Td4 Pb5 75.Td3 Kh4 76.Ke5 h5 77.Tb3 Pa7 78.Tc3 Pb5 79.Tc5 Pa3?
Na 79…Pa7! 80.Kf5 Kxh3 81.Kxg5 Kg3! is zwart net op tijd om zijn paard te bevrijden. In de partij werkt dit niet vanwege 82.Tc3+ met paardwinst.
80.Kf5 Pb1 81.Tc2 Pa3 82.Tb2 g4 83.hxg4 hxg4 84.Kf4 Kh5 85.Ta2? Pc4 86.Tc2 Pa3? 87.Tc3 Pb1 88.Td3
Het is zetdwang! Zwart verliest of zijn pion en daarna het paard, of na 88…Kh4 89.Td1 zijn paard en daarna de pion. Hij gaf daarom op.
Partij in viewer:
23 mei: Ten Hertog sterkste in OKU
De Utrechtse grootmeester Hugo ten Hertog had een druk hemelvaartsweekend. Op hemelvaartsdag speelde hij de halve finale en finale van het KNSB bekertoernooi. Hij scoorde een overwinning en een remise voor zijn club Paul Keres, maar desondanks won HMC Den Bosch na een barrage de finale. Hun eerste tiental is dit jaar uit de Meesterklasse gedegradeerd en heeft nooit het landskampioenschap gewonnen. In de bekercompetitie (gespeeld met viertallen) veroverden ze al hun zevende titel. De Bosschenaren zijn dus echte cupfighters!
In zijn eigen stad speelde Ten Hertog vervolgens het door Paul Keres georganiseerde Open Kampioenschap van Utrecht. Een zeer goed georganiseerd weekendtoernooi. Vier verschillende ratinggroepen, zodat iedereen op eigen niveau kon spelen. Grootmeesterlijke toernooicoaches hielpen de deelnemers met de analyse van hun partijen. Voor de thuisblijvers was er een stream met livecommentaar en er waren leuke extra’s zoals prijzen voor snelle overwinningen. Maar het was thuisspeler Ten Hertog die de hoofdprijs won. Met 5.5 uit 6 eindigde hij een half punt voor Li Riemersma en de Indiase grootmeester Babu Lalit. De enige nederlaag van de Indiër ging op een opmerkelijke manier. Na 1.d4 Pf6 2.Lg5 c5 3.d5 Pe4 4.Lc1 e6 speelde hij onoplettend 5.f3, in de veronderstelling dat hij de theoriezet speelde. Na 5…Dh4+ 6.g3 Pxg3 7.hxg3 Dxh1 en nog wat zetten boekte de jonge tegenstander Wouter Terlouw zijn eerste overwinning op een grootmeester.
De spectaculairste partij van Ten Hertog was al in de eerste ronde tegen een op papier veel zwakkere tegenstander. De Utrechter wil wel eens verdachte varianten spelen met zwart en dat werd bijna afgestraft. Lang speelde de witspeler sterk, maar in tijdnood ging het toch nog mis en zo lag de weg naar toernooiwinst voor Ten Hertog open.
Branco Titus – Hugo ten Hertog
1.e4 c6 2.d4 g6 3.h3 Lg7 4.Pf3 d5 5.e5 f6 6.Ld3 Pd7 7.exf6 exf6 8.0–0 Pe7 9.Pc3 Pf8 10.Te1 Le6 11.Lf4 Dd7 12.a4 a5 13.Tb1 g5 14.Lh2 h5 15.b4! g4 16.Ph4 Lh6 17.bxa5 Txa5 18.Tb4 Dc8 19.Db1 Ld2
Heeft wit iets overzien? Integendeel, met een dubbel kwaliteitsoffer slaat hij door de zwarte stelling heen.
20.Txb7! Lxe1 21.Ld6! Pd7 22.Dxe1 Dxb7 23.Dxe6 Pf8 24.Dxf6 Tg8 25.Lxe7 Dxe7 26.Dxc6+ Kf7 27.Pf5 De1+
Als wit hier 28.Kh2 had gespeeld, dan had hij zeer waarschijnlijk gewonnen (partij en schoonheidsprijs). Na bijvoorbeeld 28…Ta7 29.Dxd5+ De6 30.Dc5! is meteen uit, ook een zet als 30.Ph6+ wint. In de partij verliest hij onder tijdsdruk zelfs nog.
