Krantenrubrieken weekenden 4, 11 en 18 juli 2026
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
4 juli: Geen weer om te schaken
Als het buiten regent, maken schakers onder elkaar wel eens het grapje “Het is goed schaakweer!” Als je binnen schaakt. deert het niet als er buiten druppels vallen. Toch is het niet zo dat schaakwedstrijden helemaal geen last van de weersomstandigheden hebben, want de reis naar de speelzaal kan lastig zijn. Zo had een een deelneemster aan het NK schaken voor vrouwen een probleem toen op een speeldag er een heftige storm was. Ze verbleef thuis, maar die dag reden de treinen niet en waren ook veel wegen onbegaanbaar. Het leidde tot een reglementaire nul. Ook de knsb-competitie heeft soms last van het weer. Begin dit jaar werd nog een ronde naar maart verplaatst vanwege heftige sneeuwval.
Hoe zit het met de zomer? Tot nu toe kwamen hitteproblemen weinig voor, maar schaakorganisaties zullen daar steeds meer rekening mee moeten houden. Bijvoorbeeld met de code rood vorige week vrijdag. Die dag waren ook de eerste twee rondes van het HWP weekendtoernooi gepland. Een dilemma voor de organisatie: aflasten of niet? De beslissing werd door een externe partij genomen. Het toernooi werd namelijk in de Hogeschool Inholland gehouden en zij besloten die dag dicht te gaan, waardoor er niet geschaakt kon worden. De organisatie moest snel schakelen. Door een sneller speeltempo pasten er drie rondes op zaterdag. Met nog twee rondes op zondag kon er toch een volwaardig toernooi gehouden worden. De beslissing leidde tot enkele afmeldingen, maar met circa tweehonderd deelnemers was het toernooi toch een succes.
Even tussendoor: hitte buiten kan binnen tot een minder fijn speelklimaat leiden, zelfs – of juist – als er airco aanwezig is. Zo speelde ik in India eens een toernooi waar ik op een gegeven moment maar een jas meenam naar de speelzaal. Buiten was het een graad of 35, maar binnen was de airco zo overijverig dat ik zonder jas steeds zat te bibberen. Gelukkig was het in Haarlem naar verluidt aangenaam koel. Winnaar werd de Belg Thibaut Vandenbussche. Op een lager bord werd de volgende 19-eeuws aandoende partij gespeeld. Bepaald niet foutloos, maar met een leuke koningsjacht op het einde.
Christopher Brookes – Cato de Zoeten
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.Pc3 Pf6 4.d4 cxd4 5.Pxd4 a6 6.Lg5 Pbd7 7.f4 Dc7 8.Df3 b5 9.0–0–0 Lb7 10.Ld3 Db6
De scherpe Najdorf is tot hier theorie. Wit gaat nu creatief doen.
11.Pf5 g6 12.Pe3 Lg7 13.Ped5 Da5 14.a3 Tc8 15.e5 Pxd5 16.Pxd5 dxe5? 17.Lxe7 Pb6 18.Pf6+?
18.Lb4 Lxd5 19.Df2 Da4 20.Dxb6 wint.
18…Kxe7?
18…Lxf6 19.Dxb7 Lxe7 wint.
19.Dxb7+ Kxf6 20.fxe5+ Ke6
Nu volgt de koningsjacht.
