Krantenrubrieken weekenden 15, 22 en 29 augustus 2026

Wekelijks publiceren we de schaakrubrieken van Dimitri Reinderman voor HDC Media, Henk Prins voor het Reformatorisch Dagblad, Nick Maatman voor Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant en Hans Ree in de Groene Amsterdammer.

Dimitri Reinderman | Henk Prins | Nick Maatman | Hans Ree & Hans Böhm

Dimitri Reinderman

15 augustus: Na 42 jaar terug in de toernooiarena

Van 2 t/m 7 augustus werd een meestertienkamp onder de naam Utrechtse Meesters gehouden. De tien deelnemers wonen allemaal in Utrecht en omgeving, maar omdat er vier van hen een andere dan de Nederlandse nationaliteit hebben werd het toch een internationaal toernooi met mogelijkheden voor titelnormen. Verder een gemeleerd gezelschap, waarbij mij één naam bijzonder opviel: Coen Stehouwer. Dat is toch iemand die heel lang geleden schaakte? En dat klopt, het NK van 1984 was zijn laatste serieuze toernooi! Een comeback na 42 jaar dus. Hoe zit dat?

Stehouwer werd in 1960 geboren in Rotterdam. In de jaren ‘70 plaatste hij zich verschillende keren voor het NK jeugd, met een tweede plaats als beste resultaat. Hij ging medicijnen studeren maar wist zich toch twee keer te plaatsen voor het volwassen NK, met behoorlijke resultaten. In 1981 haalde hij 6 uit 13 (Timman won), in 1984 5 uit 11 (Van der Wiel kampioen). Daarna kreeg echter zijn maatschappelijke carrière voorrang. Hij promoveerde aan de VU en was van 2004 tot 2023 hoogleraar en hoofd van de afdeling Interne Geneeskunde in Maastricht. Begin 2025 kriebelde het weer en werd hij lid van de Utrechtse schaakclub De Rode Loper. Daar werd hij dit jaar clubkampioen, waarna hij een uitnodiging voor de Utrechtse Meesters kreeg.

Het zou voor het verhaal mooi zijn als Stehouwer daar verraste. Het leek er even op toen hij met 2.5 uit 4 begon, maar hij zakte daarna in. Sofiia Moskalets (Oekraïne, geboren in 2009) haalde 5.5 uit 9 en scoorde daarmee een vrouwengrootmeesternorm. De lokale grootmeester Hugo ten Hertog verloor van haar, maar wist uiteindelijk nog wel met 6 punten het toernooi te winnen. Stehouwer eindigde met 3 punten voorlaatste maar liet met onderstaande partij zien dat hij nog steeds een gevaarlijke aanvalsspeler is.

Branco Titus – Coen Stehouwer

1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 e5 6.Pdb5 d6 7.Pd5 Pxd5 8.exd5 Pb8 9.a4 Le7 10.Le2 0–0 11.Ld2 Lf5 12.a5 Pd7 13.0–0 Lg6 14.Lb4 a6 15.Pa3 f5 16.Pc4

Een moderne Sveshnikov waarin wit beter staat op de damevleugel, maar zwart kansen kan krijgen aan de andere kant.

16…Tf6 17.Tc1 Tc8 18.Te1 Lf7 19.b3 Th6 20.Pe3 Lg6 21.c4 e4 22.f4 exf3 23.Lxf3 Pe5

Behalve de toren staan de zwarte stukken nog niet heel erg dreigend naar de witte koning gericht. Toch krijgt zwart binnen een paar zetten een mataanval. Wit wil met zijn volgende zet iets te graag naar veld e6.

24.Pc2? Lg5! 25.Ta1 Lf4! 26.g3 Dg5 27.Kg2 Txh2+!

Na slaan is het mat. Na niet slaan is het dat spoedig ook, dus wit gaf op.

Partij in viewer:

22 augustus: Eindelijk een klassieke titel voor Roebers

Wie is de populairste schaker van Nederland? Het logische antwoord hierop is Anish Giri, maar als je kijkt naar de aandacht in de Nederlandse media is het misschien wel Eline Roebers. Zo hebben in  2026 tot nu toe de Volkskrant, nu.nl, nos.nl, Het Parool, Linda Meiden en het Noordhollands Dagblad  uitgebreide artikelen geschreven met Roebers in de hoofdrol. Ik snap de aantrekkingskracht: ze is jong, een vrouw en heeft al diverse internationale titels behaald.  Bij de meisjes was ze in verschillende leeftijdscategorieën al twee keer wereldkampioen. Dit jaar voegde ze daaraan ook nog een Europese titel voor volwassen vrouwen aan toe. Wat dat betreft is ze de succesvolste Nederlandse schaakster ooit.

