Krantenrubrieken weekend 6 juni 2026
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
6 juni: Papa Magnus verliest best wel vaak
Mensen die het hebben over de fabels van mainstream media hebben soms een punt. Want zelfs in de doorgaans toch betrouwbare schaakrubriek staan af en toe onwaarheden. Schreef ik een paar weken geleden immers niet hoe bijzonder het was dat Jorden van Foreest gewonnen had van Magnus Carlsen, omdat de Noor vrijwel onverslaanbaar zou zijn in klassieke partijen? Je reinste quatsch! Jan en alleman wint van de voormalige wereldkampioen tegenwoordig. Wie niet van hem wint, wordt uitgelachen, “Haha, remise tegen die kneus!” Of nouja, misschien is dat licht overdreven; feit is dat bij het toernooi Norway Chess na vijf van de tien ronden Carlsen onderaan stond en hij al drie partijen had verloren.
Een logische verklaring is er wel: hij heeft een baby van acht maanden. Vroeger zeiden we het al: vader worden kost 100 ratingpunten. Dat Carlsen tijdens het in Oslo gehouden toernooi thuis slaapt (hij reist dagelijks met de trein heen en weer) zal ook niet helpen. Zal er überhaupt iets van slapen komen? Maar elk nadeel heeft een voordeel. De zeldzame keren dat hij vroeger verloor was hij dagenlang nog boos. Nu kijkt hij na een van zijn vele verliespartijen naar zijn zoontje en is hij weer gelukkig. Ik sluit overigens niet uit dat als u dit leest, Carlsen het toernooi toch nog gewonnen blijkt te hebben. Hij is ertoe in staat.
Carlsen verloor de eerste ronde van een geblesseerde speler. De Fransman met Iraanse roots Alireza Firouzja had half mei zijn enkel verstuikt tijdens een toernooi in Roemenië, dat hij daardoor niet afmaakte. In Noorwegen speelde hij met zijn voet goed ingepakt op een stoel naast hem. Zijn speelniveau leed er niet onder.
Alireza Firouzja – Magnus Carlsen
1.d4 d5 2.c4 e6 3.Pf3 Pf6 4.Pc3 h6 5.a3 c5 6.cxd5 exd5 7.Lf4 Pc6 8.e3 a6 9.Le2 c4 10.Pe5 Ld6 11.0–0 0–0 12.Lg3 Lf5 13.f4 Le7 14.Lf3 Tc8 15.Tc1 b5 16.Le1 b4 17.axb4 Lxb4 18.Lh4 Lxc3 19.bxc3 Dd6 20.Ta1
Zwart offert nu een pion, maar krijgt daarvoor behoorlijke compensatie.
20…Pe4 21.Txa6 f6 22.Lxe4 Lxe4 23.Pg4 Dd7 24.Pf2 Pe7 25.De2 Tc6 26.Txc6 Dxc6 27.Pxe4 dxe4 28.Ta1 Pd5
Wit heeft een gedekte vrijpion als extra pion, maar zwart een sterk blokkadepaard.
29.Le1 Tb8 30.f5 Kh7 31.Dg4 Dd7 32.Dxe4 Te8 33.Dg4
Ik vermoed dat Carlsen hier van plan was op e3 te slaan, maar schrok van 33…Pxe3 34.Dg6+ Kg8 35.Ta7! Na 35…Dxa7 36.Dxe8+ Kh7 37.Dxe3 staat zwart immers een stuk achter. Er is echter een verrassende redding: 35…Pd1!! 36.Ld2 (36.Txd7 Txe1 is mat) 36…Dxa7 37.Dxe8+ Kh7 is acceptabel voor zwart.
33…Kg8? 34.e4 Pe3 35.Df3 Pc2 36.Tc1 Pa3 37.Lg3 Pb5 38.e5
En met twee pionnen achter zonder compensatie gaf zwart op.
Partij in viewer:
5 juni: Praktische eindspelstudies
Op de vraag, hoe kan je een sterke schaker kunt worden, kunnen verschillende antwoorden worden gegeven. Bestudeer het eindspel zorgvuldig. Is vaak het antwoord. In de huidige toernooipraktijk worden de tijden van de partijen ingekort. Vorige eeuw waren bedenktijden van ieder 2 uur tot zet 40 en met 1 of 2 verleningen vanaf zet 40 en 60 van 1 uur normaal, maar thans is 2 uur bedenktijd voor ieder voor de gehele partij al een maximale norm. Het betekent dat in de late fase van de partij te weinig tijd is. Dit gaat ten kosten van het eindspel. Het eindspel wordt dus regelmatig afgeraffeld, wat ten kosten gaat van de kwaliteit van de partijen.
Om inzicht in het eindspel te krijgen, en om die met minder bedenktijd uit te voeren, is het belangrijk snel patronen te herkennen. Oefenboeken voor het beheersen van het eindspel zijn er genoeg op de schaakmarkt. Belangrijk is ook een duik te nemen in de wereld van de eindspelstudie. Dit is uiteraard niet alleen om iets te leren van het eindspel, maar de schaakschoonheid speelt hier ook een rol.