28.Lf1? gxh3 29.Ph6+ Kg7 30.gxh3? Ta7 31.Pxg8? Tf7!
Door de dreiging op f2 raakt wit alles kwijt.
32.Da6 Kxg8 33.Pxd5 Dxf2+ 34.Kh1 Dxf1+ 35.Dxf1 Txf1+ 36.Kg2 Ta1 37.Pb6 Ta2 Wit gaf op.
Partij in viewer:
30 mei: Warmerdam krijgt cadeau na moeilijke periode
Wat is er met Max Warmerdam aan de hand? In september 2024 stond de nu 26-jarige Limburger met een rating van 2679 op de 47e plek van de wereld. Ruim anderhalf jaar later is zijn rating gezakt naar 2520, 643e van de wereld. Hij was iemand met wie zelfs wereldtoppers rekening hielden: zo versloeg hij vorig jaar in Wijk aan Zee zowel Erigaisi als Caruana. Zijn resultaten zijn daarna echter flink achteruit gegaan. Vooral de laatste maanden waren een drama: hij wist diverse spelers ver buiten de top duizend van de wereld niet te verslaan. Hoe komt dat? Dan zoek je naar grote veranderingen in zijn leven en die zijn er inderdaad geweest. Hij kreeg een relatie en sinds juli 2025 is hij professioneel schaker, na in Tilburg zijn bachelor in economie gehaald te hebben. Het lijkt me echter sterk dat dat het is. Nu weer als vrijgezel gaan studeren lijkt me in ieder geval overdreven.
En er is mogelijk licht aan het einde van de tunnel. In een match gespeeld tijdens het Limburg Open boekte Warmerdam een goed resultaat: 2-2 tegen Vasyl Ivanchuk. Die is trouwens net als Warmerdam ver van zijn top verwijderd, maar in zijn geval was dat 2e van de wereld en 35 jaar geleden. De geniale Oekraïner is inmiddels 57, maar nog steeds sterk. Zo was hij dit jaar in de Challengers in Wijk aan Zee maar een half punt verwijderd van promotie naar de hoogste groep. Met het gelijkspel kan onze landgenoot dus tevreden zijn. Hij kreeg daarbij in de derde matchpartij wel hulp van zijn tegenstander.
Max Warmerdam – Vasyl Ivanchuk
1.c4 Pf6 2.Pf3 e6 3.b3 b6 4.g3 Lb7 5.Lg2 g6 6.0–0 Lg7 7.Lb2 0–0 8.d4 d6 9.Pc3 Pe4 10.Dc2 Pxc3 11.Lxc3 f5
Wit gaat voor de verkeerde breekzet. 12.Ph4 Lxg2 13.Pxg2 en daarna e4 voorbereiden geeft kansen op voordeel.
12.Tfd1 Le4 13.Db2 De7 14.c5 Pd7 15.cxd6 cxd6 16.a4 Pf6 17.Lb4 Pd5 18.Da3 Tfd8 19.Tac1 a6 20.Lf1 b5 21.La5 Tdb8 22.b4 Tc8 23.axb5 axb5 24.Txc8+ Txc8 25.Tc1 Dd7 26.Txc8+ Dxc8
Nu staat zwart juist prettiger: hij heeft de open lijn in bezit en actievere stukken.
27.Pd2 Lc2 28.e3 La4 29.Db2 Kf7
Ivanchuk hapert. Na 29…Dc3! blijft hij beter staan.
30.Pb1 Dc6 31.Lg2 Dc4 32.Lf1 Dc6 33.Lg2
Ivanchuk wil geen remise en verzint een op zich goed plan: de loper naar d3 of e4 omspelen. Er is alleen een tactisch probleem.
33…Lc2?? 34.Dc1
De loper staat gepend en kan niet meer gered worden nadat wit Pa3 speelt. Zwart gaf daarom op. Zo’n cadeautje kan het begin van de weg naar boven zijn, al verloor Warmerdam wel de laatste matchpartij.
Partij in viewer:
15 mei: Javokhir Sindarov
Enige weken geleden beloofde ik in deze rubriek wat meer aandacht te geven aan de nieuwe kandidaat -wereldkampioen grootmeester Javokhir Sindarov uit Oezbekistan.
