Recensie: Classic Amateur Mistakes and How To Fix Them

Uren zwoegen om een winnende stelling te bereiken. Snel nog even een zetje doen om de tijdcontrole te halen. Om vervolgens een paar zetten later in te zien dat dat snel gespeelde 40e zetje funest blijkt te zijn. Als ik nou maar wat beter op het tegenspel van mijn tegenstander had gelet! Dit gebeurt me niet voor het eerst en vermoedelijk ook niet voor het laatst. Hier moet toch wat aan te doen zijn?

Onvoldoende rekening houden met tegenspel. Het is een van de vijf klassieke fouten van amateurs, zoals auteur Daniel Gormally ze noemt, waarmee hij wil aangeven dat niet-professionele spelers hierop vaak slecht scoren. Zijn nieuwste boek, Classic Amateur Mistakes and How To Fix Them, biedt echter hoop. Niet voor niets staat op de voorzijde vermeld dat dit het boek is waarvan iedere amateurspeler zou wensen dat ze het eerder gelezen zouden hebben. Dat belooft wat.

Gormally, een Engelse grootmeester, is actief als zowel speler, trainer en schrijver. Bij uitgeverij Thinkers Publishing, eveneens de uitgever van dit boek, heeft hij meerdere boeken op zijn naam staan, waaronder Tournament Battle Plan, Pandemic Shark en The Comfort Zone. Over dat laatste boek heeft collega-recensent Koen Leenhouts destijds een recensie geschreven, waar ik later nog op terugkom.

Classic Amateur Mistakes bestaat uit 16 hoofdstukken, gebaseerd op de volgens Gormally vijf typische fouten die kenmerkend zijn voor amateurs. Welke dat dan zijn? Naast onvoldoende rekening houden met tegenspel, zijn dat het te vaak spelen met hetzelfde stuk in de opening, proberen te veel te doen (en daarom stellingen niet rustig kunnen opbouwen), het generaliseren van stellingsoordelen (in plaats van concreet te zijn) en het vermijden van het doorrekenen van stellingen. Deze fouten zullen vast akelig bekend voorkomen voor velen (of juist niet).

Hoe deze fouten in de verscheidene hoofdstukken aan de orde komen, is nogal lukraak. Gormally valt in het eerste hoofdstuk gelijk met de deur in huis, met de vraag of amateurs vaker zouden moeten offeren. Wacht even, welke van de vijf fouten wordt hier nu aangehaald? In het vervolg draait het hele hoofdstuk om het wel of niet offeren met Txe6. Hoofdstuk 2 gaat vrolijk op dezelfde voet verder, met …Txc3. Beide hoofdstukken stellen de lezer op de proef met het beoordelen en concreet analyseren van twee typische kwaliteitsoffers, maar verder ontbreekt de samenhang met de door Gormally aangehaalde ‘amateur mistakes’.

In tegenstelling tot vele andere boeken bespreekt Gormally een aanzienlijk aantal amateurpartijen in de hoofdstukken die volgen. De aangehaalde voorbeelden zullen daarom ook voor mindere spelers herkenbaar zijn. Daarnaast bespreekt hij zijn eigen recente partijen, voorzien van anekdotes met de nodige zelfspot. Het boek lijkt daarin sterk op The Comfort Zone, waarvan collega-recensent Koen Leenhouts eerder schreef dat het vooral amusant is, ietwat chaotisch en over het leven van Gormally zelf gaat, in plaats van dat het een leerboek is. Hoe zit het dan met dat tweede deel van de titel, … How to Fix Them? Diep in het boek staat de uitkomst: analyseer je eigen partijen, los eindspelstudies op, speel miljoenen partijen na van Carlsen, volg Gormally via YouTube. Tsja.

Laten we eens kijken naar een paar voorbeelden. De onderstaande partij draait om de vraag of zwart wel of niet moet offeren.

Short, Nigel – Khalifman, Alexander
1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 g6 6. Le3 Lg7 7. f3 O-O 8. Dd2 Pc6 9. Lc4 Ld7 10. h4 Tc8 11. Lb3 Pe5 12. O-O-O Pc4 13. Lxc4 Txc4 14. h5 Pxh5 15. g4 Pf6 16. Pb3 Te8 17. Lh6 Lh8 18. Lg5 Dc8 19. Th4

Moet zwart offeren op c3 of is er een betere voortzetting?

19… Txc3? Zwart mist hier een goede mogelijkheid met 19… Pxg4! 20. fxg4 Lxg4 21. Tg1 h5 met voordeel.

