Krantenrubrieken weekenden 25 juli, 1 and 8 augustus
Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.
Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm
25 juli: Eerste Amsterdam Chess Festival groot succes
Amsterdam heeft een lange geschiedenis van zomertoernooien waaraan zowel grootmeesters als amateurs deelnemen. Die traditie begon in de jaren ‘60 en ‘70 met het IBM-toernooi dat o.a. Botwinnik, Spassky en Karpov op de erelijst heeft. In de jaren ‘80 was er het OHRA-toernooi, dat in 1989 groot nieuws was toen een meisje van 13 de ene grootmeester na de andere versloeg. Polgarmania! Het was een tijdje minder met alleen kortstondig het Donner-Memorial (1994-1996) en het Lost Boys Toernooi (2000-2002). Maar vanaf 2011 was er het Science Park Chess Tournament dat vaak het onderwerp van deze rubriek was. Omdat de sponsoring stopte was de editie van vorig jaar de laatste. Gelukkig bleek dit einde het begin van iets nieuws.
Sinds 2023 wordt elk najaar het Amsterdam Chess Open gehouden, het grootste weekendtoernooi van Nederland. Het organiserende team baalde van het einde van SPAchess, maar zag er ook een kans in: kunnen wij niet een zomertoernooi organiseren? Zo gezegd, zo gedaan. Met Montessorischool de Oostpoort werd een fraaie locatie gevonden en de eerste editie trok meteen al veel deelnemers. Eerst blitz (224 deelnemers) en daarna klassiek: een 9-rondig toernooi met 260 deelnemers en week- en weekendvierkampen met elk ongeveer 112. Zelfs Anish Giri was gestrikt, hij hield tijdens het toernooi een lezing.
In de A-groep ging een variant op de wet van wielercommentator Karsten Kroon op: degene die als laatste in de kopgroep komt wint. De Fries Leandro Slagboom meldde zich op het laatste moment aan nadat hij bij het NK uitgeschakeld was. Met 8 uit 9 won hij de hoofdprijs van 2000 euro. Een belangrijke overwinning was in een eindspel tegen een andere sterke Noordeling.
Leandro Slagboom – Eelke de Boer
1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pd2 c5 4.exd5 Dxd5 5.Pgf3 cxd4 6.Lc4 Dd7 7.0–0 Pc6 8.Pb3 a6 9.Pbxd4 Pxd4 10.Dxd4 Dxd4 11.Pxd4 Ld7 12.Le2 Lc5 13.Pb3 Lb6 14.Lf3 0–0–0 15.c4 Pe7 16.Lf4 Lc6 17.Le2 Pg6 18.Lg3 f5 19.c5 Lc7 20.Lxc7 Kxc7 21.Tfd1 Pf4 22.Lf1 e5 23.Pa5 Ld5 24.b4 g5 25.a4 Pe6 26.Tdc1 Pd4 27.b5 b6 28.cxb6+ Kxb6 29.Pc6 Lxc6 30.bxc6 Kc7 31.Tab1 Tb8 32.Lxa6 Txb1 33.Txb1 Ta8 34.Lb5 Tb8 35.f3 h5 36.Kf2 Tb6 37.Ke3
Als zwart nu 37…h4 doet komt wit niet verder. Hij dacht echter dat het komende pionneneindspel remise zou zijn.
37…Pxc6? 38.Tc1 Kd6 39.Lxc6 Txc6 40.Txc6+ Kxc6
Dankzij de verre vrijpion wint wit echter.
41.h3 h4 42.Kd2 Kb6 43.Kd3 Kc5 44.Kc3 Kd5 45.a5!
De vrijpion lokt de zwarte koning weg, waarna de witte koning via d5 binnendringt.
45…Kc5 46.a6 Kb6 47.Kc4 e4 48.fxe4 f4
Nog even opletten: de doorbraak 49…g4! 50.hxg4 f3! 51.gxf3 h3 met promotie dreigt.
