Recensie: The Best Endgames of the World Champions 1 en 2 van Karsten Müller

26 november 2021 7:30 0

Een paar weken geleden plofte er een groot pakket met twee paarskleurige boeken, afkomstig uit Duitsland, op mijn deurmat. Om maar meteen met de deur in huis te vallen, uitgeverij JVB (Joachim Beyer Verlag) heeft deze serie van twee boeken uitgebracht. Het onderwerp van schrijver Karsten Müller is uiteraard zijn geliefde eindspel. En niet zomaar een nieuw standaardwerk over dit deelgebied in ons spel maar een prachtige verzameling met de beste eindspelen ooit door wereldkampioenen gespeeld. Bij mijn weten is nog nooit eerder een dergelijke verzameling bij elkaar gezet hoewel een aantal van deze eindspelen zijn weg wel in de schaakliteratuur heeft weten te vinden. Dat zegt Müller min of meer ook in zijn voorwoord: de lezer krijgt een fraaie collectie van zeer instructieve en ook indrukwekkende voorbeelden voorgeschoteld. Daarbij neemt “schaakdocent” Müller zijn toehoorders mee in de thematische keuze die hij heeft genomen bij alle voorbeelden.

Zo koppelt hij het “het loperpaar” aan Steinitz, “de ingenieuze verdediging” aan Lasker, de manier waarop Aljechin “aanvallen opbouwt in de zogenaamde vierde fase van de partij”, de “vakkundige wijze waarop Euwe vrijpionnen wist te benutten” en zo verder. Deel 1 handelt over alle wereldkampioenen van Steinitz tot en met Tal, waar deel 2 de meeste memorabele eindspelen voor het voetlicht brengt van Petrosian tot en met Carlsen. En de term “schaakleraar” houdt natuurlijk in dat Müller veel opgaven aanbiedt. Dat is sowieso een sterk punt in de didactische kaders waarin hij zich manifesteert. In zijn beroemde “Endgame Magic Show” bij Chessbase, in zijn leerzame analyses op de website van Chessbase en de vele doorwrochte analyses die hij via Chessbase Magazine aanbiedt, altijd zal hij de kijker of de lezer uitdagen om zelf na te denken over bepaalde stellingen die hij toont. En dat doet hij in deze tweedelige serie ook. Maar de manier waarop is uniek! Want na een korte inleiding over de wereldkampioen die hij onder de loep neemt wordt een instructief voorbeeld vergezeld van een QR-code!

Voorbeeld van een pagina met QR-code.

En dat op het moment dat onze wereld op zijn kop wordt gezet door QR-codes… Ik vrees dat hij hiermee alle complotdenkers en antivaxers in de gordijnen jaagt, maar vermoedelijk zitten daar niet veel schakers tussen, omdat die algemeen beschouwd worden als logische denkers en meestal hun gezond verstand gebruiken. De rechtszaak die de KNSB onlangs aan zijn broek kreeg van een aantal niet gevaccineerde spelers bij het kwalificatietoernooi voor het NK, daargelaten…

Terug naar de QR-code bij de voorbeelden. De lezer hoeft zijn smartphone maar te richten hierop en hij wordt onmiddellijk omgeleid naar een Chessbaseplatform waar het voorbeeld in een mooie viewer wordt getoond, compleet met alle varianten. De begeleidende tekst moet de lezer uit het boek halen, dus de pgn downloaden kan natuurlijk maar daarmee heeft de lezer het boek nog niet (digitaal) in handen. Dat zou overigens een ongelooflijke klus worden want elke stelling in het boek is via de QR-code gelinkt naar de digitale versie. Voor zover ik weet is dit de eerste keer dat het zo wordt gedaan, de JBV Chess Books en Chessbase hebben de handen ineen geslagen om dit mogelijk te maken: een geweldige noviteit!