Er kan wel een kanttekening gemaakt worden bij de titels: het waren allemaal kampioenschappen in snelle vormen van schaken. Je zou haar de blitz-koningin kunnen noemen, maar zoals ze in het interview in het NHD aangaf: ze wil meer zijn dan dat. Klassiek schaken vindt ze namelijk nog steeds de mooiste vorm van schaken. Een internationale titel had ze daarin echter nog niet gehaald. Gelukkig was er deze maand een kans: in Montenegro werd namelijk het Europees Kampioenschap voor meisjes t/m 20 jaar gespeeld. Roebers wilde daar wel heen om de titel op te halen. Op rating was ze de duidelijke favoriet en dat maakte ze waar. Na een remise in de eerste ronde gaf ze in de zeven rondes erna maar een half puntje af. In de laatste ronde nam ze in een betere stelling remise en pakte zo de ongedeeld eerste plaats. En dus de eerste internationale klassieke titel!

Een belangrijke overwinning was die tegen de nummer drie van de ranglijst, Beber uit Slovenië. Die beheerste het Konings-Indisch niet echt goed en speelde veel te passief. Roebers liet goed zien hoe je dat afstraft.

Eline Roebers – Anja Beber

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.f3 Lg7 4.e4 d6 5.Pc3 0–0 6.Le3 Pbd7?! 7.Dd2 e5?! 8.d5 h6?! 9.0–0–0 Kh7 10.g4 Pe8 11.Ph3

11.h4 a5 12.h5 g5 is positioneel al gewonnen voor wit, die later de damevleugel kan gaan openen om daar te gaan winnen. Maar Roebers speelt liever op de aanval.

11…a5 12.Pf2 Pc5 13.Tg1 Ld7 14.Tg3 g5

Wit heeft nu een aanknopingspunt gekregen op g5 die ze vroeg of laat met h4 zal gaan breken.

15.Le2 Kg6 16.Th1 Lf6 17.Tg2 Th8 18.h4 gxh4 19.Ph3 Lg5 20.f4 exf4 21.Pxf4+ Kh7 22.Ph3 f6

Zwart probeert  tevergeefs de stelling dicht te houden.

23.Pxg5+ fxg5 24.e5! Tf8 25.Dc2+ Kg7 26.e6 Lxe6 27.dxe6 Pxe6 28.De4 Pf4 29.Ld4+ Pf6 30.Pd5 P4xd5 31.Ld3 Tg8 32.cxd5

Zwart gaat haar paard verliezen en gaf daarom op.

Partij in viewer:

29 augustus: Speelde Kasparov vals?

Zowel voetbal als schaken hebben regels over aanraken, maar hoe daarmee wordt omgegaan verschilt. Bij voetbal is het officieel verboden de tegenstander hinderlijk vast te houden. In de praktijk wordt het echter toch vaak gedaan, bij hoekschoppen bijvoorbeeld. Er wordt maar zelden tegen gefloten. Zover ik weet wordt het ook niet als onsportief gezien: het lijkt eerder de norm om deze regel te overtreden.

Bij schaken gelden de regels ‘stuk aanraken is stuk zetten’ en ‘losgelaten is gezet’ en daar hoor je je echt aan te houden. Toch gebeurt het soms dat iemand een aanraakregel overtreedt en ermee wegkomt.  Het helpt dan als je Garry Kasparov bent. Hij speelde in 1994 in Linares tegen Judit Polgar, toen nog maar 17 jaar en debuterend in een toptoernooi. De toenmalige wereldkampioen had in diagram 1 een gewonnen stelling bereikt. Hij speelde zijn paard naar c5, liet het een fractie van een seconde los, zag dat het een blunder was en speelde toen het paard naar f8. Polgar durfde echter niet te claimen en ook de arbiters grepen niet in, waarna Kasparov zelfs nog de partij won.  Videobeelden bewezen achteraf dat het paard losgelaten was (het filmpje staat op YouTube als ‘Kasparov cheats Polgar’). Speelde Kasparov vals? Hijzelf vindt van niet. Zelfs dit jaar in de documentaire over Judit Polgar op Netflix (The Queen of Chess) ontkende hij fout gezeten te hebben. Volgens hem had hij niet gemerkt dat hij het paard had losgelaten. In de schaakwereld wordt het toch op zijn minst als een smet op zijn blazoen gezien. Hoe zouden voetballers erover denken?