21.Lf5+! gxf5 22.Td6+ Kxe5 23.De7+ Kf4 24.Dh4+ Ke3 25.Td3+ Ke2 26.Dh5+ Kf2 27.Df3 mat
Partij in viewer:
11 juli: NK is een strijd van veteranen
In Reinderman Aan Zet, mijn rubriek tijdens Tata Steel Chess, heb ik verschillende keren opgemerkt dat de hoofdgroep van het toernooi steeds jonger wordt. Er is tijd geweest dat de organisatie nog met enige schroom een speler van begin twintig uitnodigde, bang dat zo’n jonge speler te vroeg voor de leeuwen geworpen zou worden. Maar tegenwoordig? Dit jaar won bijvoorbeeld Nodirbek Abdusattorov de hoofdgroep nadat hij in eerdere edities al verschillende malen net naast de hoofdprijs had gegrepen. Een gearriveerde speler dus. Toch is hij nog maar 21 jaar! Deze trend van steeds jongere deelnemersvelden zie je over de hele wereld. De hele wereld? Nee, een dorp in Nederland weet zich ertegen te verzetten: Aalsmeer. Concreet gaat het over het NK dat daar sinds afgelopen zaterdag wordt gehouden. De gemiddelde leeftijd van de acht kwartfinalisten: 43 jaar! Daarbij haalden de spelers met de laagste twee ratings, Liam Vrolijk en Max Warmerdam, het gemiddelde nog behoorlijk naar beneden met hun leeftijden van 24 en 26 jaar.
Een goed stel veteranen dus. Een ervan is de 47-jarige Leidse grootmeester Erik van den Doel. Het is inmiddels zijn 19e deelname met als beste resultaat een gedeeld eerste plaats op het NK van 2001, al verloor hij toen de play-off van Loek van Wely. Kampioen worden is dus nog niet gelukt, maar hij is elk jaar wel een kanshebber, zo ook dit jaar.. Los van het eindresultaat is zijn deelname dit jaar sowieso een succes dankzij de schoonheidsprijswaardige partij die hij in de match tegen Robin Swinkels speelde. Daarin offerde de Leidenaar een dame voor een pion om vervolgens met een stille zet een winnende aanval te krijgen. Fraai!
Erik van den Doel – Robin Swinkels
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Pc6 6.Lg5 e6 7.Dd3 Le7 8.0–0–0 0–0 9.h4 Ld7 10.Kb1 Tc8 11.Le2 Pxd4 12.Dxd4 Da5 13.Dd2 Kh8 14.f3 a6 15.g4
Een typisch Siciliaanse stelling waarbij de witte aanval gevaarlijker zal worden dan die van zwart.
15…Tfd8 16.Le3 b5 17.Ld3 Lc6 18.g5 Ph5
Zwart had hier 18…b4 19.gxf6 bxc3 20.fxg7+ Kg8 moeten proberen met een moeilijke maar misschien nog houdbare stelling.
19.Df2! Tb8 20.f4 d5 21.exd5 La8 22.Df3! b4?
Verliest geforceerd.
23.Dxh5 g6 24.Ld4+ Kg8
Als wit hier zijn dame terugtrekt, verliest hij al zijn voordeel. Gelukkig kan ze ook naar voren.
25.Dxh7+! Kxh7 26.h5!
De zwarte koning zit nu in een matnet, bijvoorbeeld na 26…Kg8 27.hxg6 fxg6 28.Lxg6. Het is sportief dat zwart zijn tegenstander de matzet laat uitvoeren.
26…f5 27.gxf6 Kg8 28.hxg6 Lc5 29.f7+ Kf8 30.Lf6 bxc3 31.Th8 mat
Partij in viewer:
18 juli: Tiviakov Nederlands kampioen
Zoals u vorige week kon lezen, deden er veel oudere spelers mee aan het NK. Het was dus niet gek dat de finale een generatiestrijd werd. De 24-jarige Liam Vrolijk nam het op tegen de 53-jarige Sergei Tiviakov. Vrolijk leek me de favoriet, vooral nadat de klassieke partijen remise waren geworden en de match met snelschaken beslist zou worden, een discipline die de speler van Kennemer Combinatie goed ligt. Verder bleken in andere tiebreaks oudere spelers zoals Loek van Wely (ook 53) traag. Maar tot mijn verrassing werd Vrolijk weggespeeld! Tiviakov won beide partijen en werd zo Nederlands kampioen. En dat terwijl de Groninger maar 14e op de Nederlandse ranglijst staat. Een stunt dus? Dat valt wel mee, want hij won het kampioenschap al drie keer eerder.