 

Als we bij de pagina (links op de afbeelding) inzoomen met onze QR-scanner worden voor dit eindspel Englisch-Steinitz geleid naar onderstaande weblink: https://share.chessbase.com/SharedGames/game/?p=BXtiWVelr621J7tENiszylyXmXY90GFNUoizb/I7o6RyaJrJYxt0fs05J297Qzru

Daar kunnen we ook op klikken en dan ziet het uit zoals op de afbeelding rechts:

Dat is de pgn-viewer die Chessbase tegenwoordig hanteert en waar de auteur zijn commentaar, tekst en analyses in kwijt kan. En die mag ook nog gedownload worden. Hier komen twee werelden bij elkaar, het schaakboek en de digitale representatie ervan. Fraai gevonden!

Lees meer >

Oranje boven

21 november 2021 21:04 0

Vandaag was de slotronde van het Europees landenkampioenschap. Nederland had zowel in het Open toernooi als bij de dames een uitstekende klassering afgedwongen, maar helaas eindigde de slotdag in mineur. Beide teams gingen onderuit en zakten door dit resultaat wat plaatsen op de ranglijst. Niettemin kan gesteld worden dat beide Nederlandse schaakteams zich op dit Europese Kampioenschap zeer behoorlijk hebben gemanifesteerd.

Eline Roebers scoort haar eerste IM-norm! (foto Harry Gielen)

Net als in het voetbal zijn we aan het verjongen. We hebben ingezien dat we de vruchten mogen plukken van de jeugdopleiding! Met maar liefst drie Van Foreesten in de gelederen die allemaal prima gepresteerd hebben, mogen we de verjonging als geslaagd beschouwen. Kers op de taart was de heel opvallende prestatie van de pas 15-jarige Eline Roebers die aan het tweede bord van het damesteam een prachtige IM-norm scoorde met 6 uit 8. Dat was zelfs nadat ze in ronde 7 had verloren, maar haar score was ronduit formidabel voor een debutant. Door haar overwinning in de laatste ronde kwam ze zelfs uit 7 uit 9, een ongekend puntentotaal.

De heren deden mee in de top, kregen enkele toplanden tegen en wisten zich redelijk te handhaven. Met de 2700-spelers Anish Giri en Jorden van Foreest zat het wel snor. Lucas, de jongere broer van Jorden, was aan bord twee geplaatst: hij moest zoveel mogelijk tegenhouden, terwijl Jorden aan drie als puntenmachine moest fungeren. Dat plan is gedeeltelijk gelukt. Giri scoorde +3, Jorden zelfs +4. Ook Lucas eindigde in de plus, hij won er twee, speelde er twee remise en verloor alleen de laatste van de sterke Spanjaard Antón Guijarro. Maar aan het laatste bord viel het wat tegen. Max Warmerdam, net boven 2600 tegenwoordig won zelfs geen enkele partij; na twee nullen moest hij genoegen nemen met zeven remises, waarbij aangetekend moet worden dat hij soms ook remise maakte in het belang van het team. Erik van den Doel ten slotte liet niet zijn beste schaak zien. Hij speelde maar vijf partijen en kreeg een -1-score te slikken.

Een plaats op het podium zat er daarom nauwelijks in, hoewel het veld bij het ingaan van de laatste ronde erg in elkaar geschoven was. Vier ploegen met 12 punten: Azerbeidzjan, Armenië, Oekraïne en Frankrijk (met de geweldig scorende Firouzja aan het eerste bord). Dan Nederland met de meeste bordpunten van een drietal achtervolgers (t.w. Polen en Spanje) met 11 punten. Dat was ook de tegenstander in de laatste ronde, straks daarover meer. Maar dat er muziek in het Nederlandse schaak zit, is helder.

 

De dames hebben, mede door de fantastische score van Eline Roebers op het tweede bord, een uitstekend toernooi gespeeld. Ze stonden bij het ingaan van de laatste ronde gedeeld derde (met 10 matchpunten en 20 bordpunten), achter het oppermachtige Rusland (16 matchpunten) en Georgië (13 matchpunten). Die gedeeld derde plaats moest overigens wel gedeeld worden met nogal wat landen en dus moest er sowieso gewonnen worden om die plek te handhaven. Dat zat er helaas niet in want aan tafel 4 tegen het sterke Azerbeidzjan gingen de onzen roemloos ten onder. De enige die wat in de melk te brokkelen had, was Tea Lanchava die WIM Beydullayeva bijna wist te verschalken. Uiteindelijk lukte het haar toch niet, de partij eindigde in remise, maar toch kwam zij uit op een mooie score. Overigens deed de andere debutante in dit team, Machteld van Foreest, het ook heel verdienstelijk.