Javokhir Sindarov groeit in razend tempo uit tot een van de meest opvallende figuren in het internationale schaak. De Oezbeek, geboren in 2005 in Tasjkent, werd al op 12jarige leeftijd grootmeester, waarmee hij zich schaarde onder de jongste talenten uit de schaakgeschiedenis. In 2025 zette Sindarov een beslissende stap richting de wereldtop door in Goa de FIDE World Cup te winnen, na een zenuwslopende finale tegen de Chinees Wei Yi. De klassieke partijen eindigden in remise, maar in de rapid- en blitztiebreaks toonde de toen 19jarige zijn koelbloedigheid en moderne, pragmatische aanpak. Zijn overwinning maakte hem de jongste winnaar ooit van het toernooi en leverde hem een ticket op voor het kandidatentoernooi van 2026. Tijdens dat kandidatentoernooi op Cyprus bevestigde Sindarov zijn status als nieuw boegbeeld van het Oezbeekse schaak. Halverwege het toernooi ging hij ruim aan de leiding. Hoewel hij niet foutloos speelde, hield hij in kritieke momenten het hoofd koel. Met zijn opmars naar de wereldtop, zijn volwassen spel en zijn vermogen om onder druk te presteren, staat Sindarov symbool voor een nieuwe generatie schakers die techniek, voorbereiding en intuïtie naadloos combineert. De schaakwereld kijkt uit naar zijn WKmatch tegen Gukesh Dommaraju — een duel dat de toekomst van het wereldschaak mede zal bepalen. Een duel tussen twee twintigjarige.
Een partij van Sindarov uit het kandidatentoernooi.
Sindarov – Esipenko
1.d4 d5 2. c4 e6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 Le7 5. cxd5 exd5 6. Lf4 0–0 7. e3 c5 8. Ld3 Pc6 9. 0–0 c4
Aangenomen damegambiet.
10. Lc2 Ph5 11. Le5 f6 12. Lg3
Dit blijkt een nieuwe zet te zijn. Bekend is een aanvallende variant: 12. Pg5 g6 13. Pxh7 fxe5 14. Pxf8 Lxf8 15. dxe5 Le6 16. Lxg6 Pg7 17. f4 Lc5 18. f5 Lxe3+ en wit wint.
12. … f5 13. Le5 Le6 14. b3 Da5 15. Pe2 b5 16. Pf4 Pxf4 17. exf4 Dd8 18. Te1 Dd7 19. Te3 h6 21. g3 a6 22. Kg2 Lf7
Zwart gaat deze minder goede loper ook in het spel brengen.
23. Dd2 Lb4 24. De2 Lh5 25. a4 La5 26. axb5 axb5 27. Ld1
27. … Lxf3+?
Zwart maakt een beslissende fout. Hij had de penning van het witte paard in stand moeten houden. Aangewezen en sterk is hier 27. … Lb6!) 28. Dxf3 Lb6 29. Ta6 Pxd4 30. Dh5 Txe5 31. Txe5 Dc6? (Met 31. … Lc7 had zwart nog wat.) 32. bxc4 bxc4 33. La4 Dc5 34. Dg6 La7 35. Te8 (Sindarov bouwde de mindere stelling op naar een succesvolle koningsaanval.) 35. … Txe8 36. Dxe8+ Kh7 37. Dg6+ Kg8 38. Ld7 c3 39. De8+ Kh7 40. Dg6+ Kg8 41. Te6 1-0.
Partij in viewer:
22 mei: Igor Agapov
De Russische probleemcomponist Igor Agapov maakte de driezetters nummer 4 en 5 van het winterpuzzelblad. Per abuis stond bij deze problemen een verkeerde voorletter, L in plaats van I, in genoemd puzzelblad en in de rubriek van twee weken geleden.
De uitbreiding van driezet 4 naar een vierling werd ter oplossing aangeboden als opgave 1066.
Vanuit het diagram, die als oplossing had 1.h8L! Kh6 2. Kf7 Kh7 3. Th5 mat, waren nog drie stelling op te lossen. Het tweede deel is de stelling na verplaatsing van Kg8 naar e7, dit is dus ook een driezet. De oplossing van dit deel is 1.h8T! Kg7 2. Thh5 Kg6 of Kg8 3. Tdg5 mat. Het derde deel wordt verkregen door vanuit het afgedrukte diagram zwarte pion d6 naar f6 te verplaatsen. De sleutelzet is dan 1.h8D! f5 2. Dh4 f4 3. Dh5 mat. Het vierde deel is hetzelfde als het derde deel maar dan met verplaatsing van de witte koning naar f8, de oplossing is dan 1.h8P+! Kh6 2. Tf5 Kh7 3. Th5 mat.