Het NK werd in een hotel in Aalsmeer gehouden en dat was alweer de zesde locatie sinds 2021, maar er komt misschien wat stabiliteit. Het hotel wil namelijk volgend jaar weer medesponsor te zijn. Dit ongetwijfeld tot genoegen van Tiviakov, die vertelde dat hij nooit eerder in zo’n goed hotel had gezeten tijdens het NK. Ook andere spelers waren lovend. Een klein kritiekpunt: toen ik kwam kijken was er weinig te beleven voor toeschouwers. Misschien had ik een verkeerde dag gekozen, want er waren gedurende de week wel diverse extra evenementen georganiseerd.
In de kwartfinale verloor Tiviakov de eerste partij tegen L’Ami, maar door onderstaande partij en daarna de tiebreak te winnen won hij toch de match.
Sergei Tiviakov – Erwin L’Ami
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.d3 b5 6.Lb3 Lc5 7.c3 d6 8.Lg5 h6 9.Lh4 La7 10.a4 g5 11.Lg3 b4 12.Pbd2 0–0 13.0–0 Tb8 14.a5 Le6 15.Lc4 Lxc4 16.Pxc4 Tb5 17.h4 Ph7 18.hxg5 hxg5 19.Pe3 Lxe3 20.fxe3 bxc3 21.bxc3 Txa5 22.Txa5 Pxa5 23.Da4 Pb7 24.d4 exd4 25.exd4 De8 26.Dc4 Dd7 27.Dxa6 Pd8 28.e5 d5
Wit staat hier iets beter omdat de zwarte koningsvleugel verzwakt is. Dat zal zwart later opbreken.
29.Ph2 De6 30.Da5 Dd7 31.Da6 De6 32.Dd3 Dg6 33.De2 Pe6 34.Pg4 Tb8?! 35.Pe3 De4 36.Df2 Tf8 37.Pf5 Kh8 38.Pe7 c5?
In lichte tijdnood van wit probeert L’Ami de boel te compliceren, maar dat pakt niet goed uit.
39.dxc5 Dc4 40.Td1 Pxc5
Wit gaat zijn stukken activeren.
41.e6! Dxc3
Ook 41…Pxe6 42.Le5+ f6 43.Pg6+ verliest.
42.Pxd5 Db3 43.Dd4+ f6 44.e7 Te8 45.Kh2!
De e-pion gaat wit een kwaliteit opleveren en daarmee de partij.
45…Pe6 46.Dg4 Pg7 47.Pc7! f5 48.Dd4 Kg8 49.Pxe8 Pxe8 50.Dd5+ Dxd5 51.Txd5 Kf7 52.Txf5+ Kxe7 53.Le5 Ke6 54.g4 Ke7 55.Kg3 Ke6 56.Kf3 Ke7 57.Lc3 Ke6 58.Te5+ Kf7 59.Ld2
Zwart verliest de g-pion en gaf daarom op.
Partij in viewer:
3 juli:
Thema’s in het schaakspel spelen een rol om het spel beter te leren begrijpen. Het geeft ook diepgang. Onder de loep nemen we het thema van de minorpromotie in het schaakprobleem.
Dat dezelfde schaakthema’s in diverse genres van het schaakspel voorkomen is niet nieuw. Afgelopen weken hebben we het thema van de minorpromotie getoond in de schaakpartij en de eindspelstudie. Er is nog niets getoond van deze thematiek in de schaakproblematiek. In de wereld van het schaakprobleem spelen de schaakthema’s een zeer belangrijke rol, meer nog dan in partijen en eindspelstudies. Ook in schaakproblemen komt de minorpromotie nog al eens voor. Wie kent niet de mini-miniatuur-driezet van Mackenzie uit 1891, zie diagram 1. Dit is een simpel schaakprobleem, oplossing is 1.La7! Kxa7, gevolgd door de minorpromotie 2.c8T Ka6.3.Ta8 mat. Uiteraard promoveren tot dame is pat. Hebt u wel eens afgevraagd wat de laatste zet zal moeten zijn, om tot diagram 1 te komen? Dit moet zijn geweest Ka7-a8, maar hoe kan die loper op b8 dan schaak gegeven hebben? Alleen omdat wit b7-b8L schaak speelde. Dat betekent dus dat dit schaakprobleem nog een verborgen minorpromotie heeft.