Uiteindelijk blijkt dat Eline en Jorden ook de bronzen medaille voor hun score op respectievelijk het tweede en derde bord hebben ontvangen. Eline dus met 7 uit 9 met de prachtige TPR van 2504 en een IM-norm, Jorden met 6,5 uit 9 en een ook fraaie TPR van 2714. Ze worden via facebook gefeliciteerd door de voorzitter van de KNSB, Bianca de Jong-Muhren.

Lees meer >

Nipte overwinning Stukkenjagers 1 in Nijmegen

9 november 2021 16:46 Luuk Baselmans 0

De ochtend van 6 november begon lekker onrustig.

Onze kopman Stefan Beukema had last van verkoudheidsklachten en in deze tijd is het dan wel zo verstandig om niet mee te doen. Doordat Stefan niet mee kon doen was Constantijn Beukema ook uitgeschakeld voor de wedstrijd. Dit betekende een gigantische opdracht voor Nick Bijlsma en César Becx om op het allerlaatste moment maar liefst twee invallers te vinden. Na vele telefoontjes lukte het Nick en César om ze te vinden in de persoon van Henk Jan Beukema en Maarten Werkhoven. Het team is dan ook bijzonder dankbaar dat deze spelers zo flexibel waren om ons te helpen.

Blik in de speelzaal (foto Lambert Hofman)

Dan de match!

Lees meer >

Recensie: Rakhmanov’s Secrets of Opening Preparation

1 november 2021 21:57 Zyon Kollen 3

De Russische grootmeester Aleksandr Rakhmanov (geboren 1989, FIDE-rating ongeveer 2650) probeert in zijn boek inzicht te geven in de wereld van openingsvoorbereiding. Er zijn massa’s schaakboeken verschenen over specifieke schaakopeningen, maar het aanbod dat enkel is toegewijd aan de manier waarop we openingen zouden moeten bestuderen is veel kleiner.

Inhoud

Rakhmanov probeert de wereld achter schijnbaar toevallig gespeelde zettenreeksen, die we op het bord van topspelers gespeeld zien worden, toegankelijk te maken. Aangezien er een grote geheimzinnigheid schuilgaat in de voorbereiding van topschakers, zal de auteur daarom (niet anders kunnen dan) uitgaan van een persoonlijke benadering.

In de inleiding doet Rakhmanov enkele bekentenissen, namelijk dat hij niet bepaald geniet van openingsvoorbereiding en dat het een noodzakelijk kwaad is op zijn niveau, alsook dat hij zijn eigen partijen niet diep genoeg analyseert. Hij komt daarbij eerlijk tegemoet aan de belofte die hij aan het begin doet, zelfs als hij daarbij zijn eigen gebreken onderschrijft. Hij legt uit welk type stellingen hem bevalt en gaat in op de redenen waarom hij bepaalde openingen speelt, wat de lezers stimuleert om over hun eigen openingskeuzes te laten nadenken.

Lees meer >

Hing Ting Lai naar Deloitte NK finale vierkamp, Anne Haast dameskampioene

23 oktober 2021 17:47 1

Bij het Deloitte Nederlands Kampioenschap is de Amsterdammer Hing Ting Lai erin geslaagd om grootmeester Casper Schoppen uit te schakelen. In de noodzakelijk geworden tiebreak met versneld tempo sloeg hij met wit toe en maakte hij met zwart remise.

Bij de dames heeft Anne Haast in de laatste ronde Machteld van Foreest weten te verslaan, waarmee zij op 5 uit 7 is gekomen. De enige die op gelijke hoogte kon komen was Eline Roebers, die een gevecht op het scherp van de snede uitvocht met Maaike Keetman. Maar omdat Eline moest winnen en mede daardoor teveel moest gokken, ging ze uiteindelijk onderuit en verloor. Daarmee veroverde Anne al weer haar vijfde titel.