49.Kd3! Kxa6 50.Ke2 Kb5 51.Kf3 Kc4 52.Kg4 Kd4 53.Kxg5 Kxe4 54.Kxh4 Zwart gaf op.
Partij in viewer:
1 augustus: Schaken en politiek
Dat Péter Magyar nu premier van Hongarije is, blijkt onverwachte gevolgen te hebben voor de schaakwereld. En dan bedoel ik niet dat hij Judit Polgár als president vroeg. Zou Magyar overigens werkelijk gedacht hebben dat ze dat zou willen worden? Misschien was het een pr-stunt. Die was dan goed gelukt, want er was veel aandacht voor, ook in deze krant. Ik doel echter op de nieuwe EU-sancties tegen Rusland. Die konden eindelijk doorgaan nu Magyar’s voorganger Orbán er niet meer was om ze te blokkeren. Op de sanctielijst staat een in de schaakwereld heel belangrijke naam: Arkady Dvorkovich, voormalig vicepremier in Rusland en voorzitter van de wereldschaakbond.
Kun je voorzitter blijven als je op die lijst staat? Dvorkovich was het oneens met de sancties maar vond toch van niet. Op zich goed nieuws, want de Rus is (ad interim) opgevolgd door voormalig wereldkampioen Viswanathan Anand, die een vrij onberispelijke reputatie heeft. Of had misschien. Er komen nieuwe voorzitterverkiezingen en daarin deelt hij een ticket met de van oorsprong Russische Kazak Timur Turlov, een miljardair en bankier tegen wie ernstige beschuldigingen zijn geuit en die onderzocht wordt door de Amerikaanse toezichthouder SEC. Nederland zal ongetwijfeld op de Duitser Jan Henric Büttner stemmen, een bondgenoot van Carlsen. Maar het verleden leert dat de corruptste kandidaat altijd wint, en dat zal Turlov zijn.
En dan nog even echt over schaken. De elfjarige Bram ten Dam heeft mooie prestaties behaald bij het Open Nederlands Kampioenschap in Dieren. De Groninger versloeg o.a. GM Milos Pavlovic en IM Laura Unuk en hield de grootmeesterlijke partner van de laatste op remise.
Bram ten Dam – Max Warmerdam
1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pd2 d6 6.Ld3 Pbd7 7.0–0 a6 8.c4 g6 9.b3 Lg7 10.Lb2 0–0 11.Te1 Te8 12.Tc1 b6 13.Pc6 Dc7 14.e5 dxe5 15.Pxe5 Pc5 16.Lb1 a5 17.Pdf3 Lb7
Vanaf hier komt zwart steeds beter te staan.
18.De2 Ph5 19.De3 f6 20.Pd3 Lf8 21.Pxc5 Lxc5 22.Ld4 Tad8 23.Le4 Lxe4 24.Dxe4 e5 25.Lxc5 bxc5 26.Tcd1 f5 27.Dh4 e4 28.Pg5 Td4 29.Ph3 Dd6 30.Txd4 cxd4
Wit staat inmiddels totaal verloren, maar weet toch nog met succes verwarring te stichten.
31.g4 fxg4 32.Dxg4 d3 33.c5!? Dxc5?! 34.Txe4
Met een lange en moeilijke variant kan zwart winnen: 34…Txe4 35.Dxe4 d2! 36.De8+ Df8 37.De6+ Kh8 38.Dd5 Df5! 39.Dd4+ Kg8 40.Kg2 Pf4+! 41.Pxf4 Dg4+ en de d-pion promoveert.
34…Dc1+? 35.Kg2 Dc6 36.f3 Txe4 37.fxe4 Pf6 38.Df3 d2 39.Pf2 Dc2 40.e5 Pe4 41.e6!
Wit dreigt mat en dat is genoeg voor remise. Of zelfs meer…
41…Kg7? 42.Df7+?
Met 42.e7! Pf6 43.Da8! had wit zelfs kunnen winnen!