Vier verschillende promoties van pion h7. Dit heet in de probleemwereld een AUW.
De tweede driezet van Igor Agapov is een stuk ingewikkelder. Sleutelzet is 1. Tdb3! Wit heeft het vluchtveld d5 voor de zwarte koning. Hij dreigt 2.e4+ Pd3 3. Lxd3 mat. Zwart kan hiertegen bijvoorbeeld 1. … Le3 spelen. In dat geval komt er 2. Ld6, dreigt 3. Dg8 mat. Na 2. … Pd4 komt er 3. Pxe3 mat. Heeft u gezien dat zowel de zwarte als de witte loper de beweging tegenhoudt van het twee posities opspelen van een vijandelijke pion? Een zwarte variant is ook 1. … d6, hierop heeft wit 2.e3+, zwart heeft dan 2. … Pd3, Kc5 en Kd5 waarop wit met 3. Dxc6 mat zet. Verder heeft zwart nog 1. … Pd4, wit speelt dan 2. Txb4+ Kd5 3.e4 mat, of 2. … Kc3 3. Pe4 mat. Op 1. … Pe3 zet wit mat met 2. Txb4+ en na de zwarte zetten 2. … Kd5 en 2. … Kc3 komen dan: 3. Td4 respectievelijk 3. Pd4 mat. Tenslotte 1. … Pd3 waarop komt 2.exd3+ Kd5 3. Lg2 mat.
29 mei: Finale winterpuzzel
Het laatste probleem is aan de beurt van de winterpuzzel. Driezet 6 van M. Mladenović was niet eenvoudig voor oplossers om dat probleem te ontrafelen. De sleutelzet is 1.c7! Wit maakt veld c6 vrij voor zijn dame. Er dreigt 2. Lxd5 schaak Kxd5 en 3. Dc6 mat. Zwart kan deze dreiging ontzenuwen door met zijn toren van c4 te spelen. De dreiging kan dan niet doorgaan, omdat na 2. … Kxd5 de zwarte koning een vluchtveld krijgt op c4 als wit 3. Dc6 wil spelen. Als zwart 1. … Tc1 bijvoorbeeld speelt, dan heeft wit de volgende matmogelijkheid: 2.d3 schaak Lxd3 en 3. Dxd3 mat. Deze matmogelijkheid kan gezien worden als een secundaire dreiging. Als zwart met zijn c-toren anders speelt, bijvoorbeeld 1. … Td4 dan gaat de primaire dreiging (2. Lxd5 Kxd5 3. Dc6 mat) niet door, maar ook de zojuist genoemde secundaire dreiging. Na 1. … Td4 speelt wit 2. Lxg7, dreigt 3. Pf6 mat en na 2. … gxf4 speelt wit 3. Txf4 mat. Dit wordt de tertiaire dreiging genoemd. De spa gaat nog dieper. Na 1. … Tc3 houdt zwart de genoemde primaire, secundaire en tertiaire dreigingen tegen. Wit speelt na die zet 2.fxg5 en 3. Tf4 mat. Dit is dan de quartaire dreiging. Na deze zet is 2. Pc3 schaak Pxc3 3. Pxc5 mat. Interessant is om na te gaan, vooral in de laatste variant, waarom de andere matmogelijkheden niet kunnen. De penning van de witte dame in die variant en de interferentie van loper a5 zijn belangrijke oorzaken waarom die andere matzetten niet gaan en dat de nieuwe matvoering juist wel gaat.
Het laatste stuk, pion c7, kan bijgeplaatst worden op het bord waarop de winterpuzzel wordt gemaakt. De andere stukken stonden al op van de vorige weken. Er ontbreekt nog een zwarte koning op d5. De zelfgemaakte winterpuzzel staat op het diagram van F. Abdurahmanović en is een tweezet.
Dit probleem moest ook opgelost worden. Het probleem heeft zelfs vier verleidingen. Het ligt min of meer voor de hand dat pion c7 de sleutelzet zal moeten doen. Maar na 1.c8D? is het pat, na 1.c8T? speelt zwart 1. … Ke6! en wit kan geen mat geven. Na 1.c8L? speelt zwart 1, … Kc6! De promotie tot paard mislukt ook: 1.c8P? Kc4! De sleutelzet is dan toch heel verrassend: 1.Pe4! Wit geeft zomaar een vluchtveld en de zwarte koning kan zich verplaatsen in de vorm van een ster. Op 1. … Kc6 komt 2. Dd6 mat, na 1. … Kc4 en 1. … Ke6 is 2. Df7 mat en na 1. … Kxe4 is 2. Df3 mat. Een prachtige finale dus van deze winterpuzzel.
