Schaakhistorie

125 jaar Max Euwe: Een bijzondere middag in het teken van de wereldkampioen

 

Foto: Jeroen van den Berg

Afgelopen woensdag was een bijzondere dag. Het was op de kop af 125 jaar geleden dat Max Euwe op 20 mei 1901 werd geboren. Een uitstekende reden voor het Max Euwe Centrum om hier uitgebreid bij stil te staan. Jaap van den Herik nam de aftrap van de middag voor zijn rekening met een mooie lezing over Max Euwe.

Belangrijke elementen in dit verhaal waren hoe Euwe over bepaalde zaken dacht, er mee omging en wat zijn belangrijkste motivaties waren. Beide heren hebben elkaar goed gekend.

Die motivatie was namelijk best bijzonder: Euwe had de droom om hoogleraar in de wiskunde te worden, en was er niet zozeer op gebrand om de absolute schaaktop te bereiken. Het mooie is dat uiteindelijk beide dromen werkelijkheid werden.

Een ander boeiend aspect van de lezing was het verschil van inzicht tussen Max Euwe en Jaap van den Herik over de rol van de computer in het schaken. In dat opzicht was Van den Herik destijds een beetje een eenling; hij voorzag al in de jaren tachtig van de vorige eeuw dat de computer op den duur sterker zou spelen dan de mens. Euwe zag dat anders. Overigens stond Euwe daarin niet alleen. De bekende psycholoog Adriaan de Groot zat ook in het kamp van Euwe. Hiermee wil ik uiteraard niet de suggestie wekken dat de heren er een strijd van maakten. Zeker niet! Ze behandelden elkaar uitermate vriendelijk en met veel respect. Hoe dat afliep?

Lees meer >

Schaken is “Oorlog zonder bloedvergieten”

Een verrassend venster op schaakgeschiedenis en menselijke waardigheid

Soms verschijnt er een artikel dat je niet alleen iets nieuws leert over schaken, maar ook over de wereld eromheen. Dat geldt zeker voor het stuk van Lodewijk Dros in Trouw van 23 april, over onderzoek van historica Krisztina Ilko naar de rol van het schaakspel in de middeleeuwen.

Wie denkt dat schaken in de geschiedenis uitsluitend een spel was van vorsten,

Lees meer >

Schaakcafé Het Hok; herinneringen

Eind maart 2025 sloot schaakcafé Het Hok. Reden voor oud-bezoeker Michiel van Eijck om zijn herinneringen aan het toen 52 jaar oude café te publiceren in zijn tweede boek Schaakcafé Het Hok: verhalen uit een crimineel clubhuis.

Van Eijck vertelt over het café, de mensen en de gebeurtenissen erom heen, met veel aandacht voor spelletjes,

Lees meer >

Schaken in de 19e eeuw (3): twee machteloze dames

Ik kwam eens een bizarre partij tegen tussen de heren Franz en Mayet uit 1858. Uiteraard is een partij uit die tijd niet foutloos en zeker met onze siliconenvriend zullen er (vele) verbeteringen tevoorschijn komen. Maar daar kijk ik eigenlijk niet zo naar; ik kijk naar zo’n partij met een bril op uit die tijd.

De partij ging als volgt:
E4 e5 Lc4 Pf6 Pf3 Pxe4 Pxe5 d5 Lb3 Le6 0-0 Ld6 d4 Df6 f4 c5
Wit dreigde f5 en het alternatief,

Lees meer >

Valsspelen met schaken en imago

‘My entire life and career has been destroyed’.

Aldus Hans Niemann in de nieuwe schaakdocumentaire Chess mates op Netflix. Hij heeft het dan over zijn conflict met oud-wereldkampioen Magnus Carlsen. Maar de rellen en zijn strijd met Magnus Carlsen geven Hans een podium. En (extra) inkomen.

Helemaal ‘destroyed’ is hij niet.

De Volkskrant schreef vorige week over Chess Mates.

Lees meer >

Netflix-serie Chess mates te zien. Over Niemann

 

Momenteel is op Netflix de docu Chess mates te zien. Over Hans Niemann; en vooral de controverse met Magnus Carlsen. Op Sporza.be las ik erover. En ik moest schateren. Niemann:

“Ik blijf een man met een missie. Vanaf nu ben ik een ijskoude killer voor de rest van mijn leven.”

“Ik kan dan ook niet wachten tot Magnus oud en versleten is en afdaalt in de waanzin.

Lees meer >

Schaken in de 19e eeuw 2: Duivels spel

Een oude legende vertelt hoe een rijke jonge man, die al zijn geld had verspeeld, op oudejaarsavond zijn leven beëindigen wilde, maar – schaakliefhebber – hij besloot de laatste avond hiermee door te brengen. Plotseling verschijnt de duivel met schaterlach en stelt de jonge man een partijtje voor met zijn ziel als inzet. “Je verspeelt er toch niets mee”, zegt de boze, “want als je je van kant maakt kom je vanzelf bij mij terecht.” De jonge man – balorig – gaat erop in.

Lees meer >

Nog meer Jan Timman-herinneringen

Meer Jan Timman-herinneringen:

* Door Bart Stam, schaker/journalist:

https://www.hwphaarlem.nl/bericht/herinneringen-aan-jan-timman/

Het gaat veel over de verstandhouding Bart en Jan. Geweldig citaat:

‘Op de heenweg had hij gekscherend tegen mij gezegd dat ik geen echte Reviaan was omdat ik ‘Bezorgde Ouders’ niet had gelezen, volgens Timman het meesterwerk van de grote volksschrijver.’

Bart Stam las mogelijk meer van de volksschrijver dan Jan,

Lees meer >

Recensie: The Duel – The Parallel Chess Lives of Alekhine and Capablanca

The Duel – The Parallel Chess Lives of Alekhine and Capablanca vertelt het verhaal van de rivaliteit tussen de Cubaan José Raúl Capablanca en de Rus Alexander Aljechin, die tussen grofweg 1920 en 1935 de schaakwereld domineerden. Het waren hoogtijdagen van het klassieke toernooischaak, met evenementen als New York 1924 en experimentele openingstheorieën van de hypermodernen. 

Lees meer >

Schaken in de 19e eeuw: match aller tijden

Als fervent schaker vind ik het wel aardig om af en toe eens een stukje te schrijven over het schaken. Over het hedendaagse schaak met zijn enorme openingskennis en zijn schaakprogramma’s, zal ik niet veel schrijven; dat laat ik over aan de jongeren onder ons. Mijn hobby is toch vooral het schaken uit de 19e eeuw en daarover heb ik diverse stukjes geschreven. Het eerste stukje gaat over de match aller tijden.

Lees meer >