42…Kh6 43.Df8+ Kh5 44.Df3+ Kh6 45.Df8+ Kh5 46.Df3+ Kh6 47.Df8+ Remise
8 augustus: De rustdag verdwijnt
De rustdag dreigt een uitstervend verschijnsel te worden in open toernooien van negen ronden. Het laat een toernooi langer duren, met één ronde per dag tien dagen. Om reden van efficiëntie duren toernooien tegenwoordig echter vaak minder lang: Hoogeveen en Vlissingen zelfs maar acht dagen. Bij beide toernooien is er een dag waarbij twee rondes worden gespeeld. Het scheelt in de tijd dat de speelzaal beschikbaar moet zijn en bespaart op overnachtingskosten. Het Schaakfestival Groningen duurde wel altijd tien dagen, van 20 t/m 30 december met om begrijpelijke redenen een rustdag op eerste kerstdag. Maar dit jaar zal het van 19 t/m 24 december gehouden worden. Het past in de bredere trend in de schaakwereld: steeds meer gaat sneller, van speeltempo’s tot de duur van WK-matches.
Ook bij het Open Kampioenschap van Nederland in Dieren is dat het geval. Sinds ik me kan herinneren had dat toernooi op de laatste zondag van juli een rustdag. Prettig voor de streng gereformeerde deelnemers, maar ook voor de deelnemers voor wie het toernooi niet alleen om presteren draait, maar ook (of vooral) een soort vakantie is. De keren dat ik meedeed genoot ik van de rustdag, meestal door te gaan fietsen door de Hoge Veluwe. De rust had ik niet nodig, maar het was voor mij een van de weinige dagen in het jaar die echt als een vrije dag voelde. Thuis loopt vrije tijd en werk namelijk altijd door elkaar. Maar ook in Dieren heeft efficiëntie voorrang gekregen en is sinds vorig jaar de rustdag verdwenen.
Het ONK werd gewonnen door de Apeldoornse grootmeester Thomas Beerdsen die op weerstandpunten de 18-jarige Arthur de Winter (de kampioen van 2024) en de Indiër Shete Sammed voorbleef. Het 11-jarige talent Bram ten Dam deed het met 5.5 uit 9 ook goed. Beerdsen versloeg hem echter in een schoolvoorbeeld van het opzetten en afronden van een koningsaanval.
Thomas Beerdsen – Bram ten Dam
1.e4 c6 2.d4 d5 3.Pc3 dxe4 4.Pxe4 Pd7 5.Pg5 Pgf6 6.Ld3 e6 7.P1f3 Ld6 8.De2 h6 9.Pe4 Pxe4 10.Dxe4 Pf6 11.De2 0–0 12.Ld2 Dc7 13.0–0–0 c5
Zwart heeft een wat passieve opening gespeeld. Dankzij de pion op h6 kan wit een aanvalslijn openen.
14.g4! Pd5 15.Kb1 Pf4 16.Lxf4 Lxf4 17.g5! cxd4 18.Thg1 e5 19.gxh6 Lxh6 20.Pxe5 Dd6 21.De4 f5 22.Dh4 Le6 23.Tg6 Kh7
Wit maakt het af met een offer.
24.Txg7+! Kxg7 25.Tg1+ Kh7 26.Tg6 Lxa2+ 27.Kxa2 Dxg6 28.Pxg6 Kxg6 29.Dg4+ Kh7 30.Lxf5+
Materieel valt het nog mee voor zwart, maar hij moet nu ook een kwaliteit geven (30…Kh8 31.Dg6 is nog erger).
30…Txf5 31.Dxf5+ Kh8 32.Dh3 Kh7 33.Dd3+ Wint ook nog een pion en daarom gaf zwart op.
Partij in viewer:
24 juli:
Deze week kwam in het wereldnieuws dat Judit Polgar werd voorgedragen voor het presidentschap van Hongarije. Judit Polgar, die gisteren haar 50e verjaardag vierde, mag een schaaklegende genoemd worden.