Onder de goede inzendingen zijn de volgende twee deelnemers geloot voor de boekprijzen: Paul Batenburg en Gert Timmermans, beiden uit Capelle a/d IJssel. Gefeliciteerd.
16 mei: Consternatie op NK jeugd
Het Nederlands kampioenschap bij de jeugd vond dit jaar plaats in het Brabantse Helmond. De ontknoping in de hoogste categorie bleek enorm spannend te worden. Bij aanvang van de slotronde had Wouter Terlouw een half punt voorsprong te verdedigen. Dus besloot hij het veilig te spelen door met de witte stukken zo snel mogelijk op remise af te stevenen. Dat deed hij echter zo snel, dat de partij ongeldig verklaard werd!
Al na zijn eerste zet bood Terlouw remise aan, wat onmiddellijk werd aangenomen. Daar was de arbitrage echter niet van gediend. Volgens het handboek van wereldschaakbond FIDE moeten beide partijen minstens één zet hebben gedaan alvorens een geldig resultaat tot stand kan komen dat verwerkt wordt in de rating. De triomfantelijke blik van Terlouw veranderde onmiddellijk in ontsteltenis, toen de arbiters hem hiervan op de hoogte brachten.
Wat was de verantwoording van Terlouw? Hij had van tevoren iemand van de organisatie geraadpleegd, die toestemming had gegeven. Dus kregen beide spelers een tweede kans. Ze namen opnieuw plaats achter het bord en kwamen na twee zetten alsnog remise overeen. Een leermoment!
Het gevolg was wel dat de concurrentie langszij kon komen. Bram ten Dam uit het Groningse Ten Boer is pas 11 jaar oud, maar hij behoorde in de categorie tot 18 jaar nu al bij de favorieten. Net als Noah Ritzerveld slaagde hij erin om zijn slotpartij te winnen, waardoor tiebreaks werden afgedwongen. In deze tiebreaks wist Ten Dam van Ritzerveld te winnen, maar tegen Terlouw gaf hij zijn riante stelling uit handen. Omdat Terlouw en Ritzerveld remise speelden, kon Terlouw na alle consternatie alsnog de Nederlandse titel in ontvangst nemen.
Ook in de andere groepen was er noordelijk succes. Imara Hardeman uit Groningen werd heel knap Nederlands kampioen bij de meisjes tot 16 jaar. Daarnaast greep Simon Botter uit Leeuwarden het brons bij de jeugd tot 14 jaar. Hij vergaarde hierbij in één klap liefst 90 ratingpunten.
Bij veel jeugdtalenten zie je dat vooral hun tactisch vermogen enorm ontwikkeld is. Opvallend bij Ten Dam is dat juist zijn positioneel inzicht en techniek nu al van een zeer hoog niveau zijn.
Bram ten Dam – Hrdya Dinanath
1.e4 e5 2.Lc4 Pf6 3.Pc3 Pc6 4.d3 Lb4 5.Pf3 h6 6.0–0 d6 7.Pd5!? Lc5 8.c3 a6 9.Le3 0–0 10.Lxc5 dxc5 11.Pe3! Te8 12.a4 Le6
13.Dc2!
Met uiterst verfijnd positioneel spel weet Ten Dam de juiste velden voor stukken te vinden.
13…Lxc4?
Deze positionele concessie speelt wit alleen maar in de kaart.
14.dxc4 Dc8 15.Tad1 a5 16.h3 b6 17.Tfe1 Pd7 18.Ph4! Pf8 19.Phf5 Pe6 20.Pd5
Het contrast met het vorige diagram is groot. De situatie wordt iedere zet gunstiger voor wit. Terwijl Ten Dam geleidelijk al zijn stukken optimaal heeft weten neer te zetten slaagt zijn tegenstander er niet in om actieve velden te vinden. Het witte positionele overwicht is inmiddels zo groot dat de zwarte stelling op instorten staat.
20…Pf4 21.Te3 Pxd5 22.cxd5 Pe7 23.d6!