Judit Polgar – Garry Kasparov

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.f4 e6 7.Le2 Le7 8.0–0 Dc7 9.De1 Pbd7 10.a4 b6 11.Lf3 Lb7 12.Kh1 Td8 13.Le3 0–0 14.Dg3 Pc5 15.f5 e5 16.Lh6 Pe8 17.Pb3 Pd7 18.Tad1 Kh8 19.Le3 Pef6 20.Df2 Tfe8 21.Tfe1 Lf8 22.Lg5 h6 23.Lh4 Tc8 24.Df1 Le7 25.Pd2 Dc5 26.Pb3 Db4 27.Le2 Lxe4 28.Pxe4 Pxe4 29.Lxe7 Txe7 30.Lf3 Pef6 31.Dxa6 Tee8 32.De2 Kg8 33.Lb7 Tc4 34.Dd2 Dxa4 35.Dxd6 Txc2 36.Pd2

De keuze is reuze hier: Txb2, Pg4, Df4, Dh4, Dg4, allemaal winnende zetten. Het geplande 36…Pc5 was een blunder, al verliest het niet: na 37.Lc6 Dh4 38.Lxe8 Pg4 39.h3 Pf2+ 40.Kg1 Pxh3+ 41.gxh3 Dg3+ is het eeuwig schaak. Ook de partijzet had tot remise moeten leiden.

36…Pf8? 37.Pe4 P8d7 38.Pxf6+?

Polgar was mogelijk zo ontstemd door de actie van haar tegenstander dat ze de partij weer weggeeft, die met 38.h3 te redden was.

38…Pxf6 39.Dxb6 Pg4 40.Tf1 e4 41.Ld5 e3 42.Lb3 De4 43.Lxc2 Dxc2 44.Td8 Txd8 45.Dxd8+ Kh7 46.De7 Dc4

 Na 47.Te1 Df4 is het mat of damewinst, wit gaf daarom op.

Partij in viewer:

Henk Prins

14 augustus:

Enige weken geleden werd de minorpromotie behandeld. Tweezet 1067 werd toen aangeboden om opgelost te worden. Tweezet 1067 is tevens een miniatuur, een probleem met maximaal zeven stukken op het bord.

De tweezet heeft een verleiding. Dat is een bijna goede sleutelzet, maar op één zwarte zet kan wit niet mat zetten. Die verleiding zien we als wit 1. Dc6? als sleutelzet wil gaan proberen.  Na die sleutelzet is zwart in tempodwang. Dit betekent dat er in feite op iedere zwarte zet een matzet voor wit moet zijn. Na 1. … Lxb7 is 2. Db5 mat, na 1. … Dxb6 komt er 2. bxa8D mat, op 1. … Db8  is het mat met 2 Pc8. Helaas is er geen mat na 1. … Dxb7! De sleutelzet is 1. Pc4! Weer is zwart in tempodwang. Nu komt er op 1. … Lxb7 2. Da5 mat, wat een matverandering is t.o.v. de verleiding. Dit geldt ook voor de zet 1. … Db6, waarop nu 2. Dxb6 mat komt en op 1. … Db8 waarop ook 2. Db6 mat komt, maar wel dus een nieuw mat t.o.v. de verleiding. Op de weerlegging van de verleiding 1. … Dxb7  is nu een mat voorzien: 2. Da5. Een boeiende matveranderingsminiatuur.

Een miniatuur in problemen en eindspelstudies heeft te maken met die zeven stukken. De term miniatuur komt ook in partijschaak voor en heeft te maken met een korte partij van minimaal twintig zetten. Daar zijn veel voorbeelden van, de volgende is leuk om na te spelen.

Vaganian – Piasetski

1. Pf3 e6 2 .c4 f5 3. g3 Pf6 4. Lg2 d5 5. 0-0 6. Pc3 c6 7. d3 0-0 8. e4!

Hiermee wordt zwarts centrum aangetast.

8. … Lc7 9. cxd5 10. e5 Pfd7 11. d4 Pb6 12. Pe2 Kh8 13. h4  Le6 14. Pf4 Lg8 15. b3 De7 16. a4 Tc8 

Hoe maakt wit deze partij snel uit, oplossing volgende week.

Opgave 1070

Oplossing van vorige week: Machteld van Foreest maakte de partij uit met 31. Dd7! Txd7 32. Tb8 mat.

21 augustus:

Er bestaan componisten die zo gespecialiseerd zijn, die alleen maar miniaturen maken. Vorige week lieten we al wat moois zien. Een voorbeeld van een mooie miniatuur in de problematiek is ook opgaven 1068 van Jan van Woerden.