Judit Polgar is de beste schaakster aller tijden. Sinds tien jaar is zij met schaakpensioen. De schaakster wees het aanbod voor het presidentschap van premier Magyar af.
“Voordat ik geboren werd, besloten mijn ouders dat ik een genie zou worden”. Een intrigerende uitspraak van Judit Polgar in 2016 die ook het geheim onthulde achter haar briljante carrière waarin ze een spelniveau bereikte dat geen enkele andere vrouw ooit bereikte. Judit was het jongste meisje uit een gezin van ouders die een opvoedingsexperiment uitvoerden. Dat experiment moest wonderkinderen opleveren.
Al op jonge leeftijd liet ze zien dat haar talent uitzonderlijk was, maar het was haar tomeloze ambitie die haar naar de absolute wereldtop bracht. Ze ontwikkelde een stijl die tegenstanders zowel bewonderden als vreesden: scherp, tactisch, explosief. In haar beste partijen leek ze het bord te laten ontploffen, waarbij ze chaos creëerde die alleen zij volledig doorgrondde.
Haar opmars door de schaakwereld was ongekend. Op haar vijftiende werd ze de jongste grootmeester ooit, jonger dan wereldkampioen Bobby Fischer destijds. Ze versloeg een indrukwekkende reeks topspelers: Karpov, Topalov, Anand, en zelfs Garry Kasparov — een moment dat de schaakwereld deed schudden. Dat ze als enige vrouw ooit de top tien van de wereld bereikte, was geen doel op zich, maar een logisch gevolg van haar kracht. Ze speelde niet om barrières te doorbreken; ze speelde om te winnen.
In Olympiades was ze een wapen van ongekende waarde. Met Hongarije won ze meerdere medailles, vaak op het eerste bord, waar ze het opnam tegen de sterkste spelers van andere landen. Haar rating piekte op 2735, een cijfer dat haar stevig tussen de elite plaatste.
Toen ze later haar professionele carrière beëindigde, bleef haar invloed groot. Ze richtte zich op schaakeducatie, toernooiorganisatie en het promoten van het spel onder jongeren. Maar haar nalatenschap ligt vooral in haar partijen: bewijs dat genialiteit geen categorie kent, en dat één speler de schaakwereld blijvend kan veranderen.
Judit Polgar versloeg in 2012 in een rapid-partij met zwart werelds beste schaker Magnus Carlsen. Zie diagram 1069. De partij willen we volgende week laten zien, maar stelling 1069 kan alvast opgelost worden. Met welke zet verraste Judit Polgar (zwart) Magnus Carlsen?
31 juli:
De bekende jongste telg uit de Hongaarse schaakfamilie Polgar, Judit, zag af om president te worden van Hongarije. Van de 50-jarige schaaklegende een prachtige rapid-partij tegen werelds beste schaker, Magnus Carlsen.
Magnus Carlsen – Judit Polgar
1. Pf3 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. d4 O-O 6. h3 e5
Het Konings-indisch.
7. d5 Pa6 8. Le3 De8 9. g4 Pc5 10. Pd2 a5 11. Le2 c6 12. Tg1 Kh8 13. h4 Pg8 14. Dc2 Ld7 15.O-O-O cxd5 16. Pxd5 Pe6 17. h5 g5 18. Kb1
Mijn computer geeft de stelling een behoorlijk negatieve waardering. Het mag zichtbaar zijn, de stukken van Judit staan op een kluitje. Maar juist dat feit betekent dat Polgar een ingewikkelde stelling aan het bouwen is, waar zij, zoals haar speelstijl bewijst, door haar talent de uitweg en oplossing in vindt.
18. … La4 19. b3 Lc6 20. Pb6 Td8 21. Dc3 Pf4 22. Lf1 h6 23. Dxa5 f5!?
De noodzakelijk doorbraak om de stelling uit te bouwen naar meer activiteit. Mijn computer vindt deze stelling nog steeds niet bijzonder. Vergeet niet, Carlsen moet wel de antwoorden vinden in een kort tijdsbestek. Min of meer is Polgar bezig het initiatief over te pakken.