Met deze breekzet wordt materiaalwinst afgedwongen. De rest is simpel.
23…cxd6 24.Pxd6 Dc6 25.Pxe8 Txe8 26.Te2 Pg6 27.Ted2 Pf4 28.Td6 Dc8 29.Db3 Db7 30.Td7 1–0
Partij in viewer:
23 mei: Verrassingen bij het NOSBO kampioenschap
Milan Mostertman heeft het kampioenschap van de Noordelijke Schaakbond verrassend weten te winnen in zijn thuisstad Groningen. Hij eindigde samen met Nanne van Foreest bovenaan met zes uit zeven. Maar omdat Mostertman de betere tiebreak had mocht hij de titel in ontvangst nemen.
Bij aanvang van de slotronde lag toernooifavoriet Leandro Slagboom uit Leeuwarden nog in een riante positie. Hij stond een half punt voor en had op papier een gunstige paring met wit tegen Nanne van Foreest.
De jongste Van Foreest telg is niet zo fanatiek als zijn tweelingzus en oudere broers, maar speelde bij het NOSBO kampioenschap het toernooi van zijn leven. In de zesde ronde won hij al knap van schaakmeester Yong Hoon de Rover. Toch was zijn overwinning op Slagboom in de slotronde nog verrassender. Het werd een enerverend schaakgevecht.
Leandro Slagboom – Nanne van Foreest
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 Pf6
De Berlijnse verdediging is in het amateurcircuit niet zo populair. Wellicht was Nanne geïnspireerd door zijn broers Jorden en Lucas die deze opening met regelmaat hanteren.
4.0–0 Pxe4 5.d4 Pd6 6.La4!?
Een interessant gambiet, dat geldt als de meest agressieve, maar ook meest riskante aanpak tegen het Berlijns.
6…exd4 7.c3 d3?!
Soms een thematische reactie in vergelijkbare stellingen, maar hier wat te voorzichtig. 7…Le7 8.cxd4 b5! is het meest kritiek.
8.Dxd3 Le7 9.Te1 0–0 10.Lf4 Pe8 11.c4!
Op deze wijze houdt Slagboom grip over de stelling.
11…d5!?
Van Foreest geeft zijn pluspion terug om zijn stukken te bevrijden.
12.cxd5 Pb4 13.Dd4 Lf5?!
14.Pc3?
Slagboom mist zijn kans en raakt de komende zetten de controle steeds verder kwijt. Hij had hier op schitterende wijze in het voordeel kunnen komen met 14.Txe7! Dxe7 15.d6!. Vermoedelijk maakte Slagboom zich zorgen over 15…De4, maar na 16.Pc3! Dxd4 17.Pxd4 Le6 18.dxc7 heeft wit heel mooi spel voor zijn geïnvesteerde kwaliteit.
14…Pd3! 15.Te2?! Lc5 16.Dc4 a6!
Knap gespeeld. Ineens dreigt zwart heel sterk …b5
17.Lg5 f6! 18.Lxe8 fxg5 19.d6+ Kh8 20.d7
Er staat een uiterst chaotische stelling op het bord.
21…Lxf2+?!
Sterker was eerst 20…g4!
21.Kh1?
Slagboom had hier toch echt zijn toren moeten geven voor de twee lichte stukken. De stelling is dan hoogst onduidelijk.
21…g4 22.Pe5 Pxe5 23.Txe5 Dh4?
Van Foreest trekt ten aanval, maar hij stond op winst als hij gewoon de witte d-pion had geëlimineerd.
24.Df4!
De witte dame is op tijd bij de verdediging. Bovendien hangt nu ook de zwarte loper. Van Foreest heeft echter een dynamisch antwoord in petto.
24…g5!
Dit dwingt de beslissende fout af.
25.g3?
Slagboom raakt in paniek. Met 25.Txf5! gxf4 26.Txf8+ Kg7 27.Tf7+ had hij remise kunnen forceren.
25…gxf4 26.gxh4
26…Ld4!
Ineens coördineren de zwarte stukken weer fantastisch. De f-pion is niet te stoppen.
27.Tee1 f3 28.Tad1 f2 29.Te2 Le4+
Een fijne slotzet tot besluit. Na 30.Pxe4 f1D+ 31.Txf1 Txf1+ 32.Kg2 Tg1# staat wit mat. 0–1
Partij in viewer:
30 mei: De melancholie van de Benoni
Hoe komen schaakopeningen aan hun naam? De meeste openingen zijn vernoemd naar of de stad of het land waar een opening werd geïntroduceerd. Of naar een prominente speler.