1068. Jan van Woerden, mat in twee.

De sleutelzet is 1. Db6! Wit dreigt dan 2. Db2 mat. Als zwart 1. … Kxa1 speelt dan is 2. Db1 mat. Speelt zwart 1. … Ka3 dan geeft wit mat met 2. Db3. Na 1. … Tb8 is het mat met 2. Dxa5. Ziet er knap uit. Het probleem heeft ook nog een schijnspel. Zonder dat de sleutelzet is uitgevoerd heeft Van Woerden al klaar staan, dat er op 1. … Kxa1, een zet waar je eerste naar kijkt, al mat is geregeld namelijk 2. Da3 mat. Hiermee kunnen oplossers op het verkeerde been worden gezet.

Heeft u gezien dat de miniatuur aan een speciale voorwaarde voldoet. De stelling bevat niet alleen zeven stukken, maar ook dat alle stukken maar eenmaal voor komen, uiteraard behalve de koning.

Nieuwe tweezet.

Diagram 1072 is ook een tweezet uit het boekje “De 40 problemen” van Jan van Woerden. Van Woerden verzamelde tien problemen, negen tweezetten en een driezet met de zojuist genoemde speciale voorwaarde.  Daar zal Van Woerden enig zoekwerk voor hebben moet verrichten. Er zitten wel bijzonder knappe werkstukjes tussen. De nieuwe tweezet is dat zeker ook. De tweezet, wit geeft mat in twee, is op te lossen. De oplossing zal volgende week in de rubriek komen.

1071 Miniatuur partij.

De oplossing van de miniatuurpartij van vorige week is:  17. h5! Ld8 18. Ph4! Dd7

29 augustus

In miniaturen worden  thema’s eenvoudig getoond. Begrijpelijk omdat er maar zeven stukken op het bord staan.

De sleutelzet van tweezetminiatuur 1072, die vorige week opgelost kon worden, is 1.Da1! Een mooie sleutelzet van een terugtrekkende witte dame. Na de sleutelzet dreigt er 2.Dh8 mat. De oplosser zal ook ontdekt hebben dat de sleutelzet de zwarte koning een extra vluchtveld geeft. De zwarte koning kan namelijk naar c8 als zwart de lange rokade uitvoert. Na 1. … 0-0-0 is het mat door 2.Da6. Een prachtige switchback of terugkeer van de sleutelzet. Na 1. … Lc5 of 1. …  Ld4 speelt de witte dame naar een ander hoekveld: 2. Dxa8 mat.

Een terugtrekkende witte dame is ook te zien in de miniatuur van F. Palatz en E. Schütte.

Deze mat- in -vier zetten kreeg ik spontaan opgestuurd door een trouwe volger van deze schaakrubriek. Het is dan wel een oud werkstukje van 1936, maar de miniatuur spreekt mensen nog steeds aan in 2026. De sleutelzet is 1.Db1! Wit dreigt nu 2.Db3 Kc6 3.Dd5 mat. Wit speelt dus in de dreiging de sleutelzet weer terug. De vergelijking met 1072 is dus dubbel, zowel de terugtrekking als ook de switchback. Feitelijk moet wit eerst een tempo verliezen om tot winst te komen. De varianten zijn: 1. … Kc4 2.Db2 Kc5 3.Db3 Kc6 4.Dd5 mat en 1. … Kc6 2.Dd3 Kc5 3.Db3 Kc6 4.Dd5 mat.

Nieuw probleem

Diagram 1073 is, evenals 1072, ook een tweezetminiatuur uit het boekje “De 40 problemen” van Jan van Woerden. De stelling bevat niet alleen zeven stukken, maar ook dat alle stukken maar eenmaal voor komen, uiteraard behalve de koning.  De compositie is van de bekende schaker en problemist Henri Weenink (1892-1931). Bespreking volgt later.

Memo

De inzendtermijn van de zomerschaakpuzzel ( https://schaaksite.nl/2026/07/02/rd-schaakpuzzel-zomer/ ) loopt bijna af. Inzendingen uiterlijk tot en met 1-9-2026.

Nick Maatman
   

29 augustus: Eigenwijs of geniaal

Het Nederlands kampioenschap schaken werd dit jaar gehouden in Aalsmeer. Hier slaagde Machteld van Foreest erin om haar titel te verdedigen bij de vrouwen. Helemaal vanzelf ging dit niet. In de halve finale tegen Zhaoqin Peng kwam ze meermaals heel erg goed weg. Maar in de finale tegen Anne-Maja Kazarian was ze oppermachtig.