Hing Ting Lai en Casper Schoppen aan het begin van hun tweede tiebreakpartij. Op de achtergrond wedstrijdleider en fotograaf Frans Peeters (foto Ad Bruijns).

 

Nederlands Kampioenschap, derde knock-outronde
Gisteren waren de eerste drie finalisten bekend, maar moest een barrage nog uitwijzen wie van het tweetal Casper Schoppen en Hing Ting Lai ook nog naar de Deloitte NK-vierkamp mag. In de eerste partij was het Lai die zijn tegenstander in het middenspel onder druk wist te krijgen en die slaagde er niet in om de partij naar zijn hand te zetten. Sterker nog: zijn nadeel groeide door een paar ongelukkige beslissingen en uiteindelijk werd hij uitgeteld toen wit – behalve pionwinst – ook nog op de vijandelijke koning afging. Uiteindelijk kostte dat de zwartspeler beslissend materiaal, zodat er 1-0 op het scorebord kwam te staan.
Dat betekende dus dat Schoppen de tweede partij moest winnen. De opening leverde hem al direct een aangename stelling op en naarmate de partij vorderde werd duidelijk dat wit op winst kwam te staan. Maar op een of andere manier slaagde de witspeler er niet in om de diverse kansen die hem geboden werd te benutten. Sterker nog: na verloop van tijd had Lai de stelling helemaal genivelleerd. Maar toen liet de zwartspeler een paar steekjes vallen. Het kostte hem uiteindelijk een pion en hoewel er nu een dame-eindspel was ontstaan met twee pionnen tegen één van zwart, alles op één vleugel, was het bijzonder onaangenaam voor hem. Op een gegeven moment kon wit zomaar winnen, maar dat was een typische engine-variant die door de mens heel lastig te vinden is. Niettemin bleef wit op winst staan, maar het was duidelijk dat de stelling ze allebei boven hun hoofd gegroeid was. In de analyse heb ik de computervarianten gegeven omdat die heel instructief zijn, maar we moeten beseffen dat deze voor de mens – met zeer beperkte bedenktijd – nauwelijks te vinden zijn achter het bord. Als Casper uiteindelijk nog altijd het winstidee kan uitvoeren loopt hij in het mes. Met een mooie pattruc wist Lai de kwalificatie voor de vierkamp af te dwingen.

 

Lees meer >

Drie finalisten bekend, twee dames aan kop

22 oktober 2021 22:59 7

Bij het Deloitte Nederlands Kampioenschap heeft de tweede partij in de derde knock-out ronde maar liefst drie beslissingen opgeleverd uit de vier partijen die gespeeld werden. Bij de dames was er zo mogelijk nog meer “bloed aan de paal”: daar kwamen alle partijen tot een beslissing.
De uitslagen in het Algemene Kampioenschap (gemakshalve de titelstrijd bij de heren omdat er geen dames meedoen) leverde vandaag drie finalisten op. Max Warmerdam kreeg Erik van den Doel omver, Robin Swinkels versloeg Ilias van der Lende en Roeland Pruijssers slaagde erin een iets minder eindspel tegen zijn clubgenoot Nico Zwirs remise te maken, waardoor de overwinning in de eerste ronde volstond. Casper Schoppen, die na zijn fraaie zege van gisteren met zwart op Hing Ting Lai al op de drempel van de kwalificatie stond, ging verrassend onderuit. Lai pakte de opening slim aan, verzamelde een paar kleine voordeeltjes en op een gegeven moment had hij een beslissende aanval in handen. Daarom hebben we morgen nog één tiebreak, waarin snelschaakkanon Lai zijn kunsten weer eens kan laten zien.

Overzicht in de fraaie speelzaal in Hoogeveen (foto Ad Bruijns)

Bij de dames zijn er nog twee koplopers: Eline Roebers die haar directe concurrente, Tea Lanchava, wist te verslaan en Anne Haast die Anna-Maja Kazarian op knappe wijze wist te kloppen. Roebers en Haast hebben 4 uit 6 maar worden achtervolgd door Peng met een halfje minder. Met morgen Haast – Van Foreest, Keetman – Roebers en Peng – Kazarian op het programma kan er nog heel wat gebeuren!