20. bxc3 Le6 Ook met het obscure 20… Td8 blijft zwart onder druk staan. 21. Tdh1 Lg7 22. e5 dxe5 23. Lxf6 Lxf6 24.Txh7 met voordeel voor wit.

21. Tdh1 Lg7 22. e5! dxe5 23. Lxf6 Lxf6 24. Txh7+- Het witte initiatief is te sterk en het vervolg laat zich raden.

24… Dc4 25. Kb1 Df4 26. Dg2 Lg7 27. Dh3 f5 28. Pc5 Lc8 29. gxf5 Lxf5 30. Pe6 Lf6 31. Tg7+ Lxg7 32. Dh7+ Kf7 33. Pxg7 Kf8 34. Dh8+ Kf7 35. Dxe8+ Kxg7 36. Dxe7+ Kg8 37. Td1 1-0

In het volgende voorbeeld behandelt Gormally een partij tussen twee mindere goden. Hierover schrijft hij dat dit voorbeeld aangeeft waarom zwakkere spelers op elke zet wat proberen te doen, in plaats van rustig hun stelling op te bouwen.

Dhingra, Kanvansh – Fallowfield, Nicholas

1. e4 Pf6 2. e5 Pd5 3. d4 d6 4. c4 Pb6 5. f4 dxe5 6. fxe5 c5 7. d5 g6 8. Pf3 Lg4 9. Pc3 Lg7 10. Lf4 O-O 11. h3 Lxf3 12. Dxf3 P8d7 13. De3 Db8 14. e6 Pe5

Er is een scherpe stelling op het bord gekomen en wit gaat nu de fout in.

15. Lg3?? Wit kon zijn stelling verbeteren met 15. g3! Na bijvoorbeeld 15… g5 16. Lxe5 Dxe5 17. Dxe5 Lxe5 18. exf7+ Txf7 19. Pe4 is de stelling onduidelijk.

15… fxe6? Zwart mist zijn kans om direct toe te slaan met 15… Pbxc4! 16. Lxc4 Pxc4 17. Lxb8 (17. Dg5 Lf6 met voordeel voor zwart) Pxe3 en wit staat verloren.

16. dxe6? Gormally geeft 16. O-O-O als een betere mogelijkheid, zonder verdere toelichting.

16… Pbxc4!

Zwart mist zijn kans geen tweede keer.  Helaas volgen nu fouten over en weer en verliest zwart uiteindelijk zelfs nog. Gormally geeft de rest van de partij zonder commentaar.

17. Lxc4 Pxc4 18. Dg5 Le5 19. Lxe5 Pxe5 20. O-O-O c4 21. Thf1 Pd3+ 22. Kc2 Dd6 23. Pd5 Pb4+ 24. Pxb4 Dxb4 25. De5 c3 26. bxc3 Dc4 27. Dd5 Da4+ 28. Kb2 Da6 29. Tf7 Db6+ 30. Kc2 Tad8 31. De5 Txf7 32. exf7+ Kxf7 33. Tf1+ Kg8 34. Dxe7 Dd6 35. Tf8+ 1-0

Het zal de lezer vast niet ontgaan dat mijn enthousiasme voor dit boek beperkt is. Dit kan liggen aan mijn verwachtingen, maar als voorop staat vermeld dat dit het boek is waarvan iedere amateurspeler zou wensen dat ze het eerder gelezen zouden hebben, dan mag je naar mijn mening ook wat verwachten. Ik sluit me aan bij de woorden van Koen Leenhouts over The Comfort Zone: voor een lezer die op zoek is naar lessen, is het boek chaotisch en ongestructureerd. Het is een boek met leuke anekdotes, maar niet altijd even correct of goed onderbouwd.

Conclusie

Als professional heeft Gormally ruim voldoende ervaring om te kunnen stellen dat amateurspelers een beperkte kijk hebben op het spel. Classic Amateur Mistakes and How To Fix Them beschrijft de tekortkomingen door de verschillen tussen amateurs en professionals te duiden en te voorzien van humoristische anekdotes uit zijn schaakleven. Voor wie op zoek is naar vermaak, zelfspot en een inkijkje in het leven van een grootmeester op zijn retour, is dit boek bij uitstek geschikt. Voor het serieuze werk zijn genoeg alternatieven beschikbaar.

Classic Amateur Mistakes and How To Fix Them

• Auteur: Daniel Gormally
• Publicatiejaar: 2026
• Aantal pagina’s: 280
• Uitgever: Thinkers Publishing
• ISBN: 9789493435223
• Sample pages
• Hardcover: € 43,00
• Bestellen