Computers en engines

In de schijnwerpers: Jaap van den Herik

25 augustus 2026 11:10 8

Foto: Harry Gielen

In de schijnwerpers: Jaap van den Herik

Lang voordat kunstmatige intelligentie het nieuws beheerste, zag Jaap van den Herik de toekomst al haarscherp voor zich. Als talentvol schaker boekte hij op jonge leeftijd de nodige successen, maar velen kennen hem vooral als de bevlogen commentator die samen met Lex Jongsma van elke schaakanalyse een voorstelling maakte. Entertainment én inhoud, dat was hun handelsmerk.

Toch lag zijn echte passie bij de opkomst van de schaakcomputer. Waar de buitenwereld lachte om het idee dat een machine ooit de mens zou verslaan, bleef pionier Jaap standvastig: de computer zou uiteindelijk de bovenliggende partij worden. Het kostte iets meer tijd dan hij zelf dacht, maar zijn vooruitziende blik bleek meedogenloos juist.

Lees meer >

Achtstukkentablebase op Lichess

9 februari 2026 12:59 2

Lichess heeft een achtstukkentablebase gepubliceerd voor stellingen waarin twee vijandelijke pionnen op dezelfde lijn staan en (daarom) niet zonder slagzet kunnen promoveren. Bijvoorbeeld een witte pion op a4 en een zwarte op a5, of een witte op g2 en een zwarte op g6. Verder moeten wit en zwart allebei minstens een ander stuk (naast de koning) hebben, dus geen stellingen met een kale pion. In de praktijk blijkt dat ongeveer de helft van de stellingen met acht stukken hieronder vallen.

Lees meer >

De partij die Euwe over de streep trok

26 januari 2026 22:06 3

Aljechin – Lilienthal 1933 na 50… Ke4-f4

Gesteld dat het verloop dat Lilienthal zelf gaf 50… Kf5 51.Th4 Kg6 52.Tc8 Dxc8 53.h8D De6+ 54.Kb1 De1+ 55.Kc2 De2+ 56.Kc3 1-0 het werkelijke verloop was, wat dan nog? Na 35.Te6 noemde hij verder commentaar overbodig.

Voor het verloop 50… Kf4 51.Tc8?? Dxc8 52.Th4+ Kg5? 365chess.com/game.php?gid=2657453 geeft Edward Winter in chesshistory.com/winter/extra/lilienthal.html vele vindplaatsen, het is wel duidelijk dat Kmoch en Euwe dat verloop voor ogen hadden (de onjuiste uitslag bij Münninghoff doet er niet toe),

Lees meer >

Wat zijn de stroomkosten bij gebruik van Lichess?

10 december 2025 18:19 16

Ik heb een vraag voor de hier aanwezige techneuten (daar hoor ik zelf absoluut niet bij).

Als ik met Lichess partijen analyseer (via Leren/Studie) gaat de ventilator in mijn desktop in de propellerstand (en niet voor niets; de kast voelt een stuk warmer aan dan bij ander gebruik). Er wordt blijkbaar nogal wat stroom verbruikt.

Hoeveel kost me dat nou, per uur? (Of anders geformuleerd: hoeveel keer meer verbruikt het apparaat dan bij het typen van dit bericht?)

“Development is everything”

2 oktober 2025 9:48 0

De wervelstorm 1.e4 e5 2.f4 exf4 3.Pf3 g5 4.h4 g4 5.Pe5 d5?! (Em. Lasker: “Schwarz muß sich so schnell als möglich entwickeln.” — “Black having many Pawns at stake must strive for rapid development so as to be able to strike hard blows with his pieces.”) 6.d4 (Em. Lasker: “Auch der Weiße muß nach schleuniger Entwicklung streben.” — “White also must get quick action.”) Pf6 7.Lxf4 Pxe4? 8.Pd2! Pxd2? 9.Dxd2 Ld6?

Lees meer >

Een historische stand van zaken

21 september 2025 21:28 0

Na 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 Lb4 4.e5 c5 5.a3 Lxc3+ 6.bxc3 Dc7 7.Dg4 f5 8.Dg3 is bij Pachman – Halboffene Spiele – Vierte, überarbeitete und ergänzte Auflage van Sportverlag Berlin 1966 hoofdvoortzetting 8… Pg8-e7 met als toelichting:

“Ganz außer Gebrauch gekommen ist die Fortsetzung 8. ….cxd4 9. cxd4 Se7 10. Ld2 o-o 11. Ld3 b6 12. Se2 La6 13. Sf4 Dd7, z. B.:

a) 14.

Lees meer >

Aegon Mens vs. Computer schaaktoernooi 1994

11 september 2025 20:50 5

Er zullen massa’s (jonge) schakers zijn die de term Aegon Mens vs. Computer Toernooi niets zegt. Er was een tijd dat computer­programma’s nog niet zo heel sterk waren om iedere GM van het bord te schuiven. De Computer Schaak Vereniging Nederland (CSVN) spande zich in om het computer­schaak verder te verbreiden. Prominent lid van de CSVN, Cock de Gorter werkte in die tijd bij verzekerings­maatschappij Aegon. Hij wist (vermoedelijk samen met anderen) zijn werkgever over te halen om een toernooi te organiseren waar computer­programma’s konden spelen tegen menselijke schakers. De speelsterkte van de schakers varieerde van huisschaker tot GM. Het eerste toernooi werd gespeeld in 1986 met een bescheiden opzet. In de loop van de tijd werden sterke spelers uitgenodigd. De laatste editie was in 1997, editie 12! Dat was nog eens een sponsor.

Lees meer >

Dr. C. Schmid verbessert Rosentreter, Dr. C. Schmid verschlimmbessert Quaade

3 september 2025 17:45 3

➔ Dr. C. Schmid verbessert Rosentreter

➔ Dr. C. Schmid verschlimmbessert Quaade

Controleer maar, bijvoorbeeld met 365chess.com/analysis_board.php (up-to-date versie moet Stockfish 17 vermelden onder Stop Analysis)

ChatGPT vs. Stockfish, de revanchepartij

15 januari 2025 16:09 1

Levy Rozman weet wat goed scoort en dus organiseerde hij in de eerste helft van januari het schaak­kampioenschap voor bots. En die kreeg de droomfinale! ChatGPT, de bekendste chatbot, tegen Stockfish, het beste schaakprogramma. In 2023 won Stockfish nog, maar zijn tegenstander bleek een boel bijgeleerd te hebben en kwam met een klein plusje uit de opening. Daarna werd hij in eerste instantie langzaam weggespeeld, maar juist in totaal verloren stellingen is ChatGPT op zijn sterkst.

Lees meer >

ChatGPT vs. Stockfish: geniaal en hilarisch

8 januari 2025 15:59 2

Op Facebook krijg ik vaak suggesties voor video’s en ze kennen me goed, want het zijn vaak schaakvideo’s. Zo kreeg ik ook een filmpje uit 2023 over de partij tussen ChatGPT tegen Stockfisch die een gebruiker van Reddit had laten spelen. Nou wil ik niet te veel verklappen, maar de beoordeling van de stelling ging nogal heen en weer. Het was eigenlijk een heel menselijke partij (*) waarbij ChatGPT verbluffende zetten deed.

Lees meer >