Lees meer >

Veel beslissingen op het NK

21 oktober 2021 22:57 0

Vandaag weer twee nieuwe ronden in het Nederlands Kampioenschap met de knock-out bij de heren en de achtkamp bij de dames. En zoals collega Richard Vedder ons al heeft laten smullen van zijn commentaren bij de vorige ronden, viel er vanavond ook weer van alles te beleven.

 

Nederlands Kampioenschap, derde knock-outronde

Laten we beginnen met de zeeslang tussen de clubgenoten Roeland Pruijssers en Nico Zwirs. Zij hebben het laatste jaar flink samengewerkt en een paar dvd’s uitgebracht rondom allerlei Sicilianen waarin zij voor wit wat originele bestrijdingswijzen hebben uitgevonden. Tegen elkaar kwam er een Gesloten Siciliaan op het bord die uitmondde in een lange manoeuvreerpartij. We komen erin na de 56ste zet van wit.

Nico Zwirs (links) tegen Roeland Pruijssers (foto Frans Peeters)

Pruijssers, Roeland – Zwirs, Nico

Dit diagram symboliseert ongeveer waar wit op speelt. Door in het middenspel met een pion naar f6 op te rukken is de loper op f8 voor “eeuwig” gedoemd om in een hok te verblijven. Door de dubbelpion op d4/d5 te accepteren blijft ook pion d6 ingemetseld, waardoor Lf8 ook niet via d6 kan ontsnappen. Maar kan wit er ook zaken mee doen? Misschien heeft hij gedacht met een koningsmanoeuvre naar de damevleugel binnen te kunnen komen. Maar dan moet hij iets doen aan de doorbraak ..h6-h5 waarna de loper wellicht via h6 in het spel zou kunnen komen. En ook creëert zwart daarmee een vrijpion die wel eens vervelend zou kunnen gaan doen als de koning te ver weg is. Al met al geen eenvoudige zaak. Wat gebeurt er in de partij?

Lees meer >

Driemanschap bovenaan in Eindhoven

18 oktober 2021 22:29 7

V.l.n.r. Ciornei, Van Osch en Dgebuadze

Het afgelopen weekendtoernooi, georganiseerd door schaakvereniging WLC (Woensel Lichttoren Combinatie) te Eindhoven is gewonnen door het driemanschap bestaande uit de Georgisch/Belgische grootmeester Alexandre Dgebuadze, Fidemeester Mees van Osch en de Duitser Dr. Dragos Ciornei allen met 5 uit 6. Daarachter, met een halfje minder, ook een drietal, te weten de Duitser Marius Gramb, Fidemeester César Becx en Sjoerd van Roon. Laatstgenoemde mocht zich op basis van de weerstandspunten kronen tot de Brabantse seniorenkampioen. Al met al was het prettig dat de organiserende vereniging, met alle coronamaatregelen in acht genomen, in staat was om er een wervelende editie van te maken die geen enkele wanklank kende.

De deelnemerslijst kende één grootmeester, de sympathiek Alexandre Dgebuadze, al een tijd woonachtig in België en een echte toernooivos. Zelf ben ik hem een paar keer tegen het lijf gelopen in zowel weekend- als in rapidtoernooien. Ditmaal stond er een nieuwe confrontatie tussen ons beide op het programma, namelijk op zondagochtend. Daarover straks meer. Daarvoor had hij afgerekend met drie van de vier spelers, waarbij hij in de derde ronde vlak na de opening remise accepteerde tegen de Duitser, als vijfde geplaatst, Sebastiaan Mueer.

Een bliksemoverwinning boekte Dgebuadze tegen het Tilburgse snelschaakkanon Bob Jansen, die de opening iets te fantasierijk speelde en helaas voor hem stuitte op grootmeesterlijke onverzettelijkheid.

Lees meer >

Eerste overwinning van het seizoen is binnen!

10 oktober 2021 22:38 Erwin Kalle 0

De wedstrijd tussen Stukkenjagers 1 en Krimpen aan den IJssel 1 was een herhaling van de laatst gespeelde match voor de corona-pauze. Toen speelden we uit en namen we de punten mee naar Tilburg, maar de opstellingen waren sinds die wedstrijd wel iets veranderd.