24. gxf5 Dxh5 25. Te1 Pf6 26. Pd5 Ta8 27. Db4
Hier was het beter voor Carlsen om op f6 het paard te slaan.
27. … Tfd8 28. f3? Dh4!
Na haar vorige damezet is ook deze damezet een mooie manier om de dame via de rand actief te laten worden.
29. Tc1 Lxd5 30. cxd5
De opgave van vorige week.
30. … P4xd5!
De oplossing van het vraagstuk. Pion kon genomen worden wegens de penning van pion e4. Was dat paard van f6 er maar af voor Carlsen, zie zet 27, dan kon hij nog Tg4 spelen.)
31. Lxg5 Dxg5 32. Txg5 Pxb4 33. Tg2 d5 34. exd5 Pfxd5
Polgar heeft een stuk gewonnen en het voor elkaar gekregen dat haar stukken actief werden. De partij is uit.
35. Pe4 Pe3 36. f6 Lf8 37. Th2 Tac8 38. Lc4 Pxc4 39. bxc4 Kg8 40. Tb2 Tc7 41. c5 Pd3 42. Td2 Tcd7 43. c6 bxc6 44. Txc6 Kf7 45. Tb6 Pc5 46. Txd7+ Txd7 47. Pf2 h5 48. Tc6 Td2 49. Ph3 Pe6 50. a4 Th2 0-1
Partij in viewer:
7 augustus:
Het jonge dames talent Machteld van Foreest uit Groningen wist dit jaar voor de derde keer Nederlands kampioene te worden. Ze speelde scherp en overtuigend.
Veel tweekampen sloot ze met 2-0 af. In de finale tegen Anna-Maja Kazarian kwamen er twee hele boeiende partijen op het bord. Beide werden gewonnen. Onderstaand, de eerste partij.
Machteld van Foreest – Anna-Maja Kazarian
1.e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. e5 Pfd7 5. f4 c5 6. Pf3 Pc6 7. Le3 a6 8. Pe2 Db6 9. Dc1 cxd4 10. Pexd4 Lc5
De Steinitz-variant van de Franse verdediging wordt in de hedendaagse toernooipraktijk nog regelmatig van stal gehaald.
11. c3 a5 12. Le2
12. Dc2 is een betere zet.
12. … f6 13. O-O
13. exf6 is sterker.
13. … fxe5 14. fxe5
14. … Pdxe5?
Waarschijnlijk een giftig pionnetje. Veel veiliger is de korte rokade.
15. Pxe5 Pxe5 16. Lg5
Mijn computer adviseert de zet 16. De1, gevolgd door Dg3 als beter aan.
16. … Pg6
Een betere verdediging is 16. … Pf7. Wit vervolgt dan met 17. Txf7 Kxf7 18. Df4 en zwart heeft nog partij.
17. Kh1 Ld7
Mogelijk is 17. … e5 18. De3 Le6 nog iets, maar zwart staat al in de mineur.
18. Lh5 Lxd4 19. cxd4 Lb5?
De computer geeft stug verdedigen met 19. … Tf8 20. De3 Dd6 21. Lf4 als advies. De verplaatste loper was noodzakelijk voor de verdediging.
20. Df4
20. Lxg6! schaak is een betere en doeltreffender optie.
20. … Lxf1 21. Lxg6+ hxg6 22. Txf1 Kd7 23. Df7+ Kc8 24. Lf4 e5 25. Lxe5 Dc6 26. h3 Ta6 27. Dxg7 Td8 28. Kh2 Dc2 29. Tf7 Tc6?
Nu gaat het snel voor wit.
30.Txb7 Tdd6?
Opgave 1070
Met welke prachtige combinatie maakte Machteld van Foreest een einde aan deze partij? Zie volgende week.
Zomervakantie
Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)
Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13
In de rubriek van Dimitri Reinderman van 1 augustus kan na 34 Txe4 niet Wit, maar Zwart winnen met 34 … Txe4.