Sommigen hebben een bijzonder verhaal. Neem de Indische schaakopeningen. Het schaakspel is ooit ontstaan in India. De oudste voorloper heet ‘Chaturanga’. In deze vorm mochten de pionnen in de startpositie niet twee stappen naar voren doen. Als aandenken werden enkele belangrijke openingen tegen de beginzet 1.d4 gecategoriseerd als Indische openingen. Want wat hebben het Konings-Indisch, Grunfeld-Indisch, Dame-Indisch en Nimzo-Indisch gemeen? In al deze openingen speelt zwart een pion slechts één stapje voorwaarts.
Nog zo’n iconische schaakopening is de Benoni. Net als de Indische openingen begint de Benoni met 1…Pf6. De Benoni ontstaat vervolgens na 2.c4 c5!?. Zwart maakt hierbij alsnog gebruik van de tweestap, waardoor een nieuwe naam verzonnen moest worden. De naam ‘Benoni’ is niet afkomstig van een schaker, maar rechtstreeks overgenomen van het Hebreeuws in de Bijbel.
Het verhaal is nogal melancholisch. In hoofdstuk 35 van Genesis bevalt Rachel van een zoon. De bevalling valt haar echter zo zwaar dat ze om het leven komt. Voordat ze overlijdt noemt ze het kind: Ben-Oni, wat Hebreeuws is voor ‘zoon van mijn verdriet’.
Hoe kwam de naam later in de schaakwereld terecht? In 1825 publiceerde Aaron Reingagum een boek in het Duitse Frankfurt. Het boek was getiteld: Ben-Oni oder die Vertheidigungen gegen die Gambitzüge im Schache. In dit boek kreeg de toen nog onbekende opening 1.d4 c5 speciale aandacht. Het schrijven bracht Reingagum verlichting van een depressie, waarbij de naam Ben-Oni een referentie was naar de donkere tijden die hij doormaakte.
Vandaag de dag kent de Benoni niet veel volgers meer. Openingen die het centrum cadeau doen aan de tegenstander worden door de computer niet in hoog aanzien geplaatst. Waar andere ‘hypermoderne’ openingen als het Konings-Indisch of de Pirc nog een trouwe schare fans hebben, is dit voor de Benoni niet langer het geval. De laatste succesvolle proponent van de Benoni was de Azerbeidzjaanse schaker Vugar Gashimov. Ook dat verhaal eindigde tragisch. Want in 2014 kwam hij op 27-jarige leeftijd veel te jong te overlijden door een hersentumor.
Toch wist Magnus Carlsen de opening recent met succes toe te passen bij zijn toernooioverwinning in het Zweedse Malmö.
Nils Grandelius – Magnus Carlsen
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 c5!? 4.d5 exd5 5.cxd5 d6 6.e4 g6 7.Le2 Lg7 8.Le3?!
Grandelius is duidelijk verrast. Hij lijkt al in een vroeg stadium te improviseren.
8…0–0 9.Pf3 Lg4 10.Pd2 Lxe2 11.Dxe2 Pbd7 12.0–0 Pe8 13.f4 f5!? 14.exf5?! gxf5 15.Lf2 Pc7 16.Pf3 Pf6 17.Dd3
17…b5!
Typisch de Benoni!
18.Pxb5 Pxb5 19.Dxb5 Tb8 20.Dd3? Pe4! 21.Tab1 Da5 22.Pg5 Dd2! 23.Dh3 Pxg5 24.fxg5 Txb2 25.Txb2 Dxb2 26.Dh5 Dxa2
Ondertussen heeft Carlsen de nodige pionnen buitgemaakt. Hij hoeft nu alleen maar te stabiliseren.
27.g6 h6! 28.Df3 a5 29.h4 a4 30.Df4 a3 31.Dxd6 Db2 32.Lxc5 a2 33.De6+ Kh8 34.Kh2 De5+ 35.Dxe5 Lxe5+ 36.Kh3 Td8
De a-pion gaat een toren opleveren. 0–1
Als verrassingswapen kan de Benoni nog steeds gevaarlijk zijn. Het blijft een van de meest unieke en dynamische openingen openingen van het schaakspel.
Partij in viewer:
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