In diagram 2, ook een driezet, zien we een pion die tot de vier mogelijk vervangstukken promoveert.
Dit thema heet een AUW, wat betekent een “All Umwandlung”. Dit thema hebben we wel eens eerder laten zien in deze rubriek. Dit is een voorbeeld die 121 jaar geleden werd gecomponeerd, en toen ook al een thema was.
De oplossing is 1.f7! Op 1. … exd4 komt 2.f8L Kxf6 3.Ta6 mat. Op 1. … e4 of 1. … Kd6 komt 2.f8D waarna 3. De7 mat is. Op de zwarte zet 1. … exf4 komt 2.f8T Kd6 3.Tf6 mat. Tenslotte komt er na 1. … Kf6 2.f8P exd4 3.Tf7 mat.
Tweezet miniatuur 1067 kan opgelost worden. U begrijpt dat in dit probleem een minorpromotie zit. Over enkele weken volgt de bespreking.
10 juli:
Een schrift met 40 schaakproblemen van probleemcomponist Jan van Woerden wordt omgevormd naar een jubileumboek ter gelegenheid van 100 jarige Edese Schaakvereniging.
Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de Edese Schaak Vereniging werd een boekje uitgegeven van de probleemcomponist Jan van Woerden (1939-2012). De componist had bij leven ter gelegenheid van de veertigste verjaardag van bestuurslid Martin Roseboom een schrift met veertig, met de hand gemaakte, schaakproblemen aangeboden. Van Woerden gaf het schrift de titel: “De 40 problemen”. Die veertig problemen bevatten niet alleen werkstukken van Van Woerden zelf, maar ook veel van andere componisten. Van Woerden maakte een indeling van vier afdelingen met ieder tien composities. Eerst komt er een hoofdstuk over miniaturen, “Seven men” genoemd. Het bijzondere aan deze tien miniaturen is dat alle verschillende stukken één keer op het bord staan, uiteraard met uitzondering van de koning.
Hoofdstuk 2 gaat over de vier hoeken van het schaakbord, het derde hoofdstuk handelt over het Zagurujko thema, een lievelingsthema van de componist en het laatste hoofdstuk gaat over problemen van eigen makelij, waarbij echter medeauteurs een belangrijke inbreng hadden. De uitgave van het boek heeft Martin Roseboom verzorgd, daarbij is gebruik gemaakt van de tekst, inclusief commentaar, die Jan van Woerden per schrift had aangeleverd.
Uit het hoofdstuk Zagurujko plaats ik diagram 1, een coproductie van Van Woerden met mij uit 1986. Het is een tweezet. Er zijn vijf verleidingen. Probeert wit 1. Pc6? dan dreigt er 2. De5 mat. Op 1. … Pxc6 komt 2. Lc8 mat en op 1. … Lb2 2. Pxe7 mat. Zwart weerlegt met 1. … Ld6! Ook mis loopt 1. Pxd5?, dreigt 2. Df4 mat. Op 1. … Df2 komt dan 2. Lxd3 mat en na 1. … Pxd5 komt 2. Lc8 mat. Zwart weerlegt nu met 1. … Df3! De derde verleiding is 1. Pg8? met dreiging 2. Ph6 mat. Op 1. … Dh2 is 2. Lxd3 mat en na 1. … Pxg8 is 2. Lc8 mat. Weerlegging nu is 1. … Th5! Probeert wit vervolgens 1. Pxd3? dan dreigt er 2. Df4 en De5 mat. Zwart weerlegt dan met 1. … Ld6! Ook 1. Pe8? lukt niet, er dreigt 2. Pg7 mat. Zwart heeft dan 1. … Th5! als weerlegging. De sleutelzet is 1. Pc4! Er dreigt dan 2. De5 mat. Op 1. … Pc6 komt 2. Lc8 mat, op 1. … dxc4 is 2. De4 mat, op 1. … Ld6 of Lb2 is 2. P(x)d6 mat en op 1. … Db2 zet wit mat met 2. Pxe3. De matzetten Lc8 en Lxd3 komen na verschillende zwarte parades een aantal keren voor.