 

Kijkje in de speelzaal van de Tilburgse bioscoop Cinecitta, het speellokaal van De Stukkenjagers. Op de voorgrond de twee IM’s van Krimpen a/d IJssel (links Rini Kuijf en rechts Frans Cuijpers).

De eerste uitslag kwam al een aantal weken voor de geplande datum, Nick Bijlsma kon niet aanwezig zijn op de zaterdag en speelde vooruit tegen Harold van Dijk, die lang op winst af leek te gaan. Nick zag in het loper eindspel een kans om het nog lastig te maken en wist een verloren stelling toch nog om te zetten tot een vol punt, wat er voor zorgde dat er op zaterdag met een 1-0 voorsprong begonnen. Om een indruk te geven van wat er op de clubavond gebeurde hierbij het verslag deze vooruitgespeelde partij:

https://stukkenjagers.nl/algemeen/we-staan-voor-en-gelijk/

 

César Becx sloot aan bord 4 al snel vrede met Rini Kuijf na dertien rustige zetjes inclusief dameruil. Om de toeschouwers dan toch wat amusement te bieden vind je bij de partijen hun eerdere duel uit 2005, toen Kuijf nog voor U-Boat Worx annex De Variant uitkwam. Van die remise kreeg de engine heel wat meer uitslag… (zie partij hieronder).

Lees meer >

Mijn bezoek aan het graf van Bobby Fischer

7 oktober 2021 9:45 Jeroen van den Berg 0

Op zaterdag 4 september 2021 maakte ik iets heel bijzonders mee. Tijdens een werkbezoek aan het EK schaken in Reykjavik werd ik door de organisatoren uitgenodigd om een bezoek te brengen aan het graf van Bobby Fischer, iets wat ik al heel lang had willen doen. En nu, op een standaardregenachtige dag in IJsland, was het ineens zover. Vanuit mijn werk als schaakorganisator (en daarvoor schaakjournalist), heb ik vrijwel alle naoorlogse wereld­kampioenen persoonlijk ontmoet, behoudens dan Aljechin en Fischer. Aljechin had sowieso niet gekund, want hij was al overleden toen ik werd geboren. Fischer had wel gekund, maar het is me niet gelukt. Wel zal ik me zijn overlijden altijd blijven herinneren, op 17 januari 2008, tijdens het 70e Tata Steel Schaaktoernooi. Fischer heeft er nooit gespeeld, maar stierf tijdens een jubileumeditie. Zelden zag ik zoveel pers op dezelfde dag in Wijk aan Zee. Een fenomeen was heengegaan, dat hebben we die dag gemerkt in Wijk aan Zee.

 

De tocht van Reykjavik naar Selfoss leidde ons langs verschillende IJslandse geisers. Het was mijn eerste bezoek aan dit schitterende eiland, vol bijzondere natuurverschijnselen. Het weer was beroerd die bewuste zaterdag, maar dat maakte het nog specialer om in de laaghangende mist vanuit de grond warm water omhoog te zien spuiten. We stopten onderweg enkele malen om deze verschijnselen te zien. Onze eerste bestemming was het Bobby Fischer Centrum. Dit ligt in Selfoss zelf. Een fraai, oud pand – vrijstaand – en gesubsidieerd door het rijk. Een vriendelijke mevrouw is de manager, zij vertelde veel mooie en bijzondere verhalen over Fischer. Veel details die ik niet wist, zoals Fischers zoektocht naar zijn waarschijnlijk Hongaarse vader en het gegeven dat hij meerdere malen is opgegraven na zijn dood vanwege allerlei complottheorieën. En ook vertelde de vrouw dat Fischer pas op 4 juli 1972 in IJsland arriveerde, veel te laat, en op Independence Day. Dat laatste was volgens haar geen toeval; ik geloof haar. Heel goed dat dit Bobby Fischer Centrum er is, net zoals het goed is dat wij in Amsterdam het Max Euwe Centrum nog altijd hebben!

Lees meer >