De volgende eindspelstudie is van N. Kralin, zie diagram 1. Zwart dreigt Dxg7 mat te spelen. Wit kan dat niet zomaar pareren met bijvoorbeeld 1. Dg3, want dan volgt 1. … Dd8+! 2. g8D Dxg8 3.D of Kxg8 en zwart staat pat. Wit moet met scherp gaan schieten om deze studie op te lossen. De oplossing is 1.De3+!! Zwart moet wel de witte dame nemen, want anders pakt wit de zwarte dame. 1. … Dxe3 en nu niet 2.g8D? wegens pat, maar 2.g8P+ Kg6 3.Pxe7+. De zwarte koning kan nu twee kanten op, maar helaas gaat dit in beide gevallen ten koste van zijn dame: 3. … Kf6 4.Pd5+ en 3. … Kh6 4. Pf5+.
Een andere eindspelstudie is van L. Topko, zie diagram 2. Wit het in deze stelling helemaal niet meer zitten en geef hem eens ongelijk: zijn toren op e8 staat aangevallen, de zwarte b-pion is niet meer in de hand te houden en bovendien dreigt zwart ook nog eens Th4 mat. In plaats van op te geven ziet wit toch nog mogelijkheden. Alle dreigingen worden stuk voor stuk ongedaan gemaakt. De oplossing is 1.Te7+! Kf8 2.Pxf4! Ziezo, het probleem van de aangevallen toren en de matdreiging is van de baan, maar heeft wit niet iets vergeten? Nee hoor, alles is tot in de puntjes voorbereid. Na 2. … b1D (Niet 2. … Kxe7 wegens 3. Pd5+ gevolgd door 4.Pc3.) komt 3.Pg6+!! Dxg6 4.Tf7+!! en wit beschikt plots over een zogenaamde dolle toren. Zwart zal zich nu moeten neerleggen bij remise. Zijn koning zou uit pure ergernis nog een paar keer de onderste rij op en neer kunnen lopen, maar de toren verliest hem geen moment uit het oog: 4. … Ke8 5.Te7+ Kd8 6.Td7+ enz.
6 juni: Strijd tussen de techgiganten
Sinds de overname van de bedrijven van PlayMagnus door chess.com bestaat de online schaakwereld tussen slechts twee spelers. Het grootste is chess.com zelf. Dit Amerikaanse bedrijf heeft dagelijks bijna tien miljoen actieve gebruikers. Hun grootste concurrent is lichess.org. Een open source website, gebouwd door de Fransman Thibault Duplessis. Hierop zijn dagelijks bijna twee miljoen mensen actief.
Valt er veel geld te verdienen in de schaakwereld? Schaakplatform chess.com kan jaarlijks op zo’n 150 miljoen dollar omzet rekenen. Dit geld wordt verdiend aan lidmaatschappen en advertenties. Het contrast met lichess is groot. Deze non-profit organisatie heeft een totale kostenpost die ook dit jaar weer onder het miljoen zal vallen. Er zijn geen advertenties, en het geld wordt uitsluitend opgebracht door donateurs.
Kunnen nieuwe schaakbedrijven met deze twee giganten concurreren? Dat is bepaald niet eenvoudig. Schaakplatform chess.com heeft immers de perfecte domeinnaam. En tegenhanger lichess biedt een fijne gebruikerservaring zonder dat daarvoor betaald hoeft te worden. Bovendien bestaat er zoiets als het ‘netwerkeffect’. Dit is een economisch fenomeen waarbij de waarde van een dienst toeneemt naarmate er meer gebruikers zijn. Iemand die online een potje wil spelen zal immers niet te lang willen wachten op een tegenstander. Dus hoe groter het aantal spelers, hoe gunstiger.
De rijke Noorse investeerder Mats André Kristiansen durfde het toch aan om de concurrentiestrijd aan te gaan. Met zijn bedrijf TakeTakeTake ging hij aanvankelijk een samenwerking aan met chess.com, waarbij TakeTakeTake onder meer de uitzendingen verzorgde rond het evenement Titled Tuesday.
De disciplines waarin online schaakbedrijven kunnen opereren kunnen grofweg worden opgedeeld in drie categorieën: spelen, leren en uitzendingen. Waar spelen en leren een interessante inkomstenbron kunnen vormen, kost het maken van uitzendingen juist vooral geld, waarbij tevens weinig verdiend kan worden.
TakeTakeTake zal zich gerealiseerd hebben dat de initiële samenwerking met chess.com strategisch toch niet zo gunstig was, waardoor bonje ontstond rond de voorwaarden. De samenwerking eindigde abrupt, waarna TakeTakeTake direct in zee ging met concurrent lichess. Op hun nieuwe website kun je partijtjes spelen via lichess, waarbij TakeTakeTake een soort social media-achtige ervaring biedt. Toch ben ik zeer benieuwd of schakers wel geïnteresseerd zijn in dit nieuwe concept.
Ondertussen heeft ook Hans Niemann zijn eigen speelwebsite opgericht onder de naam endgame.ai. Ter promotie organiseert hij matches waarin hij het opneemt tegen andere topspelers. In zijn match tegen Nepomniachtchi gebeurde iets opmerkelijks.
Ian Nepomniachtchi – Hans Niemann
Niemann speelde zojuist het achteloze 13…c5?? Ziet u hoe wit hier had kunnen profiteren? Nepomniachtchi zag het niet, want hij antwoordde vrijwel onmiddellijk met 14.a4??, waarna de partij in remise eindigde. In de diagramstelling was 14.Txe7 al sterk geweest, maar nog sterker was 14.Te5! waarna zwart helemaal verloren staat. Zwart kan het paard niet goed verdedigen. Na 14…Dc7 15.Lxd5! Dxe5 16.Lxb7 is de zwarte toren geen partij voor de extra lichte stukken van wit. Een merkwaardig gevalletje van dubbele schaakblindheid.
Partij in viewer:
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