Diagram 1068 is een tweezet uit het hoofdstuk “Seven men”. Deze kan worden opgelost.
17 juli:
Meestal voor de zomervakantie vindt ergens in Nederland het nationaal kampioenschap schaken plaats. Dit jaar vond dit kampioenschap plaats in Aalsmeer.
De schakers kwamen vorige week bij elkaar. Evenals in 2025 werd gekozen voor de knock-out formule. Er waren twee groepen, de groep Algemeen en de groep Dames. In de groep Algemeen speelden uitsluitend 16 heren. Jammer dat in dit toernooi de kampioen van vorig jaar, Jorden van Foreest zijn titel niet verdedigde, wegens het deelnemen aan een ander (internationaal) toernooi. Ook de beste Nederlandse speler Anish Giri speelde niet mee. In de Damesgroep speelden 12 spelers mee.
Zowel de Nederlandse kampioen, Sergey Tiviakov, als de Nederlandse dameskampioen, Machteld van Foreest, komen uit Groningen. De 53-jarige Tiviakov won al drie keer eerder het Nederlands kampioenschap, namelijk in 2006, 2008 en 2018. De jeugdige (18 jaar) Van Foreest was eerder kampioene van Nederland in 2022 en 2025.
Een mooie partij van Sergey Tiviakov wil ik laten zien uit de halve finale tegen Erik van den Doel.
Tiviakov – Van den Doel
1.e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5.d3 b5 6. Lb3 Lc5
De Spaanse verdediging.
7. Lg5 h6 8. Lh4 Le7 9. Pbd2 d6 10. c3 Pa5 11. Lc2 c5 12. d4 exd4 13. cxd4 O-O 14. O-O Lg4 15. dxc5 dxc5 16. De1 Ph5?!
Lijkt te riskant. Veiliger is 16. … Pd7 17. Lxe7 Dxe7 18. e5 Dh5 19. g4 b4 20. De3 Tfe8 21. Tfe1 c4 22. Lf5.
17. Lxe7 Dxe7 18. e5 Tad8 19. b3 f5 20. h3 Lxf3 21. Pxf3 Pc6 22. Td1 Pb4?
Hier had Van den Doel moeten kiezen voor 22. … Txd1 23. Lxd1 g5 24. De3 Pf4 25. g3 Pe6 26. Le2 Kg7 27. Te1 Pb4 28. Td1 en zwart hoeft dit niet te verliezen.
23. Txd8 Dxd8 24. Db1 Pf4 25. Lxf5 Pe2+?!
Weer een wat mindere zet van Van den Doel, mijn computer geeft als beter aan: 25. … Pbd3 26. Le4 c4 27. bxc4 bxc4 28. Dc2 Dc8 29. Td1 Td8 30. Pe1 Pxe5 31. Lf5.
26. Kh2 Pc3??
Van den Doel is niet bij de les. Met 26. … Pd4 27. Pxd4 Dxd4 28. f4 Pd5 29. Le6 schaak Kh8 30. Lxd5 Dxd5 31. Tf3 c4 32. De1 had hij nog wat, maar waarschijnlijk onvoldoende voor een remise.
27. Le6+ Kh8 28. Dg6 Dd3
29. Ph4 ! Dxf1??
Het nemen van de toren is taboe. Een verdediging was nog 29. … De2 30. Lf5 Txf5 31. Dxf5 Kg8 32. e6 Pbd5 33. Pg6 Pf6 34. Tc1 b4 35. Dxc5 en de beste papieren heeft uiteraard Tiviakov. Nu is het echter geforceerd mat binnen enkele zetten.
30. Pf5 1-0
Partij in viewer:
Zomerstop
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