In de algemene categorie ging de titel verrassend naar Sergei Tiviakov. In de finale was hij na een barrage te sterk voor Liam Vrolijk, waardoor Tiviakov zijn vierde landstitel in de wacht wist te slepen.

Tijdens de prijsuitreiking greep Tiviakov triomfantelijk de microfoon, om een lange excentrieke speech te geven. Hij wees allereerst op de vooruitgang van de organisatie. Want niet alle voorgaande edities konden op zijn goedkeuring rekenen: “In Utrecht was het vreselijk”. De spelers zaten in Aalsmeer in een comfortabel hotel, waarbij ze ook goed te eten kregen.

Ook wil Tiviakov dat de Nederlandse titel weer wat gaat betekenen. Hij dacht hierbij bijvoorbeeld aan een toezegging tot een plaats in het Olympiade team. Want voor de meeste evenementen is bij de Nederlandse schaakbond de rating leidend.

Ten slotte wees Tiviakov op de Groningse hegemonie, door de twee Groningse winnaars. Ook in eerdere jaargangen gaf hij aan het niet erg te vinden als hij zelf niet won, als hij de titel wel kon laten aan ‘zijn studenten’.

In zijn hoogtijdagen maakte Tiviakov deel uit van de wereldtop. Hij maakte furore door een ongeslagen reeks te boeken van liefst 110 partijen. Nog altijd heeft hij zijn eigen kijk op het spelletje. Openingen als het Scandinavisch of de Fort Knox variant staan tegenwoordig vooral te boek als snelschaakopeningen. Maar Tiviakov verdedigt ze nog altijd met verve.

In zijn boekenserie Rock Solid Chess doet Tiviakov zijn schaakgeheimen uit de doeken. Hierbij wordt nogal eens afgeweken van het oordeel van de computer. Neem de pionstructuur van drie tegen twee op de damevleugel, waarbij zwart een pionnetje meer heeft in het centrum. Deze structuur ontstaat veelvuldig via de Siciliaanse Alapin of de Franse Tarrasch. De computer is van mening dat zwart hier bijzonder weinig te vrezen heeft. Daar trekt Tiviakov zich niets van aan, want hij gelooft nog altijd in de kansen van wit. Toch blijken zijn strategieën in de praktijk vaak wel bijzonder goed uit te pakken. Is hij vooral eigenwijs of eigenlijk gewoon geniaal?

Wie goed oplette zag dat Tiviakov zijn openingsaanpak dit jaar voor het eerst toch wat meer heeft aangepast aan de voorkeuren van de computer. In de halve finale won Tiviakov zeer overtuigend van Erik van den Doel.

Sergei Tiviakov – Erik van den Doel
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.d3

Typisch Tiviakov. Hij vermijdt graag de grote theoretische hoofdvarianten.

5…b5 6.Lb3 Lc5 7.Lg5 h6 8.Lh4 Le7 9.Pbd2 d6 10.c3 Pa5 11.Lc2 c5 12.d4 exd4 13.cxd4 0–0 14.0–0 Lg4 15.dxc5 dxc5 16.De1!?

Tot dusver houden beide spelers elkaar in evenwicht. Door de dreiging van 17.e5 gevolgd door De4, grijpt wit nu geleidelijk het initiatief.

16…Ph5

Beter was 16…Pd7! Na 17.Lxe7 Dxe7 18.e5 Tae8 19.De4 kan zwart de problemen oplossen met 19…f5!.

17.Lxe7 Dxe7 18.e5 Tad8 19.b3!? f5 20.h3 Lxf3 21.Pxf3 Pc6 22.Td1 Pb4?

De coördinatie raakt bij zwart zo ver te zoeken.

23.Txd8 Dxd8 24.Db1! Pf4 25.Lxf5 Pe2+ 26.Kh2 Pc3 27.Le6+

Door dit tussenschaakje dringt wit beslissend binnen.

27…Kh8 28.Dg6 Dd3 

29.Ph4!

Was deze zet gemist door de zwartspeler? De stelling stort ineens helemaal in.

29…Dxf1 30.Pf5

Schaakmat is onafwendbaar. 1–0

Partij in viewer:

Hans Ree & Hans Böhm

Lees de rubriek van Hans Ree in De Groene Amsterdammer op: https://www.groene.nl/auteur/hans-ree (voor niet-abonnees alleen op vrijdag van verschijning gratis)

Hans Böhm plaatst zijn rubriek voor de Telegraaf op zijn eigen website: https://www.hansbohm.com/2013/?cat=13